ABD de Kur Savaşlarına Girdi
Geçen yılın
kralıydı Dolar. Amerikan dolarının 6
büyük para biriminin (Japon Yeni, Euro, Kanada Doları, İngiliz Sterlini, İsveç
Kronu ve İsviçre Frangı) oluşturduğu döviz sepetine karşı değerini ölçen ABD
Dolar Endeksi (DXY), geçen yılın son ayında 100’ü aşmış, Dolar, küresel
sistemin ikinci büyük rezerv parası olan Euro karşısında önemli ölçüde değer
kazanmıştı. Bu durumu 2014’den bugüne kadarki Euro/USD paritesini gösteren aşağıdaki
grafikten izlemek mümkün.
ABD ekonomisi, küresel krizle birlikte uzun süren
bir parasal gevşeme (QE) politikası izledi. Bu politikanın para politikası
ayağında iki önemli araç kullanıldı: (1) Tahvil alıp para vererek tüketim harcamalarının
teşvik edilmesi, (2) Faizi düşük tutarak yatırım harcamalarının teşvik
edilmesi. Her iki araçla talebi yükselterek büyümeyi artırmayı denedi Fed. Ve
bu politikasında başarılı da oldu. Üstelik küresel kriz ortamında enflasyonun
yükselmemesinin de verdiği destekle bu kadar gevşek bir para politikası
uygulamasına karşılık bütçe açığı ve cari açık küçüldü. Bu küçülmenin nedeni
talebin yeterince canlı olmamasıydı. Bu çabanın sonucunda ABD ekonomisinde
büyüme yüzde 2 – 3 bandına geri döndü, işsizlik yüzde 5’e geriledi. Bu yöndeki
gelişmeler sonucunda Fed, tahvil alıp para vermeyi sonlandırdı. Tek sorun
enflasyonun hala sıfıra yakın seyretmesiydi. O nedenle uzun süre faizi 0 – 0,25
bandında tutmaya devam etti. Fed, enflasyonun orta – uzun vadede üst limit
olarak kabul ettiği yüzde 2’ye yaklaşacağını tahmin etmeye başlayınca da geçen
Aralık’taki toplantısında faizi yüzde 0,25 – 0,50 aralığına yükseltti. Söz
konusu toplantı sonrasında Fed üyelerinin 2016 sonu faiz tahminlerinin
açıklanmasıyla birlikte küresel piyasalara Fed’in 2016’da 4 kez daha faiz artıracağı
havası egemen oldu. Bu beklentilerle Dolar değer kazanmaya devam etti.
ABD, yönetimi ve Fed, ekonominin canlanmaya
yönelmesinden kuşkusuz mutlular. Buna karşılık Doların bu kadar değerli olması
ABD’nin ihracatının düşmeye, ithalatının yükselmeye başlamasına yol açıyor. Bunun
sonucu ise cari açığın yükselmesi.
ABD’ye mal ihraç eden ülkelerin başında yer alan
Çin ve Japonya, son dönemde, paralarının değerini düşürerek ihracatlarını
artırmaya yöneldiler. Dolar bu paralara karşı değerli kaldıkça ABD’nin ithalatı
artıyor ve dolayısıyla cari açığı yükseliyor. ABD’nin cari açığı henüz yüzde 3’ün
altında olsa da bu gelişme bir süre sonra trendin tersine dönmesine yol açacak.
Günümüz dünyasında herhangi bir yerden yayılan beklentiler,
hemen bütün küresel sisteme yayılarak toplu bir etki yaratıyor. 27 Ocakta FOMC
toplantısının ertesinde yapılan açıklamalar sonrasında Fed’in Mart ayında faize
dokunmayacağı ve dolayısıyla 2016 yılında 4 kez faiz artırmayacağı görüşü piyasalara
yayıldı ve bu olumlu beklenti hemen satın alındı. Demek ki gelişme yolundaki
ülkelerden kaynak çıkışı sanıldığı kadar olmayacaktı. Bu habere ABD
ekonomisinin aslında sanıldığı kadar iyi gitmediği bilgisi de eşlik etmeye
başlayınca Dolar, diğer paralara karşı hızla değer kaybetmeye başladı. Örneğin
TL karşısında 3,07’ye kadar yükselen Dolar, iki haftalık bir gerileme yaşayarak
2,90’ın altını gördü.
Avrupa Merkez Bankası’nın parasal genişleme
yoluyla, Çin Merkez Bankası’nın devalüasyona başvurarak, Japonya Merkez Bankası’nın
faizi negatife çekerek girdiği kur savaşlarına Fed de beklentileri etkileyerek
katılmış bulunuyor.
IMF’nin kuruluş amacı; ödemeler dengesi sıkıntısına
giren ekonomilerin ithalatı kısıtlamak üzere devalüasyona başvurması sonucu karşılıklı
devalüasyonların ortaya çıkmasını ve bunun sonucunda dünya ticaret hacminin
gerilemesini önlemekti. Çünkü David Ricardo’dan beri (karşılaştırmalı
üstünlükler teorisi) uluslararası ticaretin uluslararası refahı artıracağı genel
kabul gören bir yaklaşımdır. IMF, bu durumu önlemek için ödemeler dengesi sıkıntısına
giren ekonomilere geçici parasal destek vererek kur savaşlarını önlemeyi
amaçlıyordu. Zaman içinde sabit kur rejiminden dalgalı kur rejimine geçilince
IMF’nin bu amacı da unutuldu. Buna karşılık ülkelerin sabit kur rejimindeki
devalüasyonu hala unutamadıkları görülüyor. Sabit kur rejimine göre günümüzdeki
uygulamaların farkı doğrudan devalüasyon yapmak yerine (bunu yalnızca Çin yapıyor)
başka yöntemlerle aynı sonuca gitmek şeklinde ortaya çıkıyor.
Kur savaşlarının sonunda hacmi düşmüş bir küresel
ticaretten herkes zararlı çıkacaktır. Bir Çin atasözü diyor ki: ‘İntikam peşine
düşeceksen iki mezar kaz.’
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026210 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.