Avrupa Daha Çok Para Dağıtma Kararı Aldı
Avrupa Merkez Bankası (AMB),
merakla beklenen toplantısı sonucunda dört konu üzerinden yeni bir parasal
gevşeme kararı aldığını açıkladı. AMB: (1) Politika faizini yüzde 0,05’den
yüzde 0,0’a indirdi. Böylece bankalara borç verirken faiz uygulamayacak. (2)
Mevduat faizini yüzde eksi 0,30’dan yüzde -0,40’a düşürdü. Böylece kendisine
para yatıran bankalardan eskiden yüzde 0,30 üste para alırken şimdi yüzde 0,40
alacak. (3) Aylık varlık alım tutarlarının miktarını 60 milyar Eurodan 80
milyar Euroya yükseltti. Böylece piyasaya daha fazla para sürebilecek. Ayrıca
varlık alım programına banka dışı şirketlerin yatırım yapılabilir nota sahip
bulunan borçlanma araçları da dâhil edilerek varlık alımlarının kapsamını da
genişletti. (4) Haziran 2016 ile Mart 2017 arasında 4 yıl vadeli 4 adet
finansman imkânı (LTRO) sağlayarak özel kesime çok uygun koşullarla kredi
açacak. Böylece, özel kesimin yatırım iştahını artırmaya çalışacak.
Toplantı öncesinde piyasaların
beklentisi AMB’nin mevduat faizini yüzde eksi 0,40’a indirmesi ve varlık
alımlarını da aylık 60 milyar Eurodan 70 – 75 milyar Euroya yükseltmesi
yönündeydi. Piyasaların bu iki konu dışında bir beklentisi bulunmuyordu. Bu çerçevede
AMB, piyasa beklentilerinin de üzerinde bir adım atmış oldu. Bundesbank’ın ve
dolayısıyla Almanya’nın istekli olmamasına karşılık atılan bu adımlar piyasalar tarafından
olumlu karşılandı.
Aşağıdaki grafik; Euro
Bölgesinde 2012’den bu yana enflasyon (çizgi) ve büyümede (çubuklar) yaşanan gelişmeyi ortaya koyuyor (Kaynak: Eurostat verileri
kullanılarak The Guardian.)
Grafik bize, AMB’nin bir süredir kendisinden
borç alan bankalara sıfır dolayında politika faizi, kendisine para yatıran
bankalara eksi mevduat faizi uygulamasına ve piyasaya varlık alımları
karşılığında her ay 60 milyar Euro likidite vermesine karşılık enflasyonda
artış oluşmadığını, büyümenin ise yüzde 1,5 dolayında kaldığını gösteriyor. Bu
kadar agresif bir gevşek para politikası uygulamasına karşılık piyasada bir
canlanma görülmemiş. Hatta enflasyondaki son gelişmelere bakılırsa deflasyon
korkusu azalmak bir yana artmış. Özetle söylemek gerekirse ABD ve İngiltere
ekonomilerinde olumlu sonuçlar veren gevşek para politikası Avrupa ekonomisinin
toparlanmasına pek destek olamamış. Benzer bir durum Japonya’da da söz konusu
olmaya devam ediyor.
ABD ve İngiltere’de başarılı olan
gevşek para politikası niçin Avrupa’da ve Japonya’da başarılı olamıyor? Bu
sorunun yanıtını doğru verebilmek için bir süre daha beklemek gerekecek. Çünkü
ABD ve İngiltere’deki başarı da uzunca bir sürede ortaya çıktı. Bir başka
mesele ekonomilerin birbirinden farklı yapılara sahip olmasından kaynaklanıyor.
Benzer ekonomi politikası uygulamaları her yerde aynı sonuçları vermeyebilir.
Yapı ve gelenek farklılıkları ve beklentiler bu politikalardan etkin sonuç
alınmasında önemli bir yere sahip.
AMB kararının Türkiye açısından
en iyi yanı Doların değer kaybetmesi ve Euro’nun değer kazanması oldu. Kararın
ardından Euro/Dolar paritesi 1,11’in üzerine çıktı. İhracatı, ağırlıklı olarak
Euro buna karşılık ithalatı ağırlıklı olarak Dolar ile olan ve son dönemde
ihracatında gerilemeler yaşayan Türkiye açısından bu gelişme olumlu.
Küresel krizi yalnızca para
politikası aracılığıyla aşmaya çalışmak politikacıyı sorumluluktan uzak tutan
bir adım. Çünkü para politikası merkez bankalarının omuzunda. Başarısızlık
halinde fatura politikacıdan çok merkez bankası başkanlarına çıkarılıyor. O
nedenle de politikacılar kriz süresince maliye politikası uygulamasına ağırlık
vererek öne çıkmamayı tercih ettiler. Buna karşılık, maliye politikasıyla
desteklenmemiş bir para politikası uygulamasının sonuç vermesinin kolay
olmadığı da uygulamayla kanıtlanmış oldu. Gevşek para politikasının bir türü
olan parasal gevşeme paranın yukarıdan aşağıya dağıtılması şeklinde işliyor. Bu
yöntemde bankalar, parayı özel kesim kuruluşlarına ve kişilere aktarmakta
isteksizse ya da bu kuruluş ve kişiler borç almayı tercih etmiyorsa istenen
sonuç elde edilemiyor. Oysa maliye politikası aşağıdan yukarıya doğru işliyor.
Vergilerin düşürülmesi veya kamu harcamalarının artırılması yoluyla gelirleri
artan kişiler bu paraları harcamaya dönüştürüyor. Böylece para önce kişilerin
eline geçiyor, harcanıyor, ekonomiye canlanma getiriyor ve bir yandan da
tasarrufları artırarak paranın bankalar aracılığıyla yatırıma dönüşmesine yol
açıyor.
Özetle söylemek gerekirse
Avrupa’nın para politikasının yanına maliye politikasını da koymasının zamanı
çoktan gelmiştir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026147 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.