Merkez Bankası Faizi Düşürür mü?
Bir önceki Merkez Bankası Para Politikası Kurulu (TCMB PPK)
toplantısından bu yana geçen yaklaşık bir aylık dönemdeki karar ve gelişmelerle
ortaya çıkan verilere bakarak bu konuda ne olacağını tahmine çalışalım.
Gelişmeler
Bu bir aylık dönemde Türkiye’yi de etkileyecek üç önemli
gelişme yaşandı: (1) Avrupa Merkez Bankası (AMB) parasala genişleme miktarını
artırdı ve bankaların kendisine yatıracağı mevduata uygulayacağı faizi eski
0,30’dan eksi 0,40’a indirdi (böylece piyasaya daha fazla likidite sunulmasının
önünü açtı.) (2) Rusya, askeri gücünün büyük bölümünü Suriye’den çekeceğini
açıkladı (böylece bölgede bir yumuşama havası oluştu, riskler azaldı.) (3) ABD
Merkez Bankası Federal Açık Piyasa Komitesi (Fed FOMC) yüzde 0,25 ile 0,50
arasındaki Federal Fonlama Faizini (ki Fed’in politika faizi olarak kabul
ediliyor) değiştirmeme kararı aldı. Aynı toplantıda Fed FOMC üyelerinin 2016
yılına ilişkin büyüme ve enflasyon tahminlerini düşürdükleri, Fed’in 2 kez faiz
artırmaya gideceğini bekledikleri anlaşıldı (önceki beklentileri 4 kez faiz
artışına gidileceği şeklindeydi.)
Bu gelişmeler, küresel sistemin tamamında ve Türkiye’de
olumlu etkiler yarattı, Dolar Euro ve diğer paralara karşı değer kaybetti,
hisse senetleri değer kazandı, borsa endeksleri yükseldi, gösterge faizler
düştü.
Gelişmelerin
Türkiye’ye Etkilerinin Ölçülmesi
Yaşanan bu gelişmelerin Türkiye ekonomisine yönelik
etkilerini görebilmek için dört önemli göstergenin durumunu ele alacağım: (1) Dolar/TL
kuru, (2) Gösterge Faiz, (3) TCMB’nin faizleri ve (4) Petrol fiyatları. Şimdi
bu üç göstergede yılbaşından bugüne kadar yaşanan gelişmeleri grafiklerle
aşağıda gösterelim.
Alt sırada solda yer alan grafikteki MBGF; Merkez Bankası
gecelik fonlama faizini, MBPF; Merkez Bankası haftalık repo ihale faizini
(politika faizini) ve MBOFM; Merkez Bankası ağırlıklı ortalama fonlama
maliyetini (yani önceki iki faizin, işlem miktarıyla ağırlıklandırılmış
ortalamasını gösteriyor.)
İlk üç grafik bize son bir ayda yaşanan gelişmelerin
Türkiye’de finansal piyasaları olumlu etkilediğini gösteriyor. USD/TL kurunun
düşmesi yani TL’nin Dolara karşı değer kazanması, ithalat maliyetlerimizi düşürmüş
bulunuyor. Son bir ayda olumsuz sayılabilecek tek gelişme petrol fiyatlarında
yaşanan yükseliştir (alt sırada sağdaki grafik.)
Merkez Bankası Ne Yapmalı?
Öteden beri söylediğim bir şey var: Merkez Bankası’nın ne
yapacağını ben bilemem. Ben onların yerinde değilim. Ben bir iktisatçı olarak elde
mevcut verilere ve içinde bulunulan koşullara göre ne yapılması gerektiğini
söyleyebilirim. Onun için burada da onu yapacağım.
Yukarıda bu ay içinde ortaya çıkan gelişmeleri özetledim ve
bu gelişmeler sonrasında finansal piyasa göstergelerinde yaşanan durumu grafiklerle
ortaya koymaya çalıştım. Merkez Bankası’nın asıl baktığı göstergeler manşet
enflasyon ve çekirdek enflasyondur. Çünkü Merkez Bankası’nın görevi bunları
denetlemek ve fiyat istikrarını sağlamaktır. Şubat ayında manşet enflasyonda
düşüş yaşanmasına karşılık çekirdek enflasyon yükselmeyi sürdürmüş bulunuyor.
Enflasyondaki gelişmeyi görebilmek için son 2 yılda manşet ve çekirdek
enflasyonda yaşanan değişimi aşağıdaki grafikte sunuyorum.
Grafiğe göre manşet enflasyon son ayda yönünü aşağıya çevirmiş
görünüyor. Buna karşılık çekirdek enflasyon hız kesmiş olsa da yükselmeyi
sürdürüyor.
Son bir ayda yaşanan Dolar/TL, faiz ve manşet enflasyondaki
duruma bakıldığında Merkez Bankası’nın faiz indirimine gitmesi gerekir diye
düşünmek mümkün. Gelecek bir iki aya ilişkin olarak enflasyondaki düşüşün devam
edeceği beklentisi de bu durumu destekler görünüyor. Buna karşılık Merkez
Bankası, enflasyonun gidişini asıl olarak para politikasının etkili olduğu
çekirdek enflasyona bakarak ölçüyor. Bu durumda Merkez Bankası’nın çekirdek
enflasyonda düşüşün ortaya çıkmasını beklemesi ve dolayısıyla bu ay faize
dokunmamayı tercih etmesi makul olabilir.
Özetle söylemek gerekirse Merkez Bankası’nın bu toplantıda
gecelik fonlamada borç verme faiz oranını (yüzde 10,75’lik oran) 0,25 puan
düşürmesi de çekirdek enflasyonda düşüş ortaya çıkana kadar eylem yapmadan
beklemesi de bana makul geliyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026198 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.