Risk Düştü Kur Niçin Düşmedi?
Birçok kişi “Televizyonda
yorum yaparken Türkiye’nin riski düştü dediniz. Risk düştüyse TL’nin
değerlenmesi gerekmez miydi? TL niçin Dolara karşı değer kaybediyor?” diye soruyor.
Benzer sorular twitter üzerinden de gelince topluca burada yanıtlamaya karar
verdim.
Küreselleşme yokken genel
eğilimlere uygun gelişmeler yaşanır ve dolayısıyla ekonomiyi ve da finans
piyasalarını yorumlamak çok kolay olurdu. Küreselleşme sonrasında bu genel
eğilimlerin rotası şaştı ve ekonomideki ve finans piyasalarındaki gelişmeleri
anlamak ve yorumlamak zorlaştı. Şimdi gelin küreselleşmenin yarattığı yeni
duruma göre son birkaç günde yaşananlara bakalım ve birlikte analiz etmeye
çalışalım.
Son birkaç günde 2 önemli
gelişme oldu: (1) Avrupa Merkez Bankası (AMB) parasal genişlemenin hacmini artırdı
ve piyasaya daha fazla Euro sürmeye karar verdi. (2) Rusya, sürpriz bir
kararla, Suriye’deki askeri güçlerinin önemli bir bölümünü geri çekeceğini açıkladı.
Arz kanununa göre bir malın
arz miktarı artmışsa o malın değeri (fiyatı) düşer. Bu durumda AMB’nin parasal
genişleme kararından sonra Euro’nun yabancı paralara karşı değerinin düşmesi
gerekiyordu. Gerçekten de AMB kararı açıklandıktan hemen sonra Euro, yabancı
paralara karşı değer kaybetti. Ne var ki bu gelişme kısa sürdü. Karardan bir
süre sonra AMB Başkanı Mario Draghi, faiz indirimlerinin devam etmeyeceğini vurguladıktan
sonra, piyasalara güven veren bazı konulara değindi. Sonuçta başlangıçta arz
kanunu çalışmışken ardından beklentiler devreye girdi ve Avrupa’nın geleceğine
ilişkin olumlu bir hava doğunca Euro yeniden değer kazanmaya başladı. Demek ki
artık beklentiler, fiziksel gelişmeden daha etkili olabiliyor.
Yılbaşında Fed’in bu yıl içinde
4 kez faiz artışı yapacağı beklentisi yaygın olduğu için Dolar değer bir süre
değer kazanmıştı. Faiz artırımı beklentisi yılın ilk Fed toplantısından sonra
kırıldı ve bu kez Fed’in bu yıl belki de hiç faiz artışı yapmayacağı gibi başka
bir uç beklenti egemen oldu. Bu gelişme sonucunda Dolar değer kaybetmeye
başladı. Tümüyle beklentilere bağlı bir gelişme yaşandı.
Hafta başında Rusya’nın
Suriye’deki askeri gücünün önemli bir bölümünü çekeceği haberi görünümü yeniden
değiştirdi. Bu kez ABD, ortadoğu politikasında Rusya’yı dize getirmiş gibi
oldu. Bunun sonucunda ABD ekonomisine olan güven artmaya ve Dolar yeniden değer
kazanmaya başladı. Burada fiziksel olayla beklentiler birlikte etki yaratmış
görünüyor.
Rusya’nın Suriye’den çekilme kararı
Türkiye üzerinde biri olumlu diğeri olumsuz olmak üzere iki farklı etki yarattı.
Bu karar, yanı başımızda yaşanan gerilimi ve dolayısıyla riskleri düşürdüğü
için Türkiye’nin CDS primi 2 gün içinde 280’den 255’e geriledi. Buna karşılık ABD’nin
Rusya’ya karşı bilek güreşini kazanmış görünmesi sonucu, Dolar, bütün paralara
ve o arada TL’ye karşı değer kazanmaya başladı. Bu değer kazanmada son günlerde Fed'in yeniden faiz artışı beklentisinin gündeme gelmesi de etkili oldu.
Beklentilerin, ekonomi üzerindeki etkisi, küreselleşme ve sermaye hareketlerinin serbest kalması sonucu, geçmişe göre çok daha fazla. Bütün küresel sistem neredeyse tek bir piyasaya dönüşmüş bulunuyor. Öyle olunca sistemin bir ucundaki beklentiler öteki ucuna anında ulaşabiliyor ve bütün sistemi etkileyebiliyor. Eskiden “riskler düşünce TL değer kazanır” diyebiliyorduk ama şimdi “beklentilerin yönüne bakmamız da gerekir” cümlesini eklemek zorunda kalıyoruz.
Bu yazıyı yazdıktan bir kaç saat sonra Fed toplantısından çıkan karar açıklandı. Buna göre Fed faizi aynı düzeyde bıraktı. Bu kararla birlikte iki önemli konu gündeme geldi: (1) Fed'den yapılan açıklamada bir önceki toplantıda faiz artışıyla dünya piyasaları arasında kurulan bağlantıya daha güçlü bir atıf yapıldı. (2) Fed FOMC üyelerinin 2016 yılı için yaptıkları federal fon faizi tahminlerinde ortalama 0,90'lık oran söz konusu oldu. Mevcut federal fon faizi 0,50 olduğu için bu yeni tahmin 2016'da en fazla 2 kez faiz artışı yapılmasının beklendiğini ortaya koymuş oldu.
Karardan hemen sonra beklentiler yeniden şekillendi ve Dolar değer kaybetmeye başladı.
Beklentilerin, ekonomi üzerindeki etkisi, küreselleşme ve sermaye hareketlerinin serbest kalması sonucu, geçmişe göre çok daha fazla. Bütün küresel sistem neredeyse tek bir piyasaya dönüşmüş bulunuyor. Öyle olunca sistemin bir ucundaki beklentiler öteki ucuna anında ulaşabiliyor ve bütün sistemi etkileyebiliyor. Eskiden “riskler düşünce TL değer kazanır” diyebiliyorduk ama şimdi “beklentilerin yönüne bakmamız da gerekir” cümlesini eklemek zorunda kalıyoruz.
Bu yazıyı yazdıktan bir kaç saat sonra Fed toplantısından çıkan karar açıklandı. Buna göre Fed faizi aynı düzeyde bıraktı. Bu kararla birlikte iki önemli konu gündeme geldi: (1) Fed'den yapılan açıklamada bir önceki toplantıda faiz artışıyla dünya piyasaları arasında kurulan bağlantıya daha güçlü bir atıf yapıldı. (2) Fed FOMC üyelerinin 2016 yılı için yaptıkları federal fon faizi tahminlerinde ortalama 0,90'lık oran söz konusu oldu. Mevcut federal fon faizi 0,50 olduğu için bu yeni tahmin 2016'da en fazla 2 kez faiz artışı yapılmasının beklendiğini ortaya koymuş oldu.
Karardan hemen sonra beklentiler yeniden şekillendi ve Dolar değer kaybetmeye başladı.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202696 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.