AKP Öncesi ve Sonrası Ekonomi
AKP’nin siyasal iktidarın
sorumluluğunu devraldığı yıl olan 2003 yılından bu yana 13 yıldan fazla zaman
geçti. 2016 yılının henüz sonuçlanmamış göstergelerini bir yana bırakıp 2003 –
2015 yıllarına ilişkin ekonomik göstergeleri ele alırsak bir önceki 13 yılla
karşılaştırabiliriz. Yazının en sonunda yer alan tablo bu karşılaştırmayı
gösteriyor. Tablonun üst kısmı AKP iktidarının 13 yıllık ekonomi karnesini, alt
kısmı da önceki 13 yılın ekonomi karnesini sergiliyor.
Söz konusu tablodaki verilerin
anlamını daha iyi yorumlayabilmek için bunları grafiklere dökelim.
Bu iki dönemin karşılaştırılması
bize AKP’nin enflasyonu ve bütçe açığını düşürmekte önceki döneme göre
başarılı, işsizlik, özel kesim borç yükü ve cari açık konularında önceki döneme
göre başarısız olduğunu gösteriyor. Kamu borç yükünde durum pek değişmemiş görünüyor.
Büyümede belirgin bir değişme olmadığı anlaşılıyor.
İki dönemi karşılaştırdığımızda
bütçe açığıyla cari açığın yer değiştirdiğini, kamu borç yükünün 2001 krizi
sonrası yaşadığı sıçramadan geri gelerek azaldığı, buna karşılık özel kesim dış
borç yükünün ciddi biçimde arttığı gözlemleniyor.
Buraya kadar yaptığımız
saptamalar Türkiye ekonomisinde son 13 yılda, önceki 13 yıla göre başarılmış bir
atılıma işaret etmiyor.
Bir ekonomik sistemin ve
uygulamanın nihai amacı toplumsal refahı artırmaktır. Bunu ölçebilmenin en
kestirme yolu küresel sistemle karşılaştırma yapmaktan geçiyor. Eğer bir
ekonominin küresel sistem içinde payı artıyorsa pastadan aldığı pay artıyor,
dolayısıyla refahı yükseliyor demektir. Örnek olarak vermek gerekirse Çin
1990’da yüzde 4,1 olan payını 2015’de yüzde 17,1’e, Hindistan 3,6’dan 7,1’e, Güney Kore yüzde 1,2'den yüzde 1,6'ya yükseltmiştir. Dolayısıyla bu üç ekonominin küresel pastadan aldıkları pay
artmış, refahları yükselmiş bulunuyor. Türkiye’nin payı karşılaştırmaya esas
aldığımız 26 yıllık süre boyunca hiç değişmemiş görünüyor. 1990’da yüzde 1,4
olan bu pay, zaman içinde bazen 1,3’e düşmüş sonra tekrar 1,4’e gelmiş, sonunda
2015’de yine yüzde 1,4’de kalmıştır.
Son 13 yılda aldığımız yol önceki
13 yılda aldığımız yoldan farklı görünmüyor. Özetle söylemek gerekirse bu gidiş,
gelişmiş ekonomilerle arayı kapatma umudu veren bir gidiş değildir.
Tablo: 1990 – 2002 ve 2003 – 2015 Dönemleri Karşılaştırması (Tablodaki
veriler; TÜİK, Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı ve TCMB sitelerinden
alınmış resmi verilerdir. Her iki döneme ait GSYH / Küresel GSYH oranları için IMF,
WEO Database, April 2016’daki satın alma gücü paritesine göre GSYH’nın dünya
GSYH’sındaki payı başlıklı verileri kullanılmıştır.)
|
1990 - 2002 Dönemi
|
1990
|
1991
|
1992
|
1993
|
1994
|
1995
|
1996
|
1997
|
1998
|
1999
|
2000
|
2001
|
2002
|
|
Büyüme
|
9,3
|
0,9
|
6,0
|
8,0
|
-5,5
|
7,2
|
7,0
|
7,5
|
3,1
|
-3,4
|
6,8
|
-5,7
|
6,2
|
|
Enflasyon
|
60,4
|
71,1
|
66,0
|
71,1
|
115,7
|
76,3
|
80,1
|
99,0
|
69,6
|
68,8
|
39,0
|
68,5
|
29,7
|
|
İşsizlik
|
8,0
|
8,2
|
8,5
|
8,9
|
8,6
|
7,6
|
6,6
|
6,8
|
5,9
|
6,6
|
5,6
|
7,2
|
9,0
|
|
Bütçe Açığı
|
-3,3
|
-5,3
|
-4,3
|
-6,7
|
-3,9
|
-4,0
|
-8,3
|
-7,6
|
-5,3
|
-8,7
|
-8,0
|
-12,6
|
-14,4
|
|
Cari Açık
|
-1,3
|
0,5
|
-0,5
|
-2,7
|
1,5
|
-1,0
|
-1,0
|
-1,0
|
0,7
|
-0,4
|
-3,7
|
1,9
|
-0,3
|
|
Kamu Kesimi Borç Yükü
|
33,6
|
37,2
|
39,6
|
40,7
|
53,6
|
43,7
|
44,3
|
43,4
|
31,1
|
39,8
|
38,2
|
74,1
|
69,2
|
|
Özel Kesim Dış Borç Yükü
|
6,2
|
7,1
|
7,3
|
9,6
|
13,0
|
13,1
|
12,7
|
14,5
|
17,5
|
15,5
|
19,4
|
20,5
|
21,4
|
|
GSYH / Küresel GSYH
|
1,4
|
1,4
|
1,3
|
1,4
|
1,3
|
1,3
|
1,3
|
1,4
|
1,4
|
1,3
|
1,3
|
1,2
|
1,3
|
|
2003 - 2015 Dönemi
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
|
Büyüme
|
5,3
|
9,4
|
8,4
|
6,9
|
4,7
|
0,7
|
-4,3
|
9,2
|
8,8
|
2,1
|
4,2
|
2,9
|
4,0
|
|
Enflasyon
|
18,4
|
9,4
|
7,7
|
9,7
|
8,4
|
10,1
|
6,5
|
6,4
|
10,4
|
6,2
|
7,4
|
8,2
|
8,8
|
|
İşsizlik
|
9,1
|
8,9
|
9,5
|
9,0
|
9,2
|
10,0
|
13,1
|
11,1
|
9,1
|
8,4
|
9,0
|
9,9
|
10,2
|
|
Bütçe Açığı
|
-10,4
|
-4,3
|
-0,8
|
-0,7
|
-2,0
|
-2,7
|
-6,0
|
-3,4
|
-0,6
|
-1,7
|
-1,3
|
-1,2
|
-1,0
|
|
Cari Açık
|
-2,5
|
-3,6
|
-4,3
|
-5,9
|
-5,7
|
-5,4
|
-1,8
|
-6,1
|
-9,6
|
-6,1
|
-7,7
|
-5,5
|
-4,4
|
|
Kamu Kesimi Borç Yükü
|
62,2
|
56,6
|
51,1
|
45,5
|
39,6
|
40,0
|
46,3
|
42,3
|
39,1
|
36,2
|
36,2
|
32,5
|
32,5
|
|
Özel Kesim Dış Borç Yükü
|
16,1
|
16,4
|
17,6
|
23,0
|
24,8
|
25,4
|
27,9
|
26,1
|
25,9
|
29,0
|
32,6
|
34,4
|
35,0
|
|
GSYH / Küresel GSYH
|
1,3
|
1,3
|
1,4
|
1,4
|
1,4
|
1,3
|
1,3
|
1,3
|
1,3
|
1,3
|
1,4
|
1,4
|
1,4
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026182 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.