Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

AKP Öncesi ve Sonrası Ekonomi

AKP’nin siyasal iktidarın sorumluluğunu devraldığı yıl olan 2003 yılından bu yana 13 yıldan fazla zaman geçti. 2016 yılının henüz sonuçlanmamış göstergelerini bir yana bırakıp 2003 – 2015 yıllarına ilişkin ekonomik göstergeleri ele alırsak bir önceki 13 yılla karşılaştırabiliriz. Yazının en sonunda yer alan tablo bu karşılaştırmayı gösteriyor. Tablonun üst kısmı AKP iktidarının 13 yıllık ekonomi karnesini, alt kısmı da önceki 13 yılın ekonomi karnesini sergiliyor.

Söz konusu tablodaki verilerin anlamını daha iyi yorumlayabilmek için bunları grafiklere dökelim.




Bu iki dönemin karşılaştırılması bize AKP’nin enflasyonu ve bütçe açığını düşürmekte önceki döneme göre başarılı, işsizlik, özel kesim borç yükü ve cari açık konularında önceki döneme göre başarısız olduğunu gösteriyor. Kamu borç yükünde durum pek değişmemiş görünüyor. Büyümede belirgin bir değişme olmadığı anlaşılıyor.

İki dönemi karşılaştırdığımızda bütçe açığıyla cari açığın yer değiştirdiğini, kamu borç yükünün 2001 krizi sonrası yaşadığı sıçramadan geri gelerek azaldığı, buna karşılık özel kesim dış borç yükünün ciddi biçimde arttığı gözlemleniyor.

Buraya kadar yaptığımız saptamalar Türkiye ekonomisinde son 13 yılda, önceki 13 yıla göre başarılmış bir atılıma işaret etmiyor.

Bir ekonomik sistemin ve uygulamanın nihai amacı toplumsal refahı artırmaktır. Bunu ölçebilmenin en kestirme yolu küresel sistemle karşılaştırma yapmaktan geçiyor. Eğer bir ekonominin küresel sistem içinde payı artıyorsa pastadan aldığı pay artıyor, dolayısıyla refahı yükseliyor demektir. Örnek olarak vermek gerekirse Çin 1990’da yüzde 4,1 olan payını 2015’de yüzde 17,1’e, Hindistan 3,6’dan 7,1’e, Güney Kore yüzde 1,2'den yüzde 1,6'ya yükseltmiştir. Dolayısıyla bu üç ekonominin küresel pastadan aldıkları pay artmış, refahları yükselmiş bulunuyor. Türkiye’nin payı karşılaştırmaya esas aldığımız 26 yıllık süre boyunca hiç değişmemiş görünüyor. 1990’da yüzde 1,4 olan bu pay, zaman içinde bazen 1,3’e düşmüş sonra tekrar 1,4’e gelmiş, sonunda 2015’de yine yüzde 1,4’de kalmıştır.

Son 13 yılda aldığımız yol önceki 13 yılda aldığımız yoldan farklı görünmüyor. Özetle söylemek gerekirse bu gidiş, gelişmiş ekonomilerle arayı kapatma umudu veren bir gidiş değildir.



Tablo: 1990 – 2002 ve 2003 – 2015 Dönemleri Karşılaştırması (Tablodaki veriler; TÜİK, Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı ve TCMB sitelerinden alınmış resmi verilerdir. Her iki döneme ait GSYH / Küresel GSYH oranları için IMF, WEO Database, April 2016’daki satın alma gücü paritesine göre GSYH’nın dünya GSYH’sındaki payı başlıklı verileri kullanılmıştır.)

1990 - 2002 Dönemi
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
Büyüme
9,3
0,9
6,0
8,0
-5,5
7,2
7,0
7,5
3,1
-3,4
6,8
-5,7
6,2
Enflasyon
60,4
71,1
66,0
71,1
115,7
76,3
80,1
99,0
69,6
68,8
39,0
68,5
29,7
İşsizlik
8,0
8,2
8,5
8,9
8,6
7,6
6,6
6,8
5,9
6,6
5,6
7,2
9,0
Bütçe Açığı
-3,3
-5,3
-4,3
-6,7
-3,9
-4,0
-8,3
-7,6
-5,3
-8,7
-8,0
-12,6
-14,4
Cari Açık
-1,3
0,5
-0,5
-2,7
1,5
-1,0
-1,0
-1,0
0,7
-0,4
-3,7
1,9
-0,3
Kamu Kesimi Borç Yükü
33,6
37,2
39,6
40,7
53,6
43,7
44,3
43,4
31,1
39,8
38,2
74,1
69,2
Özel Kesim Dış Borç Yükü
6,2
7,1
7,3
9,6
13,0
13,1
12,7
14,5
17,5
15,5
19,4
20,5
21,4
GSYH / Küresel GSYH
1,4
1,4
1,3
1,4
1,3
1,3
1,3
1,4
1,4
1,3
1,3
1,2
1,3
2003 - 2015 Dönemi
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Büyüme
5,3
9,4
8,4
6,9
4,7
0,7
-4,3
9,2
8,8
2,1
4,2
2,9
4,0
Enflasyon
18,4
9,4
7,7
9,7
8,4
10,1
6,5
6,4
10,4
6,2
7,4
8,2
8,8
İşsizlik
9,1
8,9
9,5
9,0
9,2
10,0
13,1
11,1
9,1
8,4
9,0
9,9
10,2
Bütçe Açığı
-10,4
-4,3
-0,8
-0,7
-2,0
-2,7
-6,0
-3,4
-0,6
-1,7
-1,3
-1,2
-1,0
Cari Açık
-2,5
-3,6
-4,3
-5,9
-5,7
-5,4
-1,8
-6,1
-9,6
-6,1
-7,7
-5,5
-4,4
Kamu Kesimi Borç Yükü
62,2
56,6
51,1
45,5
39,6
40,0
46,3
42,3
39,1
36,2
36,2
32,5
32,5
Özel Kesim Dış Borç Yükü
16,1
16,4
17,6
23,0
24,8
25,4
27,9
26,1
25,9
29,0
32,6
34,4
35,0
GSYH / Küresel GSYH
1,3
1,3
1,4
1,4
1,4
1,3
1,3
1,3
1,3
1,3
1,4
1,4
1,4
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

182 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.