Fed Faizi Artıracak mı?
ABD Merkez Bankası Fed’in parasal
genişlemeyi sona erdirdiği Ekim 2014 tarihinden itibaren yaklaşık 1,5 yıldır
finansal piyasaları en çok işgal eden konu Fed’in ne zaman ve hangi hızla faiz artıracağı
sorusuna aranan yanıt. Soru değişmese de cevaplar sürekli değişti. Yılbaşında
bu soruya verilen genel cevap “Fed bu yıl 4 kez faiz artırabilir” şeklindeydi.
Mart ayına gelindiğinde cevap “1 veya en çok 2 kez artırabilir” şekline
dönüştü. Nisan ayı sonlarında “Fed galiba bu yıl faiz artırımı yapmayacak ya da
en fazla 1 kez yapacak” şeklindeki tahminler yoğunluk kazandı. Aynı soruyu
bugünlerde sorsak alacağımız cevapların çoğunluğu “2 faiz artırımı yapacak
herhalde” şeklinde olur. Hem Fed yetkililerinin hem de piyasaların bu konudaki
kafa karışıklığı ABD ekonomisinin performansındaki dalgalanmalarla ilgili.
Fed’in kaç kez faiz artırımı yapacağı ABD ekonomisinin bundan sonra göstereceği
performansa bağlı bulunuyor.
Fed, üç temel göstergedeki gidişe
bakarak faiz kararı vereceğini baştan açıklamıştı: (1) Büyüme, (2) İstihdam
verilerindeki olumlu gelişmeler ve (2) Enflasyonda artış eğiliminin ortaya
çıkması. Bu üç gösterge de ekonomide canlanmanın işaretleri olarak kabul
ediliyor. Bu üç göstergede son 1,5 yılda ortaya çıkan gelişmelere bir bakalım.
2008 yılında krize giren ABD
ekonomisinde büyüme oranı 2009 yılında yüzde – 2,8 ile en düşük noktasına
gelmiş, işsizlik oranı ise 2010 yılının Ekim ayında yüzde 10 ile tavan
yapmıştı. Fed’in tahvil alımına dayalı parasal genişleme programını (QE) sona
erdirdiği Ekim 2014’de yıllık büyüme oranı yüzde 2,4’e yükselirken, işsizlik
oranı da yüzde 5,7’ye gerilemişti. Nisan 2016 itibariyle yıllık büyüme tahmini
yüzde 2 olarak belirlenirken işsizlik de yüzde 5 oranında bulunuyor.
Kriz sonrasında ABD ekonomisinde
fiyatların en fazla gerilediği yıl 2009 yılı oldu. 2009 yılı içinde enflasyon
deflasyona dönüştü. Fed’in parasal genişlemeyi bitirdiği 2014 sonunda yıllık
manşet enflasyon yüzde 0,8 dolayındaydı. Nisan 2016 sonu itibariyle yıllık
manşet enflasyon yüzde 1,1 olarak tahmin ediliyor.
Özetle söylemek gerekirse büyüme
oranı; potansiyel büyüme aralığına (ABD yüzde 2 – 3 arası) gelmiş, işsizlik
oranı; doğal işsizlik oranı (ABD için yüzde 4 – 5 arası) sayılan aralığa
gerilemiş ve enflasyon; 2017 sonu için hedef alınan yüzde 2’lik orana doğru
yola çıkmış görünüyor. Bu üç göstergeye bakarak ABD ekonomisinin kriz
sonrasında toparlanma içinde olduğunu söyleyebiliriz.
Fed Başkanı Yellen hafta içinde:
“faiz artışının önümüzdeki aylarda gündeme gelebileceğini” açıkladı. Bu
açıklama yeni bir şey mi? Bu sorunun yanıtını verebilmek için ‘önümüzdeki
aylar’ ve ‘faiz artışları’ sözleriyle ne kastedildiğini bilmek gerekiyor. Eğer
‘önümüzdeki aylar’ sözüyle kastedilen üçüncü çeyrek ve devamı, ‘faiz artışları’
sözüyle kastedilen de 2’den fazla faiz artışıysa o zaman bu açıklama yeni bir
şey sayılabilir. Bu durumda ‘Eylül ve sonrasında en fazla 2 kez faiz artışı’
şeklindeki elde mevcut son beklentiyi
‘Temmuz ve sonrası 2 veya 3 faiz artışı’ olarak düzeltmek gerekiyor. Ki
bu küresel sistem için yeni bir durum demektir. Yellen’in tam olarak neyi
kastettiğini anlayabilmek için Haziran toplantısını ve tutanaklarını beklemek
gerekecek.
Fed, eğer 2 veya 3 faiz artışına
Temmuz’dan itibaren girişirse, bu durum, ihracatı gerileyen, turizm gelirleri
düşen, dış kaynak ihtiyacı devam eden Türkiye ekonomisi açısından ikinci yarıda
beklenen sıkıntıları artırmış olacak.
Finansal Piyasalar konusunda
Topal Ördek ve Piyasalar5 Kasım 2026Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı 23 Ekim 2026Fon Krizi: Borsadan Ekonomiye Uzanan Etkiler 13 Ekim 2026Siyaset Teknik Ayrıntılara Karışınca 8 Ekim 2026141 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.