Masal
Her siyasal iktidar kendisini
başarılı görür ve göstermeye çalışır. Son yıllarda çokça tartışılan konuların
başında mevcut siyasal iktidarın, geçmiş siyasal iktidarlardan başarılı olup
olmadığı meselesi geliyor. Vatandaşa sunulan hizmetlerdeki gelişmelere bakıldığında
mevcut iktidarın başarılı olduğunu rahatça söylemek mümkün olabiliyor. Buna
karşılık makroekonomik göstergelere ve bunların dünya ile karşılaştırmasına
bakınca aynı yargıya varmak pek de mümkün görünmüyor.
Aşağıdaki tabloda 1980 yılından
başlayarak her beş yılda bir GSYH’ların ve dünya GSYH’sı içindeki payların
nereye geldiğini dikkatlerinize sunuyorum (verilerin tamamı satın alma gücü
paritesine – SAGP- göredir.)
1980 yılında dünya GSYH’sı 13
trilyon dolar dolayındayken gelişmiş ekonomilerin payı yüzde 64’e yakınmış.
Zaman içinde bu pay gerilemeye başlamış ve 2015 yılında 113,5 trilyon dolara
yükselen dünya GSYH’sında gelişmiş ekonomilerin payı yüzde 43,5’e kadar
gerilemiş. Buna karşılık gelişmekte olan ülkelerin dünya GSYH’sındaki payları artarak
yüzde 36,3’ten yüzde 57,6’ya kadar yükselmiş. Bu gidişin dönüm noktası 2010
yılı olmuş. 2010 yılından başlayarak gelişmekte olan ekonomiler gelişmiş
ekonomilerden daha büyük pay almaya başlamışlar.
Türkiye’nin SAGP’ye göre GSYH’sı
1980 yılında 150 milyar dolarmış. Zaman içinde bu miktar, dünya GSYH’sında
olduğu artmaya başlamış ve 2015 sonunda 1,5 trilyon doların üstüne çıkmış. Bu
gelişme dünya GSYH’sındaki artışla tamamen aynı oranda olmuş. Yani Türkiye,
dünya GSYH’sındaki payını bu 35 yıllık dönem boyunca değiştirememiş, yüzde 1,3
ile 1,4 arasında gidip gelmiş (1980 yılındaki yüzde 1,1’lik pay söz konusu yılda
yaşanan kriz ve yapılan büyük devalüasyondan kaynaklanıyor.)
Türkiye’nin GSYH’sındaki değişimi
asıl karşılaştırmamız gereken gelişmekte olan ekonomilerin GSYH’sına göre
sergilediği gelişme. 1980’de Türkiye GSYH’sının gelişmekte olan ekonoımelrin
toplam GSYH’sı içindeki payı yüzde 3,2 imiş. Bu payı esas almak pek doğru olmaz
çünkü yukarıda değindiğimiz gibi 1980’de kriz ve büyük bir devalüasyon söz
konusu ve o nedenle GSYH’da önemli düşüş var. 1985 yılındaki yüzde 3,6’lık
oranı esas alırsak 1990 yılındaki artış sonrası Türkiye’nin gelişmekte olan
ülkelerin GSYH’sı içindeki payı sürekli gerilemiş bulunuyor. Bu pastadan
aldığımız pay yüzde 3,6’dan yüzde 2,4’e gerilemiş. Bu ciddi bir gerileme.
Tablonun alt bölümünde çeşitli
gelişme yolundaki ekonomilerin GSYH’larının dünya GSYH’sı içindeki paylarının
gelişimi gösteriliyor. Buna göre en büyük sıçramayı Çin, Hindistan, Endonezya
ve Malezya gösterirken en büyük gerilemeyi Brezilya, Meksika ve Güney Afrika
sergilemiş. Türkiye ise bu uzun dönemde pastadan aldığı payı artırmayı
başaramamış. Bunu kimileri başarı, kimileri başarısızlık olarak
değerlendirebilir. Bir gerçek var ki o
da Türkiye’nin bu 35 yıllık dönemi iyi kullanamadığıdır. Uzakdoğu ekonomileri,
bilimsel eğitime, yaratıcılığa, inovasyona eğilip elektronik pazarında
kendilerini en ön sıralara taşıyacak faaliyetlere girerken Türkiye, sürekli
konuştuğu ama bir türlü yapamadığı yapısal reformların ağırlığı altında ezilip,
ne ileri ne geri gitmeden olduğu yerde kalmış görünüyor. (Yapısal reformlar konusunda şu yazılarıma bakılabilir:
Masal tekerlemesi sanki bu durumu anlatmak için söylenmiş gibi: “Az gittik, uz gittik, dere, tepe düz gittik, bir de dönüp ardımıza baktık ki ne görelim? Bir arpa boyu yol gitmişiz.”
Masal tekerlemesi sanki bu durumu anlatmak için söylenmiş gibi: “Az gittik, uz gittik, dere, tepe düz gittik, bir de dönüp ardımıza baktık ki ne görelim? Bir arpa boyu yol gitmişiz.”
Tablo: Türkiye, Dünya ve Gelişmekte Olan Ekonomilerin GSYH’larının
Karşılaştırılması (Kaynak: IMF, World Economic Outlook Database, April 2016.
Veriler satın alma gücü paritesi ve cari dolar değerine dayanmaktadır.)
SAGP'ye Göre GSYH, Milyar USD
|
1980
|
1985
|
1990
|
1995
|
2000
|
2005
|
2010
|
2015
|
Dünya GSYH
|
13.055
|
19.107
|
27.002
|
37.833
|
49.542
|
67.276
|
88.830
|
113.524
|
Gelişmiş Ekonomiler GSYH
|
8.318
|
12.285
|
17.248
|
22.022
|
28.237
|
35.472
|
41.165
|
48.184
|
Gelişen Ekonomiler GSYH
|
4.737
|
6.822
|
9.754
|
15.811
|
21.304
|
31.804
|
47.665
|
65.340
|
Türkiye GSYH
|
150
|
243
|
373
|
493
|
655
|
920
|
1.184
|
1.589
|
SAGP GSYH'ye Göre Paylar (%)
|
||||||||
Gelişmiş Ekonomiler GSYH/Dünya GSYH
|
63,7
|
64,3
|
63,9
|
58,2
|
57,0
|
53,0
|
46,3
|
43,5
|
Gelişen Ekonomiler GSYH / Dünya GSYH
|
36,3
|
35,7
|
36,3
|
41,8
|
43,0
|
47,3
|
53,7
|
57,6
|
Türkiye GSYH / Dünya GSYH
|
1,1
|
1,3
|
1,4
|
1,3
|
1,3
|
1,4
|
1,3
|
1,4
|
Türkiye GSYH / Gelişen Ekonomiler GSYH
|
3,2
|
3,6
|
3,8
|
3,1
|
3,1
|
2,9
|
2,5
|
2,4
|
Ülke SAGP GSYH / Dünya SAGP GSYH (%)
|
1980
|
1985
|
1990
|
1995
|
2000
|
2005
|
2010
|
2015
|
Arjantin
|
1,3
|
1,1
|
0,9
|
0,9
|
0,9
|
0,8
|
0,9
|
0,9
|
Brezilya
|
4,4
|
4,1
|
3,7
|
3,5
|
3,2
|
3,0
|
3,2
|
2,8
|
Meksika
|
3,0
|
2,9
|
2,6
|
2,3
|
2,4
|
2,2
|
2,0
|
2,0
|
Çin
|
2,3
|
3,4
|
4,1
|
5,9
|
7,4
|
9,7
|
13,8
|
17,1
|
Hindistan
|
2,9
|
3,3
|
3,7
|
3,8
|
4,2
|
4,8
|
6,0
|
7,0
|
Endonezya
|
1,4
|
1,6
|
1,9
|
2,2
|
1,9
|
2,0
|
2,3
|
2,5
|
Malezya
|
0,4
|
0,4
|
0,5
|
0,6
|
0,6
|
0,6
|
0,7
|
0,7
|
G. Afrika
|
1,0
|
1,0
|
0,9
|
0,7
|
0,7
|
0,7
|
0,7
|
0,6
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026143 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.