Lozan Antlaşması 2023'de Bitecek, Biz de Madenlerimizi Çıkarabileceğiz!
Son yıllarda nereye dönsek şöyle bir iddiayla karşılaşıyoruz: ‘Lozan
Antlaşması 100 yıl süreli yapılmıştır. Antlaşmaya ekli gizli maddelerde,
Türkiye’nin bor ve petrol başta olmak üzere madenlerini çıkarması yasaklandığı
için biz bunlardan yararlanamıyoruz. Antlaşmanın süresi 2023 yılında dolacak,
dolayısıyla 2023’den itibaren madenlerimizi yer üstüne çıkarıp kullanarak ve
ihraç ederek hızla gelişmiş ülke statüsüne geçeceğiz.’
Bu iddia doğru mu yoksa bir şehir efsanesi mi? Eğer doğruysa bugüne kadar
çıkaramadığımız madenlerimizi çıkararak 2023’den sonra zengin olacağız
demektir. Eğer bu bir şehir efsanesiyse o zaman bunu kanıtlayalım ve tarihin
çöplüğüne atalım.
Lozan Antlaşması 100 Yıllık Geçici Bir Antlaşma
mı?
Lozan Antlaşması
metnine aşağıdaki linkler aracılığıyla ulaşılabilir:
https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2016/11/3-Lozan13-357.pdf
Metni baştan sona incelediğimizde Lozan Antlaşmasının süreli olmadığını,
Türkiye’nin bor ve petrol başta olmak üzere yer altı zenginliklerinin
çıkarılmasını engelleyici herhangi bir madde veya düzenleme içermediğini görmek
mümkün. Lozan Antlaşması’na ekli gizli maddeler veya antlaşma ekleri olup
olmadığı konusunda bugüne kadar ortaya herhangi bir şey çıkmadı. O nedenle
madenlerimizi çıkarmamızı engelleyen gizli düzenlemeler olup olmadığı konusunun
gerçek olup olmadığını en kritik konumdaki üç kaynağın (bor, ham petrol ve
doğal gaz) çıkarılıp çıkarılmadığını inceleyerek anlayabiliriz.
Madenlerimizi Çıkaramıyor muyuz?
Türkiye’nin madenlerini çıkarıp çıkaramadığı konusunu incelerken üzerinde
en çok durulan üç kaynağa ilişkin verileri ele alacağız: Bor, ham petrol ve doğal
gaz.
Bor madeni
Bor madeni, cam ve seramik ürünleri üretiminde, demir – çelik sektöründe
(kompakt yapıda cüruf elde etmek için), temizlik malzemeleri sektöründe
(deterjan vb temizleyiciler üretiminde), tarım sektöründe (gübre üretiminde) ve
daha birçok alanda kullanılan önemli bir madendir.
Bor madeni ile ilgili veriler ve bilgiler için aşağıda linki verilen Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Eti Maden İşletmeleri Bor Sektör Raporu 2015’e
bakılabilir:
Dünyadaki bor rezervi 2015 yılı itibariyle 1,3 trilyon ton olarak
hesaplanmaktadır. Bu rezervin yüzde 73,2’si Türkiye’de, yüzde 6,1’i ABD’de,
yüzde 3,6’sı Çin’dedir. Görüleceği gibi Türkiye bor rezervinde dünyada açık ara
ilk sıradadır. Aynı yılda dünya bor üretimi 4,2 milyon tondur. Bu üretimde
Türkiye yüzde 48 ile birinci sırada, ABD yüzde 29 ile ikinci sırada ve Güney
Amerika ülkeleri (Arjantin, Şili, Peru ve Bolivya) yüzde 12 ile üçüncü sırada
yer almaktadır.
Türkiye, bor madeni ihtiyacında kendi iç talebini karşıladıktan sonra
ihracat da yapmaktadır. Türkiye’de bor madeni üretimini üstlenmiş olan Eti
Maden İşletmelerinin 2015 yılı bor madeni satış gelirleri toplamı 809 milyon
Dolar olup bunun 787 milyon Doları ihracat geliridir.
Petrol, yaşamımızda her alanda kullanılan önemli bir kaynaktır. Ham petrol,
arıtılarak enerji hammaddesi olarak kullanılmasının yanı sıra birçok türevi de
farklı sektörlerde girdi olarak kullanılmaktadır. Doğal gaz, özellikle üretim
ve ısınmada enerji kaynağı olarak kullanılan hayati bir kaynaktır.
Ham petrol ve doğalgaz
Ham petrol ve doğal gaz ile ilgili veriler ve bilgiler için aşağıda linki
verilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye Petrolleri Anonim
Ortaklığı Ham Petrol ve Doğal Gaz Sektör Raporu 2016’ya bakılabilir:
Dünya petrol rezervi (konvansiyonel olmayan petrol hariç) 1,7 trilyon
varil, doğal gaz rezervleri 187,1 trilyon m3’dür. Türkiye’nin 2015 yılı
itibariyle saptanmış ham petrol rezervi 334,5 milyon varil, doğalgaz rezervi
ise 3,7 milyar m3’dür. Dünyada petrol
üretimi günlük olarak 91 milyon varil, doğal gaz üretimi yıllık olarak 3,5 trilyon m3’dür. 2015 yılında Türkiye, günlük ortalama olarak tükettiği 503 bin
varil ham petrolün 51 bin varilini kendi kaynaklarından (yüzde 10) üretmiş,
kalan miktarını ithal etmiştir. Aynı yılda Türkiye, yıllık olarak tükettiği
toplam 48,8 milyar m3 doğal gazın 398 milyon m3’ünü kendisi üretmiş (yüzde 0,8)
kalan kısmını ithal etmiştir.
Madenleri arama ve kullanma faaliyetlerimiz engelleniyor
mu?
Buraya kadar yaptığımız inceleme bize Türkiye’de bor, ham petrol ve doğal
gazın bulunduğunu ve herhangi bir engelle karşılaşmaksızın çıkarılıp
üretildiğini ve satıldığını gösteriyor. Acaba iddia edildiği gibi Lozan
Antlaşmasına bağlı gizli maddeler veya eklerde doğal kaynaklarımızı aramamızı,
bunlara ilişkin rezervleri saptamamızı engelleyen düzenlemeler var mıdır? Bu
sorunun yanıtını vermek için var olup olmadığını veya var ise nerede olduğunu
bilmediğimiz gizli düzenlemelere bakamayacağımıza göre elimizde sadece arama
faaliyetlerine bakma seçeneği kalıyor.
Yukarıda değindiğimiz Bor Sektör Raporundaki veriler Türkiye’nin dünyada en
büyük rezerve ve üretime sahip olduğunu ortaya koyduğuna göre Türkiye’nin bor
rezervlerini belirleme, arama ve üretme konusunda herhangi bir engelle
karşılaşmadığı açıkça ortaya çıkıyor. Yine yukarıda değindiğimiz Ham Petrol ve
Doğal Gaz Sektör Raporu’na göre son on yılda Türkiye Petrolleri Anonim
Ortaklığı tarafından açılan sondaj kuyusu sayısı 1.594 adettir. Mart 2016
itibariyle Avrupa’nın en fazla sondaj yapan ülkesi Türkiye’dir. Türkiye’de bu
tarih itibariyle açılan aktif sondaj kulesi sayısı 28’dir. Türkiye’yi 19 kule
ile Norveç ve 10 kule ile İngiltere izlemektedir. Petrol ve doğal gaz aramaları
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının yanı sıra yerli ve yabancı şirketler
tarafından yoğun biçimde yapılmaktadır. Bu bilgi ve veriler bize Türkiye’nin
ham petrol ve doğal gaz arama, saptama ve çıkarma konusunda herhangi bir
engelle karşılaşmadığını gösteriyor.
Sonuç
Lozan Antlaşması’nın, doğal kaynaklarımızı aramayı engelleyici gizli
maddeleri olduğu ve antlaşmanın 100 yıl süreli olması nedeniyle 2023’de
yürürlükten kalkacağı, ondan sonra bizim bu kaynakları çıkararak hızla gelişmiş
ülke konumuna geçeceğimiz biçimindeki iddiayı ele aldık ve inceledik. Lozan
Antlaşması metnine ilişkin incelememizde; antlaşmanın süreli olduğuna ilişkin
hiçbir düzenleme olmadığını gördük. Ardından antlaşma metninde yer almayan ve
doğal kaynaklarımızı çıkarmamızı engelleyen gizli düzenlemeler olup olmadığını
araştırmaya geçtik. Burada elimizde gizli metin vb olmadığı için doğal
kaynaklarımızı arayıp aramadığımızı analiz etmeye giriştik. En kritik üç kaynak
olan bor, ham petrol ve doğal gazı örnek olarak seçip devletin resmi
raporlarından konuyu araştırdık. Bu araştırmalarımızda gördük ki doğal
kaynaklarımızı yeterince arıyoruz ve bulduklarımızı devreye sokabiliyoruz. Yani
bunları aramamıza engel olan hiçbir düzenleme veya başka bir engel söz konusu
değil.
Ve sonuçta bu iddianın sadece bir şehir efsanesinden ibaret olduğunu kanıtlamış
ve tarihin çöplüğüne atmış olduk.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026421 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.