Sermaye Hasıla Katsayısı
Sermaye hasıla katsayısı nedir?
Bir ekonomide mevcut toplam
sermaye stoku ile o ekonomide elde edilen çıktı (GSYH) arasındaki ilişkiye
ortalama sermaye hasıla katsayısı ya da oranı (COR) adı veriliyor. Ortalama sermaye
hasıla katsayısı şöyle bir denklemle ifade ediliyor:
COR = K / Y
K: Ekonomideki toplam sermaye
stoku
Y: GSYH
Ekonomideki toplam sermaye stoku
(K) t yılına kadar ekonomide biriktirilmiş bütün sermaye mallarını (fabrikalar,
üretim tesisleri vb fiziki sermayeyi) gösterir. Yani stok bir kavramdır. Buna
karşılık GSYH (Y) yalnızca t yılında yapılmış üretimin piyasa fiyatı cinsinden
değerini gösteren akım bir kavramdır.
Bir ekonomide t yılındaki toplam
sermaye stokunun (K) 7 trilyon USD ve aynı yılın GSYH’sının da (Y) 800 milyar USD
olduğunu düşünürsek, bu ekonomide t yılının ortalama sermaye hasıla katsayısı yukarıdaki
denkleme göre şöyle hesaplanır:
COR t yılı = 7 trilyon USD / 800
milyar USD = 8,75
Buna göre bu ekonomide GSYH’yı 1 USD
artırabilmek için ortalama olarak 8,75 USD sermaye stoku kullanılması
gerekiyormuş.
Marjinal sermaye hasıla katsayısı (ICOR) nedir?
Bir ekonomide bir birim çıktı
artışı elde edebilmek yani GSYH’yı bir birim artırabilmek için gerekli olan sermaye
stoku artışının ölçülmesinde kullanılan ölçüye marjinal sermaye hasıla katsayısı
(incremental capital output ratio – ICOR) adı veriliyor. Marjinal sermaye
hasıla katsayısı şöyle bir denklemle ifade ediliyor:
ICOR = ΔK / ΔY
ΔK: Ekonomideki toplam sermaye
stokunun t yılından t+1 yılına artış miktarı
ΔY: GSYH’da t yılından t+1 yılına
ortaya çıkan artış miktarı
Bir ekonomide sermaye stokunda t
yılından t+1 yılına ortaya çıkan artış bu süre içinde o ekonomide yapılan net
yatırım miktarına (I) eşittir.
Bir ekonomide net yatırım miktarı
(I) o ekonomide t yılında yapılan brüt yatırım miktarından t-1 yılında yapılan
yatırımların amortismanının düşülmesiyle bulunur.
Önce 2012 yılı (t yılı) ve 2013
yılının (t+1 yılı) GSYH ve yatırım artış miktarını yazalım.
Gösterge (Milyar USD)
|
2013 Yılı
|
2012 Yılı
|
2013 – 2012 Farkı
|
GSYH (Y)
|
823
|
789
|
34
|
Yatırım miktarı (I)
|
169,5
|
158,5
|
11
|
Şimdi 2013 yılı için yukarıda
gösterdiğimiz miktarları denklemde yerlerine koyalım:
ICOR 2013 = I 2013 / ΔY 2013
ICOR 2013 = 169,5 / 34 = 5
Buna göre Türkiye ekonomisinde
2013 yılı için gerekli marjinal sermaye hasıla katsayısı 5 olarak bulunmuş
oluyor. Demek ki 2013 yılında Türkiye ekonomisinde 1 USD ilave GSYH artışı elde
edebilmek için 5 USD yatırım yapmak gerekmiş.
Sermaye hasıla katsayısı nerede kullanılır?
Harrod – Domar büyüme modelinin
temel taşlarından birisi olan sermaye hasıla katsayısı ne kadar düşükse sermaye
ve teknolojinin verimliliği o kadar yüksek demektir. Bu oran daha çok
şirketlerin, planlamayla yönetilen veya planlamadan yararlanan ekonomilerin
üretim ve yatırım planlama faaliyetlerinde kullanılır. Yukarıda bulduğumuz gibi
marjinal sermaye hasıla katsayısının 5 olduğunu varsayalım. Türkiye, örneğin 2014
yılında yüzde 5 oranında bir büyüme ile GSYH’sını 41 milyar USD artırarak 864 milyar
USD’ye çıkarmayı planlıyorsa, yatırımlarını 205 milyar USD’ye yükseltmesi gerekmektedir.
Bu hesabı nasıl yaptığımızı
anlatalım:
Önce yüzde 5 büyümeyle GSYH’nın
nereye çıkacağını bulalım:
GSYH 2014 = GSYH 2013 x 1,05 =
823 x 1,05 = 864 milyar USD
Buradan GSYH’nın 2014’de kaç USD
artacağını hesaplayalım:
GSYH Artışı 2014 = GSYH 2014 –
GSYH 2013 = 864 – 823 = 41 milyar USD
Şimdi bu verileri yerlerine
koyarak GSYH’da bu büyümeyi sağlamak için ne kadar yatırım yapmamız
gerekeceğini hesaplayalım:
ICOR 2014 = I 2014 / ΔY 2014
5 = I 2014 / 41
I 2014 = 41 x 5 = 205 milyar USD
Marjinal sermaye hasıla
katsayısının 5 olduğu bir durumda Türkiye GSYH’sını 2014 yılında yüzde 5
büyütmek istiyorsa 2014 yılında 205 milyar USD tutarında net yatırım yapmak
zorunda demektir.
Not: Hesaplamayı kamuoyunda daha çok izlenen USD ile ifade edilmiş
verileri kullanarak yaptım.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026105 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.