Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Türkiye İçin Phillips Eğrisi Analizi

Yeni Zelandalı iktisatçı Alban William Phillips tarafından İngiltere ekonomisi üzerinde yapılan bir araştırma (Phillips, A. W. (1958). "The Relationship between Unemployment and the Rate of Change of Money Wages in the United Kingdom 1861-1957". Economica. 25 (100): 283–299) sonucunda geliştirilen Phillips eğrisi analizi, enflasyonla işsizlik arasında ters yönlü ilişki olduğunu ortaya koyar (Phillips’in yukarıda değinilen araştırmasında dikey eksende enflasyon değil ücretlerin değişim oranı yer alır. Zaman içinde bu analizi geliştirenler dikey eksene enflasyon oranı yerleştirmişler ve analiz bu şekli almıştır.) Bu ilişkiyi şöyle bir şekille göstermek mümkündür.

Phillips eğrisi analizinin ortaya koyduğu iddiaya göre; enflasyon e1’den e2’ye düştüğünde işsizlik oranı da i1’den i2’ye yükselir.

İlk olarak 1980 ile 2015 arasında enflasyon (TÜFE) ile işsizlik oranı arasında oluşan ilişkilere bakalım. Aşağıdaki grafik bu ilişkiyi gösteriyor (siyah çizgi eğilim çizgisidir, Phillips Eğrisini temsil ediyor.)

Bu grafiğe göre (grafiğe ilişkin veriler ek 1’dedir) enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde enflasyonda önemli düşüşler yapıldığında işsizlik artışı çok fazla olmamaktadır.

İkinci olarak daha yakın bir döneme, enflasyonun Türkiye’nin 1980 – 2002 dönemine göre daha düşük seyrettiği 2009 – 2016 (Mayıs) verilerine bakalım. 


İki grafikte yer alan Phillips Eğrilerini aynı şekil üzerine taşırsak aşağı yukarı şöyle bir şekil çıkar karşımıza:


Şekle bakılırsa; enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde enflasyon oranında sağlanacak düşüşlerin işsizliği artırdığı, enflasyonun daha düşük dönemlerde enflasyonda oranında sağlanacak düşüşlerin işsizlik oranında daha yüksek artışlara yol açtığı görülüyor. Örneğin enflasyon e1 düzeyinden e2 düzeyine düşürüldüğünde işsizlik i1 düzeyinden i2 düzeyine yükselir. Buna karşılık enflasyonu e2 düzeyinden e3 düzeyine düşürmenin alternatif maliyeti işsizlik oranının i2 düzeyinden i3 düzeyine yükselmesidir. Görüleceği gibi enflasyon düştükçe daha fazla düşürmenin alternatif maliyeti olan işsizlik oranı artışı daha fazla artmaktadır (e1e2 > e2e3 buna karşılık i1i2 < i2i3.)

Bu analiz bize enflasyonla mücadelenin belirli bir aşamadan sonra niçin terk edildiğini göstermektedir. Oysa burada yapılması gereken şey bu mücadeleyi terk etmek değil, yapısal reformları yaparak bir yandan enflasyonu düşürüp, bir yandan da işsizliğin artmamasını sağlamaya çalışmaktır.


Ek 1: Yıllık Enflasyon (TÜFE) ve İşsizlik Oranları 1980 – 2015 (Kaynak: IMF)

Yıllar
Enflasyon
İşsizlik
Yıllar
Enflasyon
İşsizlik
Yıllar
Enflasyon
İşsizlik
Yıllar
Enflasyon
İşsizlik
1980
110,6
7,2
1990
60,4
8,0
2000
39,0
5,6
2010
6,4
11,1
1981
36,4
7,2
1991
71,1
8,2
2001
68,5
7,2
2011
10,5
9,1
1982
31,1
7,6
1992
66,0
8,5
2002
29,7
9,0
2012
6,2
8,4
1983
31,3
7,5
1993
71,1
8,9
2003
18,4
9,1
2013
7,4
9,0
1984
48,4
7,4
1994
115,7
8,6
2004
9,4
8,9
2014
8,2
9,9
1985
44,5
6,9
1995
76,3
7,6
2005
7,7
9,5
2015
8,8
10,1
1986
30,7
7,7
1996
80,2
6,6
2006
9,7
9,0



1987
55,0
8,1
1997
99,0
6,8
2007
8,4
9,2



1988
66,2
8,7
1998
69,6
5,9
2008
10,1
10,0



1989
64,3
8,6
1999
68,8
6,6
2009
6,5
13,1




Ek 2: Aylık Enflasyon (TÜFE) ve İşsizlik Oranları 2009 – 2016 Mayıs (Kaynak: TÜİK)

Aylar
TÜFE
İşsizlik
Aylar
TÜFE
İşsizlik
Aylar
TÜFE
İşsizlik
Aylar
TÜFE
İşsizlik
2009
9,50
14,1
2011
4,90
11,1
2013
7,31
9,7
2015
7,24
11,3
7,73
14,8

4,16
10,7

7,03
9,7

7,55
11,2
7,89
14,7

3,99
10,1

7,29
9,4

7,61
10,6
6,13
13,8

4,26
9,3

6,13
8,7

7,91
9,6
5,24
12,7

7,17
8,9

6,51
8,2

8,09
9,3
5,73
12,2

6,24
8,7

8,30
8,1

7,20
9,6
5,39
12,1

6,31
8,6

8,88
8,6

6,81
9,8
5,33
12,6

6,65
8,5

8,17
9,0

7,14
10,1
5,27
12,5

6,15
8,2

7,88
9,2

7,95
10,3
5,08
12,2

7,66
8,4

7,71
9,1

7,58
10,5
5,53
12,2

9,48
8,4

7,32
9,3

8,10
10,5
6,53
12,6

10,45
9,0

7,40
9,6

8,81
10,8
2010
8,19
13,6
2012
10,61
9,3
2014
7,75
10,3
2016
9,58
11,1
10,13
13,5

10,43
9,6

7,89
10,2

8,78
10,9
9,56
12,8

10,43
9,1

8,39
9,7

7,46
10,1
10,19
11,3

11,14
8,2

9,38
9,0

6,57
9,3
9,10
10,3

8,28
7,6

9,66
8,8

6,58
9,4
8,37
9,9

8,87
7,3

9,16
9,1



7,58
9,9

9,07
7,6

9,32
9,8



8,33
10,6

8,88
8,0

9,54
10,1



9,24
10,6

9,19
8,3

8,86
10,5



8,62
10,5

7,80
8,3

8,96
10,4



7,29
10,2

6,37
8,6

9,15
10,7



6,40
10,6

6,16
9,3

8,17
10,9





EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

129 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.