İki Kitap, İki Yorum
Herkes İçin Osmanlı (Kerem Çalışkan, Caretta yayınları, İstanbul, 2016,
toplam 432 sayfa)
Osmanlı’yı merak edenler için çok
güzel bir giriş kitabı. Kitabın 432 sayfa olması gözünüzü korkutmasın. Konular
genellikle alt başlıklar halinde ve birer ikişer dakikalık okuma sürelerine
göre son derecede rahat izlenebilen bir bölümlemeye tabi tutulmuş. Dolayısıyla
dilediğiniz yerde bırakıp sonra yeniden elinize almak gibi bir olanak sağlıyor
size. Bu da okunma açısından büyük bir kolaylık sunuyor.
Kitap, Osmanlı’nın kuruluşuyla
başlıyor, padişahlar, kadınlar saltanatı, sosyal yaşam, savaş araçları, gündelik
yaşam, inançlar ve azınlıklar gibi ana bölümler ve her birinin pek çok alt
başlığıyla devam ediyor. En genç ve en yaşlı padişah olanlar, orduyla birlikte
savaşa gidenler, saltanat süreleri, ayaklanmada öldürülenler, tahttan
indirilenler gibi bilgilerin derlendiği bölümler son derecede akıllıca
kotarılmış. Kösem sultan kim, Hürrem sultan kim, Yeni Camii niçin yıllarca
yarım kalmış, çile çekmek ile okçuluk taliminin ilgisi nedir, yeniçeriler hangi
tarikatın üyesiydiler gibi birçok sorulu yanıtlı alt bölüm var.
Kitabın son bölümü Osmanlı
İmparatorluğu’nun yıkılma nedenleri üzerinde duruyor. Kuşkusuz daha pek çok
neden sayılabilir ama bunlar oldukça önemli: (1) Sorumsuz padişahlık sistemi
gibi siyasal ve yönetsel nedenler. (2) Fatih Sultan Mehmet’le birlikte
medreselerde okutulmaya başlanan felsefe, fizik, kimya, biyoloji, tarih,
matematik gibi bilimlerin ilerleyen dönemlerde medreselerden kaldırılması ve bunların
yerine dinsel ve geleneksel derslerin konulması gibi eğitim yanlışları. (3) Haraç
gelirlerinin azalması, kapitülasyonların yerli sanayiyi çökertmesi, 1856’da
Kırım Savaşını finanse etmek üzere ilk dış borcunu alan Osmanlı’nın hızla
borçlanarak batılı devletlerin eline düşmesi ve 1881’de ilan edilen Düyun-u
Umumiye ile mali olarak iflas etmesi gibi ekonomik nedenler. (4) Askerlik
sisteminin çöküşü. (5) Rönesans ve reformun getirdiği aydınlanmanın dışında
kalınması ve ardından gelen sanayileşmenin dışında kalınması. (6) Dünyada ulus
– devlet yapısı oluşurken Osmanlı’nın ümmet – devlet yapısını korumaya çalışması
(ve koruyamaması.)
Osmanlı İmparatorluğu hakkında ayrıntılı
ama tarih kitabı sıkıcılığında olmayan bilgi edinmek isteyen herkes için
gerçekten bulunmaz bir kaynak.
Keynes: Useful Economics for the World Economy (Peter Temin and
David Wines, MIT Press Books, 2014, 117 sayfa.)
Ekonomilerin krize girdiği
dönemlerde Keynesyen ekonominin imdada çağrılması adetten oldu. Keynesyen
ekonomiyi modası geçmiş bir yaklaşım gibi kenara atanlar bile bu gibi durumlarda
onun görüşlerine göre yapılan yönlendirmelere en azından itiraz etmez oluyorlar.
Temin ve Wines bu basit ve kolay anlaşılabilir kitaplarında Keynesyen
ekonominin temellerini ve krizlerle olan ilişkilerini ortaya koyarak küresel
krize yorumlar getiriyorlar. İktisatçı olmadığı halde bu tür konuları merak
edip anlamak isteyenlere de yol gösterecek kadar kolay anlaşılabilir bir kitap yazmış
olmalarına karşılık yazarlar, ekonomik krizlerin derinliklerine inerek birçok
karışık konuyu aydınlatıyorlar. IS – LM Eğrileri analizinden, likidite
tuzağına, tasarruf paradoksuna kadar Keynesyen yaklaşımın karışık konularını
günümüze uyarlayarak anlaşılabilir bir çerçevede ortaya koyuyorlar. Kitabın
sonunda kısa ve yararlı bir sözlükçe de yer alıyor.
İngilizce
bilen ve ekonomiye ilgi duyan okurlara tavsiye ederim.
Genel konusunda
Tuncer Bulutay'ın Ardından7 Aralık 2021Geçmişten Dijital Geleceğe16 Ekim 2020Okuduğum Kitaplardan Seçmeler2 Ağustos 2020Devlet Adamı Deyince14 Haziran 2020134 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.