Enflasyonda Hedefler ve Gerçekleşmeler
Enflasyon hedeflemesi
yaklaşımında merkez bankaları, sayısal bir hedef belirleyerek buna ulaşmayı
taahhüt etmekte ve hedefe ulaşılamaması durumunda kamuoyuna hesap vermekle
yükümlü olmaktadır. Bu yaklaşım, herhangi bir ara hedef kullanmaksızın,
doğrudan enflasyonun kendisini hedeflemektedir.
TCMB, 2002 – 2005 arasında örtük
enflasyon hedeflemesi uyguladı, 2006 yılından başlayarak resmi enflasyon
hedeflemesi uygulamasına geçti.
Aşağıdaki tablo TCMB’nin örtük ve
resmi enflasyon hedeflemesinde ortaya koyduğu hedefleri ve bunlara karşılık yılsonlarında
gerçekleşmiş enflasyon oranlarını gösteriyor (Kaynak: www.tcmb.gov.tr)
Yıllar
|
Hedef (%)
|
Gerçekleşme (%)
|
2002
|
35
|
29,7
|
2003
|
20
|
18,4
|
2004
|
12
|
9,3
|
2005
|
8
|
7,7
|
2006
|
5
|
9,7
|
2007
|
4
|
8,4
|
2008
|
4
|
10,1
|
2009
|
7,5
|
6,5
|
2010
|
6,5
|
6,4
|
2011
|
5,5
|
10,4
|
2012
|
5
|
6,2
|
2013
|
5
|
7,4
|
2014
|
5
|
8,2
|
2015
|
5
|
8,8
|
2016 (OVP Tahmin)
|
5
|
7,5
|
Tablodan görülebileceği gibi enflasyon
gerçekleşmeleri TCMB’nin örtük enflasyon hedeflemesi uyguladığı yıllarda hedefin
altında kalmış yani gerçekleşme hedefe göre daha iyi çıkmış, resmi enflasyon
hedeflemesi uyguladığı yıllarda ise gerçekleşmeler hedefin üzerinde oluşmuş
yani hedefe göre daha kötü çıkmıştır. Kuşkusuz bunda enflasyonun çok yüksek
oranlardan daha düşük düzeylere gelmiş olmasının etkisi var. Enflasyon düştükçe
daha da düşmesi (deflasyon hariç) yüksek düzeylerden inişteki kadar kolay
olmuyor. Bunun da nedeni düzey düştükçe yapışkanlığın artmakta olmasıdır.
Tablodaki durumu daha açık
biçimde ortaya koyabilmek için iki ayrı grafik çizeceğiz.
Aşağıdaki grafik; 2002’den 2016
sonuna kadar enflasyon hedefleriyle yılsonu gerçekleşmelerini gösteriyor.
Görüleceği gibi hedef ile gerçekleşmenin birbirine yaklaştığı üç yıl söz konusu
olmuş: 2005, 2009 ve 2010. Bu üç yıl dışında gerçekleşme sürekli olarak hedefin
üzerinde kalmış görünüyor.
Alttaki grafikte TCMB’nin resmi
enflasyon hedeflemesine geçtiği 2006 – 2016 yılları arasındaki gerçekleşme
gösteriliyor. 2009 ve 2010 yıllarında hedefe göre daha iyi bir gerçekleşme
sağlanması dışında hedef ile gerçekleşmenin birbirinden oldukça uzak kaldığını
görüyoruz.
Resmi enflasyon hedeflemesine
geçildiği 2006 yılından bu yana 2009 ve 2010 yıllarında gerçekleşmenin hedefin
altında kalmasının temel nedeni küresel krizin etkisidir. Küresel krizle birlikte
harcamalarda ciddi gerilemeler olunca enflasyon da hedefin altında
gerçekleşmiştir.
Türkiye’de enflasyonun düşmesiyle
kurların sabitleşme eğilimi göstermesi ya da başka bir ifadeyle TL’nin dış değerinin
fazla değişmemesi arasında doğru yönlü bir ilişki var. Eskiden enflasyon, TL’nin
dış değerini etkilerdi, son dönemlerde bu ilişki tersine döndü ve TL’nin dış
değeri enflasyonu etkilemeye başladı. TL, yabancı paralara karşı değer kaybı
yaşadıkça bu gelişme ithalatı pahalılaştırıyor, finansman maliyetlerini
yükseltiyor ve bunlar enflasyonu yukarı itiyor.
TL’nin yabancı paralara karşı
değer kaybını iki bölümde incelemek mümkün: (1) Dış etkiler (Fed’in faiz
artırması ya da o yöndeki açıklamalar, diğer ekonomilerdeki olumlu olumsuz
gelişmeler), (2) İç etkiler (siyasal etkiler, açıklama etkileri, kurumların
durumu vb.) Burada ilk grup için yapılabilecek fazla bir şey yok. Bu gibi
durumlarda bize benzer ekonomilerin paraları hep birlikte Dolar, Euro gibi rezerv
paralara karşı değer kaybedebiliyor. Bizim yapabileceklerimiz ikinci grupla
ilgili. Çünkü TL’nin benzer ekonomilerin paralarına göre ayrışması bu ikinci
gruptaki meselelerden dolayı oluyor. Bu durumda kısa vadede yapmamız gereken
şeyleri; riskleri azaltmak, siyasette uzlaşmacı yaklaşımlar içine girmek, siyaseti
bağımsız kurumların işlerine karışmaktan uzak tutmak olarak sıralayabiliriz. Uzun
vadede yapmamız gereken şeyler ise artık hepimizin konuşmaktan usandığı yapısal
reformlardır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026146 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.