Tek Seslilik, Çok Seslilik
Bazen bizim müziği senfoni
orkestrası eşliğinde çalarlar. Böyle bir ortaklığın ne anlamı olduğunu hiçbir
zaman anlamamışımdır. Çünkü senfoni orkestrası çok sesli müzik için gereklidir.
Çok seslilik, saz sayısının çokluğundan değil, sazların birbirinden farklı ama
tamamlayıcı parçaları çalmaları, yani bir anlamda enstrümantel söyleşi
yapmaları sonucu ortaya çıkar. Bestenin buna göre yapılmış olması gerekir.
Dolayısıyla buna göre yapılmamış bestelerin orkestra eşliğinde çalınmasının bir
anlamı yoktur. Bu durumda bizim usulde bestelenmiş şarkı ve türkülerin orkestra
eşliğinde söylenmesiyle tek bir saz ve darbuka eşliğinde söylenmesi arasında
görsellik ve ses çokluğu dışında hiçbir fark bulunmamaktadır. Bizim
karıştırdığımız şey ses çokluğu ile çok seslilik arasındaki farktır.
Bu söylediklerimin bizim
müziğimizin güzel olup olmamasıyla hiçbir ilgisi yoktur. Bizim müziğimiz kendi
formatı içinde güzeldir ve senfoni orkestrası eşliğinde çalınıp söylenme gibi
bir özentiye sokulmasının da bir anlamı yoktur. Ya da eğer senfoni orkestrası
eşliğinde çalınıp söylenecekse, bestenin tekrar ele alınıp ona göre çok sesli
bir formata oturtulması gerekir ki o zaman da farklı bir müzik yapısı çıkar
ortaya. Bu, bazen güzel sonuçlar verir bazen vermez. Mesela tek sesli formatta
beğendiğim Kevser Hanım’ın Nihavend Longa’sını çok sesli hale getirilmiş bir düzenlemede
dinlediğimde de çok beğenmiştim.
Müziğimizdeki tek seslilik bütün yaşamımızda geçerlidir aslında. Çok sesliliği hiçbir alanda benimsemiş değiliz. Tartışmayı sevmeyiz. Farklı görüşleri sevmeyiz. Böyle bir durum ortaya çıktığında “her kafadan bir ses çıkıyor” diye sinirleniriz. Oysa her kafadan bir ses çıkması ileri gitmenin en bilinen yoludur. Önemli olan o kadar sesi bir uzlaşı içinde uyumlandırabilmektir. Senfoni orkestrasında şefin görevi budur.
Müziğimizdeki tek seslilik bütün yaşamımızda geçerlidir aslında. Çok sesliliği hiçbir alanda benimsemiş değiliz. Tartışmayı sevmeyiz. Farklı görüşleri sevmeyiz. Böyle bir durum ortaya çıktığında “her kafadan bir ses çıkıyor” diye sinirleniriz. Oysa her kafadan bir ses çıkması ileri gitmenin en bilinen yoludur. Önemli olan o kadar sesi bir uzlaşı içinde uyumlandırabilmektir. Senfoni orkestrasında şefin görevi budur.
Futbolda mesela kulüp başkanı
vardır, bir dolu da yönetim kurulu üyesi. Bütün yönetim kurulu üyeleri başkanla
aynı düşüncededir. Ya da öyle görünür, tersine görüşleri varsa söylemezler.
Söylerlerse kısa süre sonra oradan atılacaklarını bilirler. O nedenle sadece başkanın
yeterli olduğu bir kulüp yönetim kuruluna niçin bu kadar adam doldurulduğunu
anlamak mümkün değildir. Sonuçta kulüp yönetimlerinin görünümü, senfoni orkestrası
eşliğinde tek sesli müzik yapmak gibi olur.
Sadece futbolda değil,
üniversitelerde, şirketlerde de benzer bir durum vardır. İstisnası çok azdır.
Genellikle aile şirketlerinin profesyonelleşemediğinden yakınılır. Oysa sorun
şirketin aile şirketi olup olmamasından değil, yönetici konumundaki kişilerin
tek sesliliği tercih etmesinden kaynaklanır.
Bu tek seslilik bizim buralarda
demokrasinin yerleşip kökleşmesinin önündeki en önemli engeldir. Batıda müzik
nasıl evrilerek çok sesliliğe geçmişse mutlak monarşi de tartışma ve uzlaşma
kültürü eşliğinde evrilerek demokrasiye dönmüştür. Bizde ise partileriyle,
parlamentosuyla, kurumlarıyla çok sayıda insanı bir arada göstererek bir demokrasi
görünümü yaratmış olsak da gerçek demokrasiye hiçbir zaman geçilememiştir.
Tek sesli müziği çok sesli müziğe
dönüştürmek için bütün orkestrasyonu yeniden yapmak gerekir. Demokrasiye geçmek
için de aynı şeyler geçerlidir. Her kafadan bir ses çıkmasına engel olmaya
değil bunu desteklemeye yönelmek gerekir.
Sürekli örnek istenen yapısal
reformlardan birisi budur mesela.
Siyaset konusunda
Köy Enstitüleri ve Marshall Yardımı10 Kasım 2026Aşil'in Topuğu31 Ekim 2026Fransa'da Yağmacılık ve Tüketim Toplumu19 Ekim 2026Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026103 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.