Haftanın Özeti; USD, Euro, TL
Avrupa Merkez Bankası (AMB) Kararları
AMB, normal olarak 2017 Nisan
ayında sona erecek olan Varlık alım programında alım miktarını 80 milyar
Eurodan 60 milyar Euroya düşürdü fakat süreyi 2017 Aralık ayı sonuna kadar
uzattı. Draghi gerekirse sürenin daha da uzatılacağını açıkladı. AMB Faizlerde
değişiklik yapmadı. Piyasa beklentisi miktarın azaltılmadan sürenin uzatılması
şeklindeydi. AMB, Euro bölgesi için 2017 tahminlerini de revize etti. Büyüme
beklentisini % 1,6’dan 1,7’ye ve enflasyon beklentisini % 1,2’den % 1,3’e
yükseltti. Piyasa aktörleri, AMB’nin süre uzatımını ve tahminleri yukarı yönde
revize etmesini olumlu, tahvil alım miktarının azaltılmasını olumsuz karşıladı.
Karar ve tahmin revizyonları öncesinde 1,08’e kadar yükselmiş olan Euro / USD
paritesi karar ve revizyonlar sonrası Euro’nun USD’ye karşı değer kaybetmesi
sonucu 1,06’nın altına geriledi.
AMB Kararlarının Dolara Etkisi
AMB kararları öncesinde 99,4’e
kadar gerilemiş olan USD endeksi, karar sonrası yükselmeye başladı ve yeniden
101,5’e yaklaştı. USD yalnızca endekse dâhil paralar (Euro, Japon Yeni, Birleşik
Krallık Poundu, Kanada Doları, İsveç Kronu İsviçre Frangı) karşısında değil
bütün paralar karşısında değer kazandı.
Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK) Kararları
EKK kararları da Perşembe günü
açıklandı. Kararların ana maddeleri şöyle özetlenebilir: (1) Kredi Garanti Fonu
tarafından verilecek Hazine destekli kredilerde miktar 40 milyar TL’den 250
milyar TL’ye yükseltildi. (2) İmalât sanayiine yönelik yatırımlara ilişkin
harcamalara % 15 ek katkı oranı tanındı. (3) Yatırıma yönelik inşaat işlerine
KDV iadesi sağlanıyor. (4) İlk 3 aya ilişkin SGK prim ödemeleri faizsiz olarak
son 3 aya erteleniyor. (5) İstihdamı artırmak ve işbaşı eğitimi geliştirmek
için önlemler alınıyor. (6) Bankaların ve Eximbank’ın kredi açma kapasitesini
artırıcı önlemler getiriliyor. (7) Kamu paralarının Merkez Bankası’na yatırılması
şartı getirildi. (8) Yapısal reformlar bir takvime bağlanarak kamuoyuyla
paylaşılacak.
Her ne kadar iş dünyasında
beğeniyle karşılandığı ifade edilse de EKK’nın bu kararları piyasalarda olumlu
karşılanmadı. Bunu, EKK kararları açıklandıkça TL’de yaşanan değer
kayıplarından anlık olarak gözlemledik. EKK kararlarına yönelik olumlu tepki
vermesi gereken piyasanın tepkisinin olumsuz olmasının üç temel nedeni olduğunu
düşünüyorum: (1) Önlemler birbiriyle bağlantılı olarak ve bir bütünlük içinde
açıklanamadı, dolayısıyla önlemlerin nasıl sonuç vereceği, ne zaman
uygulanacağı gibi temel noktalar havada kaldı. (2) Açıklanan önlemlerin
ekonominin büyümesi ve şirketlerin toparlanabilmesi açısından getireceği olumlu
katkıdan çok bütçe ve enflasyon açısından getireceği olumsuz etki öne çıktı. (3)
Son 2 yıldır sürekli olarak takvime bağlanarak açıklanacağı belirtilen yapısal
reformların EKK kararlarında bir kez daha takvime bağlanarak açıklanacağının
belirtilmesi yapısal reformların gerçekten yapılıp yapılmayacağı konusundaki kuşkuları
artırdı.
TL’nin Benzer Para Birimleri ile Karşılaştırılması
Haftaya 3,52 USD / TL kuruyla
başlayan TL, Perşembe gününe kadar hızla değer kazandı ve kur Perşembe sabahı
3,33’e kadar geriledi. Öğleden sonra AMB kararlarının dışarıda yarattığı
olumsuz havaya EKK’dan piyasanın beklediği kararların çıkmamasının da
eklenmesiyle TL yeniden değer kaybetmeye başladı ve USD / TL kuru günü 3,44 dolayında
tamamladı. Cuma günü kayıp devam edince USD / TL kuru da 3,48’i buldu. TL, bu
kadar iniş ve çıkışlar sonucunda haftanın en çok dalgalanan para birimlerinden
birisi oldu.
Aşağıdaki tablo, son iki haftada,
Türk Lirası ve Türkiye ile benzer durumda kabul edilen ve 4 farklı kıtadan
seçilmiş 7 ülkenin para birimlerinin Dolara karşı yaşadığı değer değişimlerini
sergiliyor.
TR
|
Brezilya
|
Meksika
|
G.Afrika
|
Rusya
|
Endonezya
|
Çek. C.
|
Polonya
|
|
Dönem
|
TL
|
Real
|
Peso
|
Rand
|
Ruble
|
Rupiah
|
Koruna
|
Zloti
|
28.11.2016
|
3,4154
|
3,3876
|
20,6303
|
13,73
|
64,8717
|
13.532,00
|
25,4935
|
4,1664
|
2.12.2016
|
3,5207
|
3,4549
|
20,6799
|
14,0009
|
63,9644
|
13.512,00
|
25,39
|
4,2101
|
28.11 - 2.12.16
|
-3,08
|
-1,99
|
-0,24
|
-1,97
|
1,4
|
0,15
|
0,41
|
-1,05
|
5.12.2016
|
3,5243
|
3,423
|
20,5943
|
13,7263
|
63,816
|
13,440
|
25,127
|
4,1795
|
9.12.2016
|
3,4804
|
3,378
|
20,3873
|
13,7303
|
63,026
|
13,319
|
25,578
|
4,2122
|
05.12 - 09.12.16
|
1,25
|
1,29
|
1,01
|
-0,033
|
1,24
|
0,9
|
-1,80
|
-0,78
|
Tabloda yer alan Türkiye
dışındaki ülkelerin para birimlerinin Dolara karşı haftalık değişimlerin
ortalaması ve TL’nin Dolara karşı haftalık değişiminin ortalaması da aşağıdaki
tabloda yer alıyor.
28.11 - 2.12.2016
|
05.12 - 09.12.2016
|
|
USD / 7 Para Ortalaması
|
- 0,47
|
0,26
|
USD / TL
|
-3,08
|
1,25
|
TL Ayrışma
|
-2,61 (negatif)
|
+0,98 (pozitif)
|
Buna göre TL, gruptaki ülke
paralarına göre geçen hafta negatif olarak 2,61 puan, bu hafta ise pozitif
olarak 0,98 puan ayrışmış bulunuyor. Bu haftaki pozitif ayrışmanın geçen
haftaki yüksek oranlı negatif ayrışmadan sonra baz etkisi taşıyan bir ayrışma
olduğuna dikkat etmek gerekir. Buna teknik analizde “ölü kedi sıçrayışı”
deniyor (ölü bir kedi bile yüksekten düştüğünde yere çarpınca sıçrar.)
TL Niçin Benzer Ülke Paralarından Ayrışıyor?
TL’nin bu aşırı dalgalanmasının
ve diğer paralardan farklı etkilenmesinin nedenleri üzerinde durmak gerekir. Bunları
sıralamaya çalışalım: (1) Türkiye’de bir süredir yaşanan sistem değişikliği
çalışmaları ve bunun yarattığı rejim değişikliği kaygısı yabancı yatırımcıları
etkiliyor ve riskleri artıran bir gelişme olarak ortaya çıkıyor. (2) Son
dönemde ortaya atılan Avrupa Birliği’nden çıkıp Şangay İşbirliği Örgütüne girme
şeklindeki söylemler, Türkiye’nin batı ile ilişkilerini sıkıntıya sokacak bir
algı değişikliğine yol açarak Türkiye riskinin artmasına neden oluyor. Bu iki
gelişme Türkiye’ye yönelik döviz trafiğini dışarıdan içeriye olmaktan çok
içeriden dışarıya yönlendiriyor. (3) Son günlerde başlatılan döviz bozdurma
kampanyası iyi niyetle başlamış olsa da ister istemez halk kitlesini trader
gibi davranmaya itiyor. Bunun tehlikesi kalabalık bir grubun kur yükselince
dövizi satıp kur düşünce geri almaya yönelmesidir. Böyle bir gelişme kurlarda
sürekli bir dalgalanmaya yol açar ki bu iş dünyası açısından son derecede kötü
bir gelişme olur.
Bu üç gelişmenin son günlerde
ortaya çıkan aşırı kur dalgalanmalarına içeriden gelen olumsuz katkı olduğunu
tahmin ediyorum.
Haftaya Menüde Neler Var?
Önümüzdeki hafta bizi çok
yakından ilgilendiren ve piyasaları etkileyecek iki önemli mesele var: (1) Avrupa
liderler zirvesi toplantısı ve buradan Türkiye ile ilgili çıkacak karar. Avrupa
Konseyi, Avrupa Parlamentosunun Türkiye ile adaylık görüşmelerini geçici olarak
durdurma kararını onaylayacak mı? Beklentiler, parlamentonun bu kararının
onaylanmayacağı ve dolayısıyla görüşmelerin devam edeceği şeklinde. Avrupa
Parlamentosunun kararının onaylanmaması, USD / TL kurunda TL lehine bir ayrışma
yaratabilir. (2) Fed FOMC toplantısı ve buradan çıkacak faiz kararı ve
açıklamalar. Beklentiler Fed’in bu toplantıda 0,25 – 0,50 olan faizi (federal
funds rate) 0,25 puan artırarak 0,50 – 0,75 bandına çıkarması yolunda oluştu. Fed’in
bu artışı yapması zaten beklendiği ve dolayısıyla piyasa tarafından satın
alındığı için piyasada fazla bir etki yaratması beklenmiyor. Hatta beklentinin
gerçekleşmesi halinde olumlu etki yaratması alışılmış bir sonuç olduğu için
Dolarda bir miktar gevşeme olabilir. Buna karşılık eğer Fed 2017 yılında 2’den
fazla faiz artıracağına ilişkin bir mesaj verirse o zaman aralarında Türkiye’nin
de bulunduğu dış finansman ihtiyacı olan ekonomilerin paraları değer kaybetmeye
başlar.
Not: Bu yazı 09.12.2016
Cuma akşamı saat 17,15’deki veriler kullanılarak yazılmıştır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026204 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.