Uluslararası Yatırım Pozisyonu
Uluslararası yatırım pozisyonu, bir
ülkedeki yerleşik kişilerin yurt dışında yerleşik kişilerden olan finansal
alacakları ve ekonomide altın ve döviz şeklinde tutulan rezerv varlıklar ile ülkede
yerleşik kişilerin yurt dışında yerleşik kişilere olan finansal yükümlülükleri
arasındaki ilişkiyi belli bir tarihteki stok değerleri itibariyle gösterir. Varlıklarla
yükümlülükler arasındaki fark bize uluslararası net yatırım pozisyonunu verir. Bu
pozisyon eksi işaret taşıyorsa açık, artı işaret taşıyorsa fazla var demektir.
Uluslararası net yatırım pozisyonu açık veriyorsa bu yükümlülüklerin
varlıklardan fazla olduğu anlamına gelir.
Uluslararası yatırım pozisyonu tıpkı
bir bilanço gibi iki taraflı bir tablo biçiminde düzenlenir. Tablonun bir
tarafında varlıklar diğer tarafında yükümlülükler yer alır.
Bu tabloyu denklemlerle ifade
edebiliriz:
Uluslararası Net Yatırım
Pozisyonu = Varlıklar – Yükümlülükler
Varlıklar = Doğrudan
Yatırımlar + Portföy Yatırımları + Diğer Yatırımlar + Rezerv Varlıklar
Yükümlülükler = Doğrudan
Yatırımlar + Portföy Yatırımları + Diğer Yatırımlar
Burada geçen deyimlerin tanımlarını
da şöylece verebiliriz:
Doğrudan yatırım;
yatırımcının yerleşik olduğu ekonomi dışındaki bir ekonomide bir işletmenin
yönetimini kontrol ettiği veya yönetiminde söz sahibi olduğu uzun vadeli bir
yatırım şeklidir. Doğrudan yatırımda, yatırımcının işletmenin sermayesinde % 10
ya da daha fazla paya sahip olması veya yönetimde söz sahibi olması asıldır.
Portföy yatırımları; hisse
senedi ve borç senetlerine yapılan yatırımları içerir. Doğrudan yatırımların
aksine, hisse senedine toplam olarak yüzde 10’un altında yaptığı yatırımla
yatırımcı, bu senetleri ihraç eden kuruluşun yönetiminde etkin pozisyonda
değildir.
Diğer yatırımlar; doğrudan
yatırımlar, portföy yatırımları ve rezerv varlıklar dışında kalan, mevduat,
krediler ve ticari krediler gibi diğer varlık ve yükümlülüklerden oluşur.
Rezerv varlıklar; para ve
kur politikalarını desteklemek, piyasalara güven vermek, devletin döviz cinsi üzerinden iç ve dış borç servisini gerçekleştirmek, dışsal şoklara
karşı gerekli döviz likiditesini bulundurmak gibi amaçlara yönelik olarak
parasal otorite tarafından kontrol edilen kullanıma hazır dış varlıklardır.
Uluslararası Net Yatırım
Pozisyonu verilerine Merkez Bankasının sitesinden ulaşılabilir. Eldeki son
veriler 2016 yılının 3’üncü çeyreği itibariyle olan durumu gösteriyor. Bu tablodaki
sayılar özetle şöyledir:
Varlıklar
|
Milyon USD
|
Doğrudan Yatırımlar
|
37.386
|
Portföy Yatırımları
|
1.547
|
Diğer Yatırımlar
|
64.550
|
Rezerv Varlıklar
|
117.847
|
Yükümlülükler
|
Milyon USD
|
Doğrudan Yatırımlar
|
147.183
|
Portföy Yatırımları
|
156.071
|
Diğer Yatırımlar
|
307.646
|
Şimdi bu verileri yukarıdaki
denklemlerde yerlerine yerleştirelim:
Varlıklar = 37.386 + 1.547 +
64.550 + 117.847 = 221.330
Yükümlülükler = 147.183 + 156.071
+ 307.646 = 610.900
Uluslararası Net Yatırım
Pozisyonu = 221.330 – 610.900 = -389.570
Buna göre Türkiye'nin, 2016 yılının
3’üncü çeyreğinde 389,6 milyar Dolar net uluslararası yatırım pozisyonu açığı bulunmaktadır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026258 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.