2017'yi Çok Konuşacağız
Aşağıda bir tablo sunuyorum. Bu
tabloda kırılgan beşli diye sınıflandırılan ekonomilerin Merkez Bankalarının
uyguladığı politika faizleri ve o ülkelerde geçerli enflasyon oranları (TÜFE)
yer alıyor.
Tabloda yer alan ülkeleri iki
grupta toplamak mümkün: (1) Enflasyonu yüksek olan ekonomiler (Brezilya,
Türkiye ve Güney Afrika). (2) Enflasyonu denetim altında kabul edilebilecek ekonomiler
(Hindistan ve Endonezya). Her iki gruptaki ekonomilerin merkez bankaları, bir
yandan enflasyonla mücadele ederken bir yandan da dış finansman ihtiyacını
karşılayabilmek için faizi yüksek tutuyor.
Kuşkusuz bu ekonomilerde
uygulanan faizler bunlar değil. Bunlar merkez bankalarının bankalara borç
verirken uyguladığı faizler. Bankaların mevduat toplarken veya kredi açarken
uyguladıkları faizler bunlardan daha yukarıda. Türkiye’de Merkez Bankası’nın
birden fazla faizi olduğu için bu tabloda gecelik borç verme faizi ile haftalık
repo faizinin ağırlıklı ortalamasını yansıtan ağırlıklı fonlama maliyeti,
politika faizi olarak alınmış bulunuyor.
Türkiye’nin bu tablodaki görünümü
oldukça ilginç bir durum sergiliyor çünkü en yüksek enflasyon oranına sahip
olan ekonominin Merkez Bankası negatif politika faizi uyguluyor. Bunun sonucu
enflasyonu düşürmekte başarısızlık olarak karşımıza çıkıyor.
Şimdi de bu ekonomilerin döviz politikasını
nasıl yürüttüklerine bir bakalım.
2014 – 2015 arasında parası
Dolara karşı en fazla değer kaybeden iki ekonomi Brezilya ve Güney Afrika
olmuş. Onları Türkiye izliyor. TL hariç paraların değer kaybı ortalaması yüzde
23,9. TL ise 25,8 değer kaybetmiş, demek ki bu dönemde TL ortalamadan fazla
sapmamış. 2015 – 2016 arasında TL, bu ekonomiler arasında en büyük değer
kaybını yaşamış olan para birimi olmuş. Bu ekonomilerin para birimleri ortalama
yüzde 6,5 değer kazanırken TL yüzde 20,8 değer kaybetmiş. Brezilya, Güney
Afrika ve Endonezya paraları bir önceki dönemde yaşadıkları kayıpları bu
dönemde geri alırken Hindistan parası düşük oranda değer kaybı yaşamış. TL ise
bir önceki dönemde yaşadığı değer kaybına aşağı yukarı aynı hızla devam etmiş.
Tabloya göre 2017 yılının ilk 9 gününde
TL, negatif ayrışmaya devam etmiş görünüyor. (Hindistan Rupisi de değer
kaybetmiş ancak onun kaybı ihmal edilebilir düzeyde bulunuyor.)
TL, negatif konumda kabul edilen
kırılgan ekonomilerin para birimlerinden de negatif ayrıştığına göre, TL’nin iç
değerini korumakta başarısız olan, Merkez Bankası TL’nin dış değerini korumakta
da başarısız olmuş görünüyor.
Merkez Bankasının ciddi açmazlarla
karşı karşıya olduğunu da vurgulayalım. TL’yi güçlendirmek için faizi yükseltse
ekonominin büyüme ivmesi iyice düşebilir, ekonomiyi canlandırmak için faizi
düşürse bu kez kur yükselir o da enflasyonu azdırabilir. Ayrıca sorun sadece
faiz artırımıyla ve ekonomide yapısal reformları açıklamakla çözülebilir olmaktan
çoktan çıkmış görünüyor. Konu ekonominin dışına çıkıp siyaset alanına gireli
epey zaman oldu.
Özetle söylemek gerekirse Merkez
Bankası açısından faiz politikası ‘yukarı tükürsen bıyık, aşağı tükürsen sakal’
denilen konuma girmiş bulunuyor. Sonuçta Merkez Bankası tükürmek yerine
yutkunmayı seçiyor.
Not: Bu yazı saat 15,30’da
yazıldı. Dolayısıyla ikinci tabloda yer alan 9 Ocak 2017 kurları 15,30
itibariyle açıklanmış kurlardır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026310 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.