Bankalar Tahsil Edemedikleri Alacaklarını Ne Yapar?
Bankaların Tahsil Edemediği
Alacaklar ve İzledikleri Yol
Bankalar, normal koşullarda,
açtıkları kredileri vadesi geldiğinde faiziyle birlikte tahsil ederler. Bu
durumda ortalama maliyetleri ile açtıkları kredilerden elde ettikleri faiz
gelirleri arasındaki fark bankaların brüt kazancını oluşturur. Buna karşılık
bankalar açtıkları kredilerin bir bölümünü çeşitli nedenlerle zamanında tahsil
edemezler.
Bankalar, açtıkları kredinin belirli
sürelerde ödenmemesi halinde bunları önce idari takibe, sonra yasal takibe
alarak izlemeye devam ederler ve bir yandan da bu kredinin teminatını nakde
çevirmeye yönelirler. Eğer teminatı nakde çevirerek alacağın tamamını tahsil
etmişlerse ortaya bir zarar çıkmaz. Buna karşılık teminatın nakde çevrilmesine
karşın alacaklarının tamamını karşılayamazlarsa o zaman ortaya bir zarar çıkar.
Banka bunu zarar olarak yazar. Diyelim ki 100.000 TL tutarında ve karşılığında aynı
değerde olduğu belirlenmiş olan bir teminat verilerek alınmış 1 yıl vadeli bir
kredi söz konusu olsun. 1 yıllık sürenin sonunda krediyi alan borcunu
ödememişse banka 90 günlük süre içinde bu alacağı idari takip yöntemiyle
izlemeye başlar ve borçluyla görüşerek alacağı tahsile çalışır. Eğer bu süre
içinde bu alacağın tahsili mümkün olmazsa banka bu kez yasal takibe başlayarak bir
yandan teminatı paraya çevirmeye çalışır bir yandan da borçluya gerekli
yaptırımları uygulamaya başlar.
Banka, bir kredinin beş
aşamalı takip sürecinde ilk iki aşama geçilip de üçüncü aşamaya gelinince yani kredi
donuk kredi niteliğine bürününce, bu alacağa yüzde 20 oranında karşılık ayırmak
zorundadır. Karşılık miktarları dördüncü aşamada yüzde 50 ve beşinci aşamada
yüzde 100’e yani alacağın tamamına ulaşır. Böylece banka 100.000 TL zarar
yazmış olur.
Bu
aşamadan sonra banka eğer bu alacağın takibiyle daha fazla uğraşmak istemiyorsa
bunu varlık yönetim şirketine satabilir. Diyelim ki bu 100.000 TL’lik alacağını
teminatıyla birlikte varlık yönetim şirketine 25.000 TL’ye satmış olsun. Bu
durumda bu 25.000 TL’yi kâr olarak yazar ve bu işlemden zararı 75.000 TL’ye
düşmüş olur.
Bu
durumda söz konusu 75.000 TL, bankanın özkaynaklarının azalması anlamına gelir.
Bankaların yapacakları işlemlerin çoğu özkaynaklarıyla ilişkilendirildiği için zarar
yani özkaynak azalması ciddi sorunlar yaratır. Bankaların üstlenebileceği
riskler sermaye yeterliliği rasyosunda özkaynaklar ile sınırlandırılmış olduğu
için özkaynaklardaki azalma, açılabilecek kredilerin de azalması anlamına
gelir.
Bankalarda
sermaye yeterliliği rasyosu şöyle hesaplanıyor:
Sermaye
Yeterliliği Rasyosu = Özsermaye / [Riskli Varlıklar + (Piyasa Riskleri +
Operasyonel Riskler) * 12,5]
Basel
II ile getirilen standart sermaye yeterlilik rasyosu yüzde 8 olmakla birlikte
BDDK bunu Türkiye için yüzde 12 olarak uygulatmaktadır.
Varlık Yönetim Şirketleri
Varlık
yönetim şirketleri; Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, bankalar ve diğer mali
kurumların alacakları ile diğer varlıklarının satın alınması, tahsili, yeniden
yapılandırılması ve satılması amacına yönelik olarak faaliyet göstermek üzere kurulan
şirketlerdir. Varlık yönetim şirketleri, uygulamada, bankalar ve diğer mali
kuruluşlardan bu kuruluşların tahsil edemedikleri alacaklarını toplu olarak
satın almaktadırlar. Bu satın alma işlemi sonucunda bankaların aktifinde yer
alan sorunlu alacaklar varlık yönetim şirketlerine geçmekte, bu şirketler de
tahsilat alanındaki uzmanlıklarını kullanarak sorunlu alacakları tahsil etmeye
çalışmaktadırlar.
Varlık
yönetim şirketleri, bankalardan satın aldıkları borçların takibinde borçluları
önce ikna etme yolunu denemekte eğer bunda başarılı olamazlarsa hukuki yola geçmektedirler.
Faktoringden Farkı
Faktoring; firmaların mal ve hizmet satışlarından doğmuş veya doğacak
vadeli, fatura veya fatura yerine geçen çek ve senet gibi bir
belgeye dayanan alacaklarının faktoring şirketi tarafından temlik alınması
yoluyla, finansman, garanti ve tahsilat hizmetlerinin sunulduğu bir finansal
üründür. Burada bir şirket belgeli bir alacağını bir faktoring şirketine
belirli bir bedelle satıp devretmiş olmaktadır.
Bir şirketin bir başka şirkete sattığı bir mal dolayısıyla 6 ay sonra
ödenecek 50.000 TL belgeli alacağı olduğunu düşünelim. Bu şirket bu alacağını 42.000
TL’ye bir faktoring şirketine satıp bu bedeli alarak alacağını belirli bir
indirime razı olarak peşin tahsil etmeyi tercih edebilir. Bu durumda faktoring şirketi
vade sonunda elindeki belge ile borçlu şirkete gidip 50.000 TL’yi ondan tahsil
edecektir.
Görüldüğü gibi
varlık yönetim şirketi vadesi geçip sorunlu hale gelmiş alacakları satın
almakta, faktoring şirketi ise henüz vadesi gelmemiş, dolayısıyla sorunlu hale
gelmemiş alacakları, daha düşük bedel ödeyerek devir almaktadır.
Ek Tablolar: Milyon TL olarak okunmalı
Takipteki
Alacaklar
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
Sektör
|
23.408
|
29.622
|
36.426
|
47.541
|
57.880
|
Kalkınma
ve Yatırım Bankaları
|
299
|
425
|
481
|
479
|
602
|
Katılım
Bankaları
|
1.515
|
2.261
|
3.190
|
4.335
|
3.175
|
Mevduat-Kamu
Bankaları
|
6.789
|
8.251
|
10.449
|
12.024
|
15.770
|
Mevduat-Yabancı
Bankalar
|
5.481
|
6.734
|
7.467
|
14.936
|
17.287
|
Mevduat-Yerli
Özel Bankalar
|
9.325
|
11.950
|
14.838
|
15.766
|
21.046
|
|
Tahsili
Gecikmiş Alacak Satışı
|
Ticari
Anapara
|
Bireysel Anapara
|
Toplam
Anapara
|
|
2008
|
1.156
|
612
|
1.768
|
|
2009
|
513
|
487
|
999
|
|
2010
|
1.626
|
1.343
|
2.968
|
|
2011
|
896
|
1.429
|
2.325
|
|
2012
|
1.635
|
1.608
|
3.242
|
|
2013
|
1.314
|
1.789
|
3.103
|
|
2014
|
2.516
|
3.595
|
6.111
|
|
2015
|
825
|
1.262
|
2.086
|
|
2016
|
3.068
|
3.450
|
6.518
|
|
TOPLAM
|
13.547
|
15.573
|
29.121
|
Finansal Piyasalar konusunda
Topal Ördek ve Piyasalar5 Kasım 2026Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı 23 Ekim 2026Fon Krizi: Borsadan Ekonomiye Uzanan Etkiler 13 Ekim 2026Siyaset Teknik Ayrıntılara Karışınca 8 Ekim 2026168 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.