Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Türkiye'nin Kredi Notu Niçin Düştü?

Standard and Poor’s (S&P) Türkiye’nin kredi notu görünümünü durağandan negatife, Fitch BBB – (negatif) olan notunu BB + (durağan)’a düşürdü. Üç büyük kredi derecelendirme kuruluşu içinde Türkiye’nin yatırım yapılabilir ülke notunu koruyan tek kuruluş Fitch idi.

Türkiye’ye, ilk kredi notlarını 1990 yılında S&P ve Moody’s yatırım yapılabilir ülke notu olarak vermişti. Körfez Krizi ve savaşı nedeniyle Yankee Bond Piyasasına o dönemde tahvil ihraç edilemediği için bu notların açıklanması 1992 yılında yapılan tahvil ihracını beklemek zorunda kaldı. Ekte sunduğum tablo Türkiye’nin kredi notu serüvenini başlangıçtan bu yana yılsonlarındaki durum itibariyle gösteriyor. Tabloya göre BBB (Moody’s Baa) yani yatırım yapılabilir notuyla başladığı bu serüvende Türkiye, B’ye yani yatırım yapılmaz, aşırı spekülatif derece kategorisine kadar inmiş, sonra BB’ye oradan da tekrar BBB’ye yükselmiş ve ardından yeniden inişe geçmiş görünüyor. Türkiye, bugün üç büyük kredi derecelendirme kuruluşu nezdinde de BB yani yatırıma uygun değil, spekülatif derece düzeyinde yer alıyor. Dikkat edilecek olursa Türkiye, 1994 yılında kaybettiği yatırım yapılabilir ülke statüsünü tam 19 yıl sonra 2013’de kazanmış ve 2016’da tekrar kaybetmiş bulunuyor. Çeyrek yüzyıllık not deneyimi kredi notunu yükseltmenin zor, kaybetmenin ise kolay olduğunu ortaya koyuyor.  

Bugünlerde en çok tartışılan konu Türkiye’nin kredi notunun niçin düştüğü meselesidir. Not düşürülmesinin birçok nedeni var kuşkusuz. Bunları görebilmek için kredi kuruluşlarının ilgili raporlarını okumak yeterli. Bu nedenlerin bir bölümü ekonomiyle ilgili sayısal nedenler. Bunlar arasında büyüme ivmesinin kaybedilmesi, işsizliğin yükselmesi, TL’nin hızlı değer yitirmesi, enflasyonun yükselmesi gibi birçok neden bulunuyor. Ekonomik nedenlerin yanında siyasal nedenler var. Anayasa değişikliğinin getireceği sistem değişikliğinin bir çeşit tek adam yönetimi yaratarak Türkiye’yi Avrupa kültüründen iyice koparacağına ilişkin endişelerin bu konuda ciddi etkisi olduğu özellikle Fitch’in son raporundan açıkça anlaşılabiliyor. Ekonomi alanında sayısal bozulmaların ötesinde, özellikle de para politikası uygulamasında, atılan karma karışık adımların ve yapılan açıklamaların not düşüşü konusunda ciddi etkisinin olduğunu satır aralarından okumak mümkün. Faizin enflasyonun nedeni olduğunu söylemeye başladığımızda yatırımcılar ve onları yönlendirenler bizim nedenlerle sonuçları karıştırdığımızı ve dolayısıyla çözümden uzaklaştığımızı dolayısıyla risklerin arttığını düşünüp başlıyor maliyetleri artırmaya. O zaman kur yükseliyor. Faizi açıkça 1 puan artırıp kuru denetleyebileceğimiz halde bunu yapmayıp gizli faiz artışına gittiğimizde yatırımcı Merkez Bankası’nın elinin serbest olmadığını ve ileride aynı sorunla karşılaştığında aynı dolambaçlı yollara sapacağını düşünüyor ve tereddüde düşüyor. O zaman kur daha da yükseliyor. Aynı yanlışı tekrarlayarak doğruya varmaya çalışmayı bir yöntem olarak benimsediğimizi fark ettiğinde yatırımcılar ve onları yönlendirenler bizim ekonomik sorunlardan başka sorunlarımız olduğundan kuşkulanmaya başlıyorlar ve tereddütleri daha da artıyor. Bu görünüm, TL’yi spekülatif ataklara açık hale getiriyor. Ve kur biraz daha yükseliyor. TL bu kadar değer kaybedince yatırımcıları yönlendirenler hesap yapmaya başlıyor. Mesela 2017’de USD/TL ortalama kuru 3,75 olursa GSYH’mızın 860 milyardan 700 milyar Dolar dolayına düşeceğini hesaplıyorlar. Bu hesabı yatırımcılara açıklamaları kolay olmuyor. Kolay olmayınca kur yine yükseliyor.

Doğru sonuca ulaşmak, doğru teşhis ve doğru tedavi uygulayabilmek için neden sonuç ilişkilerini doğru kurabilmek şarttır. Neden – sonuç ilişkileri bir kez ters kurulursa bunun neden olduğu sonuçları düzeltmek oldukça zordur.   

Çin atasözünde denildiği gibi: “Bin doğru adım bir yanlış adımı düzeltemez.” 


Ek: Türkiye’nin Başlangıçtan Bu Yana Kredi Notlarının Gelişimi

Tarih
S&P
Moody’s
Fitch
1992
BBB (durağan)
Baa3

1994
B+ (durağan)
Ba3
B
1995
B+ (durağan)
Ba3
BB-
1996
B (durağan)
Ba3
B+
1997
B (durağan)
B1
B+
1998
B (pozitif)
B1
B+
1999
B (pozitif)
B1 (pozitif)
B+
2000
B+ (durağan)
B1 (pozitif)
BB-
2001
B-(durağan)
B1 (negatif)
B (negatif)
2002
B-(durağan)
B1 (negatif)
B (durağan)
2003
B+ (durağan)
B1 (durağan)
B (pozitif)
2004
BB – (durağan)
B1 (durağan)
B + (pozitif)
2005
BB – (durağan)
Ba3 (durağan)
BB – (pozitif)
2006
BB – (durağan)
Ba3 (durağan)
BB – (pozitif)
2007
BB – (durağan)
Ba3 (durağan)
BB – (durağan)
2008
BB – (negatif)
Ba3 (durağan)
BB – (durağan)
2009
BB – (durağan)
Ba3 (pozitif)
BB + (durağan)
2010
BB (pozitif)
Ba2 (pozitif)
BB + (durağan)
2011
BB (pozitif)
Ba2 (pozitif)
BB + (durağan)
2012
BB + (durağan)
Ba1 (pozitif)
BBB - (durağan)
2013
BB + (durağan)
Baa3 (durağan)
BBB - (durağan)
2014
BB + (negatif)
Baa3 (negatif)
BBB - (durağan)
2015
BB + (negatif)
Baa3 (negatif)
BBB - (durağan)
2016
BB (durağan)
Ba1 (durağan)
BBB - (negatif)
2017 Ocak
BB (negatif)
Ba1 (durağan)
BB + (durağan)


EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

296 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.