Türkiye'nin Kredi Notu Niçin Düştü?
Standard and Poor’s (S&P) Türkiye’nin
kredi notu görünümünü durağandan negatife, Fitch BBB – (negatif) olan notunu BB
+ (durağan)’a düşürdü. Üç büyük kredi derecelendirme kuruluşu içinde
Türkiye’nin yatırım yapılabilir ülke notunu koruyan tek kuruluş Fitch idi.
Türkiye’ye, ilk kredi notlarını 1990
yılında S&P ve Moody’s yatırım yapılabilir ülke notu olarak vermişti. Körfez
Krizi ve savaşı nedeniyle Yankee Bond Piyasasına o dönemde tahvil ihraç edilemediği
için bu notların açıklanması 1992 yılında yapılan tahvil ihracını beklemek
zorunda kaldı. Ekte sunduğum tablo Türkiye’nin kredi notu serüvenini başlangıçtan
bu yana yılsonlarındaki durum itibariyle gösteriyor. Tabloya göre BBB (Moody’s Baa)
yani yatırım yapılabilir notuyla başladığı bu serüvende Türkiye, B’ye yani
yatırım yapılmaz, aşırı spekülatif derece kategorisine kadar inmiş, sonra BB’ye
oradan da tekrar BBB’ye yükselmiş ve ardından yeniden inişe geçmiş görünüyor. Türkiye,
bugün üç büyük kredi derecelendirme kuruluşu nezdinde de BB yani yatırıma uygun
değil, spekülatif derece düzeyinde yer alıyor. Dikkat edilecek olursa Türkiye,
1994 yılında kaybettiği yatırım yapılabilir ülke statüsünü tam 19 yıl sonra 2013’de
kazanmış ve 2016’da tekrar kaybetmiş bulunuyor. Çeyrek yüzyıllık not deneyimi kredi
notunu yükseltmenin zor, kaybetmenin ise kolay olduğunu ortaya koyuyor.
Bugünlerde en çok tartışılan konu
Türkiye’nin kredi notunun niçin düştüğü meselesidir. Not düşürülmesinin birçok
nedeni var kuşkusuz. Bunları görebilmek için kredi kuruluşlarının ilgili
raporlarını okumak yeterli. Bu nedenlerin bir bölümü ekonomiyle ilgili sayısal
nedenler. Bunlar arasında büyüme ivmesinin kaybedilmesi, işsizliğin yükselmesi,
TL’nin hızlı değer yitirmesi, enflasyonun yükselmesi gibi birçok neden bulunuyor.
Ekonomik nedenlerin yanında siyasal nedenler var. Anayasa değişikliğinin
getireceği sistem değişikliğinin bir çeşit tek adam yönetimi yaratarak Türkiye’yi
Avrupa kültüründen iyice koparacağına ilişkin endişelerin bu konuda ciddi
etkisi olduğu özellikle Fitch’in son raporundan açıkça anlaşılabiliyor. Ekonomi
alanında sayısal bozulmaların ötesinde, özellikle de para politikası uygulamasında,
atılan karma karışık adımların ve yapılan açıklamaların not düşüşü konusunda ciddi
etkisinin olduğunu satır aralarından okumak mümkün. Faizin enflasyonun nedeni
olduğunu söylemeye başladığımızda yatırımcılar ve onları yönlendirenler bizim
nedenlerle sonuçları karıştırdığımızı ve dolayısıyla çözümden uzaklaştığımızı dolayısıyla
risklerin arttığını düşünüp başlıyor maliyetleri artırmaya. O zaman kur
yükseliyor. Faizi açıkça 1 puan artırıp kuru denetleyebileceğimiz halde bunu
yapmayıp gizli faiz artışına gittiğimizde yatırımcı Merkez Bankası’nın elinin
serbest olmadığını ve ileride aynı sorunla karşılaştığında aynı dolambaçlı
yollara sapacağını düşünüyor ve tereddüde düşüyor. O zaman kur daha da
yükseliyor. Aynı yanlışı tekrarlayarak doğruya varmaya çalışmayı bir yöntem
olarak benimsediğimizi fark ettiğinde yatırımcılar ve onları yönlendirenler bizim
ekonomik sorunlardan başka sorunlarımız olduğundan kuşkulanmaya başlıyorlar ve tereddütleri
daha da artıyor. Bu görünüm, TL’yi spekülatif ataklara açık hale getiriyor. Ve
kur biraz daha yükseliyor. TL bu kadar değer kaybedince yatırımcıları
yönlendirenler hesap yapmaya başlıyor. Mesela 2017’de USD/TL ortalama kuru 3,75
olursa GSYH’mızın 860 milyardan 700 milyar Dolar dolayına düşeceğini
hesaplıyorlar. Bu hesabı yatırımcılara açıklamaları kolay olmuyor. Kolay
olmayınca kur yine yükseliyor.
Doğru sonuca ulaşmak, doğru
teşhis ve doğru tedavi uygulayabilmek için neden sonuç ilişkilerini doğru
kurabilmek şarttır. Neden – sonuç ilişkileri bir kez ters kurulursa bunun neden
olduğu sonuçları düzeltmek oldukça zordur.
Çin atasözünde denildiği gibi: “Bin
doğru adım bir yanlış adımı düzeltemez.”
Ek: Türkiye’nin Başlangıçtan
Bu Yana Kredi Notlarının Gelişimi
Tarih
|
S&P
|
Moody’s
|
Fitch
|
1992
|
BBB
(durağan)
|
Baa3
|
|
1994
|
B+
(durağan)
|
Ba3
|
B
|
1995
|
B+
(durağan)
|
Ba3
|
BB-
|
1996
|
B
(durağan)
|
Ba3
|
B+
|
1997
|
B
(durağan)
|
B1
|
B+
|
1998
|
B
(pozitif)
|
B1
|
B+
|
1999
|
B
(pozitif)
|
B1
(pozitif)
|
B+
|
2000
|
B+
(durağan)
|
B1
(pozitif)
|
BB-
|
2001
|
B-(durağan)
|
B1
(negatif)
|
B
(negatif)
|
2002
|
B-(durağan)
|
B1
(negatif)
|
B
(durağan)
|
2003
|
B+
(durağan)
|
B1
(durağan)
|
B
(pozitif)
|
2004
|
BB –
(durağan)
|
B1
(durağan)
|
B +
(pozitif)
|
2005
|
BB –
(durağan)
|
Ba3
(durağan)
|
BB –
(pozitif)
|
2006
|
BB –
(durağan)
|
Ba3
(durağan)
|
BB –
(pozitif)
|
2007
|
BB –
(durağan)
|
Ba3
(durağan)
|
BB –
(durağan)
|
2008
|
BB –
(negatif)
|
Ba3
(durağan)
|
BB –
(durağan)
|
2009
|
BB –
(durağan)
|
Ba3
(pozitif)
|
BB +
(durağan)
|
2010
|
BB
(pozitif)
|
Ba2
(pozitif)
|
BB + (durağan)
|
2011
|
BB
(pozitif)
|
Ba2
(pozitif)
|
BB +
(durağan)
|
2012
|
BB +
(durağan)
|
Ba1
(pozitif)
|
BBB -
(durağan)
|
2013
|
BB +
(durağan)
|
Baa3
(durağan)
|
BBB -
(durağan)
|
2014
|
BB +
(negatif)
|
Baa3
(negatif)
|
BBB -
(durağan)
|
2015
|
BB +
(negatif)
|
Baa3
(negatif)
|
BBB - (durağan)
|
2016
|
BB
(durağan)
|
Ba1
(durağan)
|
BBB -
(negatif)
|
2017 Ocak
|
BB
(negatif)
|
Ba1
(durağan)
|
BB +
(durağan)
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026296 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.