Dünya Bir Garip Dünya Oldu
1968 yılında öğrencilerin
başlattığı üniversite işgalleri sırasında dönemin Başbakanı Süleyman Demirel: “Dünya
bir garip dünya oldu. Bu dünyanın yeni ufuklara doğru ne kadar gittiğini,
nereye varacağını, bunların nelere mal olacağını kestirmek güç” demişti. Bu söz
o gün için de doğruydu bugün için de doğru.
Kapitalizmin temel kabullerinden
birisi uluslararası serbest ticaretin uluslararası refahı artıracağı kabulüdür.
Bu kabulün dayanağı David Ricardo’nun geliştirdiği karşılaştırmalı üstünlükler teorisidir.
Teoriye göre iki ulusun birbiriyle ticaret yapması için her ikisinin de bir
malın üretiminde mutlak üstünlüğe sahip olmasına gerek yoktur. Karşılaştırmalı
üstünlüğe sahip olunması ticaretin ortak refah yaratması için yeterlidir.
Kapitalizmin “uluslararası
ticaretin geliştirilmesi uluslararası refahın artmasını sağlar” kabulünün yaşama
geçirilmesini sağlayan Bretton Woods sistemi bu amaca hizmet etmesi için IMF
ile Dünya Bankası’nın temellerini attı. Dünya Ticaret Örgütünün (DTÖ) de
bunlara katılmasıyla sistem, dış ticaretin serbestleştirilmesi,
konvertibiliteye geçiş ve sonunda da sermaye hareketlerinin serbest
bırakılmasıyla küreselleşmeye kadar vardı.
Başlangıçta bu kadar sistematize
edilmiş bir düzen yokken kapitalizmin şampiyonları İngiltere ve Fransa idi. İkinci
dünya savaşıyla birlikte liderlik ABD’ye geçti. ABD, bütün dünyaya serbest
piyasanın, serbest ticaretin ve sermaye hareketlerinin serbestliğinin ne kadar
kutsal bir çerçeve olduğunu hem kendisi anlatıyor hem de IMF’ye ve DTÖ’ye anlattırıyor,
ülkelere, serbest ticaretin önündeki engelleri kaldırmaları ve paralarını
konvertibl hale getirmeleri çağrısını yapıyordu. ABD’nin bu yolda son yıllarda
en fazla uyardığı ülke Çin’di. Çünkü Çin, parasını serbest dalgalanmaya bırakmadığı
gibi ticareti de tek taraflı yani hep ihracat kanallı olarak yürütüyordu.
Donald Trump’ın ABD Başkanlığı
seçimini kazanmasıyla birlikte görünüm değişmeye başladı. Trump, ABD’nin alışılmış
politikalarında ciddi değişiklikler yapacak gibi duruyor. Ekonomi politikasına
ilişkin olarak yaptığı açıklamalar ABD’nin bundan sonraki dönemde serbest
ticarete değil korumacılık politikasına yöneleceğini gösteriyor. Bu durumda
kafalarda ABD’nin kapitalizmin şampiyonluğunu terk edip etmeyeceği soruları
dolaşıyor.
Davos toplantılarında çok daha
ilginç bir durum çıktı ortaya. Toplantılara katılan ve hatta toplantıların
yıldızı konumuna gelen Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ilginç açıklamalar yaptı.
Bunlardan bazıları şöyle: “Dünyanın başındaki belaların sorumlusu küreselleşme
değildir. Bunlar küreselleşmenin yarattığı kaçınılmaz sorunlar değildir. Ülkeler,
başka ülkelerin çıkarlarını zedelemeye mal olacak şekilde kendi çıkarlarının
peşinde koşmamalıdır. Hiç kimse bir ticaret savaşından galip çıkamaz.” Jinping,
bu açıklamalarıyla serbest ticarete ve kapitalizmin geldiği son aşama olan
küreselleşmeye sahip çıkmakta, adeta kapitalizmin liderliğine soyunmaktadır.
Düne kadar serbest ticaretin ve
dolayısıyla kapitalizmin lideri olan ABD korumacılığı savunuyor, düne kadar
kapitalizmin en sert düşmanı olan Çin serbest ticareti ve kapitalizmi
savunuyor. İki ülkenin liderleri de dünyanın geri kalanına değil birbirlerine
mesaj veriyor olsalar da kafalar karışıyor.
Dünya asıl şimdi garip bir dünya
oldu.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026282 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.