Dünya ve Türkiye'nin Ekonomik Görünümü
Dünyanın Ekonomik Görünümü
Aşağıda dünyanın
ekonomik görünümünü özetleyen iki tablo sunuyorum. Tablolar 1999 ile 2016
yıllarına ait.
|
1999
|
Sayı
|
GSYH Payı (%)
|
İhracat Payı (%)
|
Nüfus Payı (%)
|
|
Toplam Ekonomi
|
184
|
100,0
|
100,0
|
100,0
|
|
Gelişmiş Ekonomiler
|
28
|
57,4
|
63,7
|
15,5
|
|
ABD
|
21,9
|
14,0
|
4,6
|
|
|
Euro Bölgesi
|
15,8
|
39,3
|
6,3
|
|
|
Japonya
|
7,6
|
6,7
|
2,1
|
|
|
Diğer Gelişmiş Ekonomiler
|
12,1
|
3,7
|
2,5
|
|
|
Gelişen Ekonomiler
|
156
|
42,6
|
36,3
|
84,5
|
|
Çin
|
11,2
|
3,1
|
21,1
|
|
|
Hindistan
|
4,6
|
0,7
|
16,6
|
|
|
Rusya
|
2,4
|
1,3
|
2,5
|
|
|
Brezilya
|
3,2
|
0,9
|
2,8
|
|
|
Diğer Gelişen Ekonomiler
|
|
21,2
|
30,3
|
41,5
|
|
2016
|
Sayı
|
GSYH Payı (%)
|
İhracat Payı (%)
|
Nüfus Payı (%)
|
|
Toplam Ekonomi
|
192
|
100,0
|
100,0
|
100,0
|
|
Gelişmiş Ekonomiler
|
39
|
41,9
|
64,4
|
14,5
|
|
ABD
|
15,5
|
10,8
|
4,4
|
|
|
Euro Bölgesi
|
11,8
|
26,3
|
4,6
|
|
|
Japonya
|
4,4
|
3,9
|
1,7
|
|
|
Diğer
Gelişmiş Ekonomiler
|
|
10,2
|
23,4
|
3,8
|
|
Gelişen Ekonomiler
|
153
|
58,1
|
35,6
|
85,5
|
|
Çin
|
17,8
|
10,7
|
19,0
|
|
|
Hindistan
|
7,2
|
2,1
|
17,9
|
|
|
Rusya
|
3,2
|
1,6
|
2,0
|
|
|
Brezilya
|
2,6
|
1,1
|
2,8
|
|
|
Diğer Gelişen Ekonomiler
|
|
27,3
|
20,1
|
43,8
|
2016’ya ilişkin
tabloya bakarsak IMF üyesi 192 ülkenin 39’u gelişmiş ekonomi, 153’ü de
gelişmekte olan ekonomi. Buradan giderek şöyle bir analoji yazabiliriz. Eğer
dünya 100 kişinin yaşadığı, 100 Dolar GSYH’sı olan, 100 Dolarlık ihracat yapan
bir köy olsaydı bu köyde 20 kişi gelişmiş, 80 kişi gelişmekte olan kişi
konumunda olacaktı. Gelişmiş 14,5 kişi bu köyün 100 Dolarlık gelirinin 41,9
Dolarlık kısmını (kişi başına 2,89 USD), gelişmekte olan 85,5 kişi ise gelirin
58,1 Dolarlık kısmını (kişi başına 0,68 USD) alıyor olacaktı. Köydeki en yüksek
kişi başına gelir 3,5 USD ile Amerikalılara ait olacaktı.
İki tabloya birlikte
bakarsak 1999’dan 2016’ya geçilirken gelişmiş ekonomilerin GSYH’dan aldıkları
payın (yüzde 57,4’den 41,9) gerilediğini, en büyük gerilemenin de ABD’nin
payında ortaya çıktığını görüyoruz. Buna karşılık gelişmekte olan ülkelerin
payında ortaya çıkan önemli artışta (yüzde 42,6’dan 58,1’e) en önemli payın
Çin’e (yüzde 11,2’den 17,8’e) ait olduğunu gözlemliyoruz.
İhracattaki değişime
de yine Çin damga basmış görünüyor. ABD’nin payı (yüzde 14’den 10,8’e) ve Euro
Bölgesinin payı (yüzde 39,3’den 26,3’e) gerilerken Çin’in ihracattaki payı
(yüzde 3,1’den 10,7’ye) yükselmiş bulunuyor. Çin’in ihracatta ABD ve Avrupa’nın
kaybettiğini toplamış olması son dönemde Çin’e karşı özellikle ABD’de ortaya
çıkan tepkilerin nedenini de açıklıyor olsa gerek.
Aşağıda iki tablo
halinde 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin tahminleri sunuyorum.
2017
|
Büyüme
|
Enflasyon
|
Cari Denge/GSYH
|
İşsizlik
|
Dünya
|
3,5
|
|||
Gelişmiş Ekonomiler
|
2,0
|
1,6
|
0,7
|
5,9
|
ABD
|
2,3
|
2,7
|
-2,7
|
4,6
|
Euro Bölgesi
|
1,7
|
1,7
|
3,0
|
9,4
|
Gelişmekte Olan Ekonomiler
|
4,5
|
4,7
|
-0,3
|
|
Çin
|
6,6
|
2,5
|
1,3
|
4,0
|
2018
|
Büyüme
|
Enflasyon
|
Cari Denge/GSYH
|
İşsizlik
|
Dünya
|
3,6
|
|||
Gelişmiş Ekonomiler
|
2,0
|
1,7
|
0,4
|
5,8
|
ABD
|
2,5
|
2,4
|
-3,3
|
4,6
|
Euro Bölgesi
|
1,6
|
1,5
|
3,0
|
9,1
|
Gelişmekte Olan Ekonomiler
|
4,8
|
4,4
|
-0,3
|
|
Çin
|
6,2
|
2,3
|
1,2
|
4,0
|
Bu tablolara göre
dünya 2017 yılında yüzde 3,5, 2018 yılında 3,6 oranında büyüyecek ve bu
büyümenin itici gücü de ortalama yüzde 4,5 – 5,0 arasındaki büyüme oranlarıyla
gelişmekte olan ekonomiler olacak. IMF’nin tahminleri gerçekleşirse ABD, 2017
yılında yüzde 2,3 ve 2017 yılında yüzde 2,5 oranında büyürken enflasyonu da
2017’de yüzde 2,7, 2018’de ise yüzde 2,4 olacak. Bu büyüme oranları ABD’nin
kesinlikle toparlandığını gösteren büyüme oranları. Öte yandan enflasyonda da
Fed’in düşündüğü sınırları geçecek gibi görünüyor. Ki bu Fed’in faiz
artırımlarını biraz daha hızlandırması sonucunu getirebilir. Euro bölgesi
büyüme ve enflasyonda ABD’nin hala oldukça gerisinde kalacak gibi görünüyor.
IMF’nin tahminleri gerçekleşirse Çin’in büyüme oranının en azından bu yıl ve
gelecek yıl için eski günlere dönme olasılığı görünmüyor.
Özetleyelim; dünya
ekonomisi bu iki yıl içinde toparlanma yolunda ilerlemeye devam edecek, ABD
sorunlarını büyük ölçüde çözmüş olacak, Euro bölgesinin ABD’nin konumuna
gelmesi için bu iki yıldan daha fazla zamana ihtiyacı olacak, Çin, kötüye
gitmese de eski parlak günlerini aramaya devam edecek.
Türkiye’nin Ekonomik Görünümü
Aşağıdaki ilk tablo
Türkiye ekonomisine ilişkin başlıca makroekonomik göstergeleri 2016, 2017 ve
2018 yılları itibariyle sunuyor. İkinci tablo ise Türkiye ile karşılaştırma ya
da Türkiye ekonomisinin dünya ekonomisi içindeki yerini belirlemek amacıyla
dünya göstergelerini veriyor.
TÜRKİYE
|
2016
|
2017
|
2018
|
GSYH (Milyar USD)
|
857
|
794
|
828
|
Kişi Başına Gelir (USD)
|
10.743
|
9.826
|
10.151
|
Büyüme (%)
|
2,9
|
2,5
|
3,3
|
Enflasyon (%)
|
8,5
|
10,0
|
8,8
|
İşsizlik Oranı (%)
|
10,8
|
11,5
|
11
|
Bütçe Dengesi / GSYH (%)
|
-2,3
|
-3,0
|
-2,0
|
Cari Denge (%)
|
-3,8
|
-4,7
|
-4,6
|
DÜNYA
|
2016
|
2017
|
2018
|
Dünya GSYH (milyar USD)
|
75.278
|
77.988
|
81.962
|
Dünyada Kişi Başına Gelir (USD)
|
10.296
|
10.560
|
10.991
|
Gelişmekte Olan Ekonomilerde Büyüme (%)
|
4,1
|
4,5
|
4,8
|
Gelişmekte Olan Ekonomilerde Enflasyon (%)
|
4,4
|
4,8
|
4,3
|
Gelişmekte Olan Ekonomilerde Bütçe Dengesi / GSYH (%)
|
-4,8
|
-4,4
|
-3,9
|
Gelişmekte Olan Ekonomilerde Cari Denge / GSYH (%)
|
-0,3
|
-0,3
|
-0,3
|
Türkiye’nin GSYH’sı,
TÜİK’in yüzde 20 oranında artışla sonuçlanan revizyonuna karşın 2017 yılında
ciddi biçimde düşüş yaşayacak gibi duruyor. 2018’de tekrar toparlanmaya
geçeceği tahmin edilse de 2016 düzeyine gelmesinin gelecek yılda da mümkün
olmayacağı görülebiliyor. GSYH serisinin revize edilmesi sonrasında 2016
yılında kişi başına gelirde dünya ortalamasını geçen Türkiye 2017 ve 2018’de
dünya ortalamasının altına düşecek. Yani Türkiye orta gelir tuzağında kalmaya
devam edecek. IMF tahminlerine göre Türkiye’nin dünya GSYH’sı içindeki payı da
geriye gidiyor.
IMF, Türkiye’nin bu iki
yılda potansiyel büyümesinin (yüzde 5) altında kalacağını öngörüyor. IMF
tahminleri gerçekleşirse Türkiye, 2017 ve 2018 yıllarında, aralarında yer
aldığı gelişmekte olan ekonomilerin büyüme ortalamasının oldukça altında bir
büyüme performansı sergileyecek.
Enflasyon oranı
konusunda Türkiye’nin, 2017’de iki haneli düzeyde kalacağı tahmini var. 2018’de
enflasyon hala oldukça yüksek bekleniyor. Bu durumda Merkez Bankası’nın yüzde
5’lik enflasyon hedeflemesi artık tümüyle devre dışı kalacak. Öte yandan Türkiye’nin
enflasyon oranını içinde bulunduğu gelişmekte olan ekonomilerin ortalama
enflasyon oranıyla karşılaştırdığımızda Türkiye’deki enflasyonun yarısı
düzeyinde bir oran görüyoruz.
İşsizlik oranı
konusunda gelişmekte olan ekonomiler için IMF’in ortalama bir tahmini olmadığı
için onu karşılaştıramıyoruz ama Türkiye’de işsizlik oranının iki haneli
düzeyin altına inmesinin beklenmediğini görebiliyoruz.
Bütçe dengesi (IMF
tanımında bizdeki bütçe dengesinden daha geniş bir kapsamı olduğu için oranlar
biraz farklı) Türkiye’nin, içinde bulunduğu gruba göre tek iyi göstergesi.
Cari denge açısından
da Türkiye, gelişmekte olan ekonomiler grubundan oldukça kötü bir durumda
bulunuyor.
Özetleyelim; Türkiye’nin,
son yıllarda bozulan ekonomik dengeleri IMF tahminlerine de yansımış durumda.
Bütçe dengesi dışında bütün göstergelerimiz, içinde yer aldığımız gelişmekte
olan ekonomiler grubu ortalamalarından kötü durumda bulunuyor. Türkiye’nin
elinde kalan tek dayanak olan bütçe dengesinin bağlı olduğu mali disiplin referandum
nedeniyle oldukça sarsıldı. Bu dengeyi yeniden toparlamak Türkiye açısından
hayati önem taşıyor gibi görünse de, kabul edelim ki, büyümenin bu kadar
düştüğü bir ortamda bunu söylemek yapmaktan çok daha kolay. Buna karşılık
şurası çok açık ki elde kalan bu son çapa da yitirilirse Türkiye dış finansman
bulmak konusunda oldukça sıkıntıya düşebilir.
Tablolar için kaynak: IMF,
World Economic Outlook, April 2000 ve April 2017
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026199 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.