Referandum Sonrası İçin Bir Değerlendirme
Pirus Zaferi
Yunan kolonisi Epirus’un kralı
Pirus (Pyrrhus) Roma topraklarını ele geçirmek amacıyla 20 filin desteklediği 25
bin askerden oluşan ordusuyla M.Ö. 280 yılında İtalya topraklarına girer ve
ilerlemeye başlar. Önce Roma komutanı Laevinus ve ordusuyla Heraklia’da
savaşır. Roma ordusunun büyük kayıplarına karşılık Pirus da 3 bin dolayında
birinci sınıf askerini kaybeder. Romalıların çekilmesini izleyerek yoluna devam
eden Pirus, Apulia’yı ele geçirir. Romalılar bu kez Kamu Konsülü Decius Mus’un
yönettiği bir orduyla durdurmak isterler Pirus’u. M.Ö. 279 yılında Apulia’daki
Asculum Savaşının da kazananı Pirus olur. Ne var ki bu zaferi kazanırken
ordusunun üçte birini daha kaybetmiştir.
Yunan filozofu Plutarkos bir seri
biyografiyi kapsayan Paralel Yaşamlar adlı eserinin Pirus’a ayrılmış bölümünde savaşı
şöyle anlatıyor: “…güneş batana kadar savaştılar, gece çöktüğünde istemeden
ayrıldılar, Pirus omuzundan bir cirit darbesiyle yaralanmıştı, iki tarafın da
ordusu neredeyse yok olmuştu.”
Pirus, kalan askerleriyle
birlikte hiçbir şey elde edemediği ama görünürde bir zafer kazandığı bu büyük
savaş sonrasında Epirus’a geri döner. Pirus’un bu savaş sonrasında “Tanrım bana
bir daha böyle zafer verme” dediği öne sürülür.
Referandum sonuçları birçok kişi
gibi bende de Pirus çağrışımı yaptı. Bu bir seçim değildi kuşkusuz ama ne var
ki iktidar partisi tarafından seçim gibi yürütüldü kampanya. İktidar partisi,
kullanılan bütün orantısız olanaklara, olağanüstü hal uygulamasına, çeşitli baskılara,
YSK’nın yasaya aykırılığı açık olan kararına karşın daha önceki seçimlerde hep
kazandığı başta İstanbul, Ankara olmak üzere birçok ilde ciddi kayıplarla
karşılaştı.
Öte yandan herhangi bir seçimde
ya da halka götürülen bir kararda yüzde 51,4 çoğunluk yeter belki ama Anayasa
gibi toplumsal uzlaşma sözleşmesinin yüzde 51,4 çoğunlukla kabul edilmesi çok
farklı bir şeydir. 1961 Anayasası’nın yüzde 62, 1982 Anayasası’nın yüzde 91 evet oyuyla referandumda kabul edildiğini göz önünde tutarsak bunun ne anlama
geldiği kolayca ortaya çıkar.
Özetle söylemek gerekirse bu
referandumdan bir zafer çıkmış gibi görünse de bu zafer daha çok bir Pirus
zaferini andırmaktadır.
Ekonominin Geldiği Nokta
Türkiye ekonomisi 2002 ile 2008
arasında oldukça parlak bir görüntü verdi. Bunun nedenlerini bu blogda birçok
kez yazdım o nedenle tekrarlamayacağım. Ama IMF’nin parasal desteği, bankacılık
reformu, bütçe ve borçlanma reformu, AB ile tam üyelik müzakerelerinin
başlaması bunların belki de en temel nedenleriydi. Ekonomi 2008 ile 2010
arasında ivme kaybetmeye başladı. Sonrasında ise patinaj dönemi geldi.
Türkiye ekonomisi referandum
sabahında enflasyonun yeniden çift haneye yerleştiği, büyümenin potansiyel
büyüme oranının neredeyse yarısına gerilediği, TL’nin bütün benzer ekonomilerin
paralarından daha fazla değer kaybettiği, cari açığın hala yüzde 4’ün üzerinde
olduğu, faizlerin yükseldiği ve buna karşın kurun da enflasyonun da frenlenemediği
bir görünüm içindeydi.
Referandumun hemen ertesinde iki
veri birden açıklandı. İşsizlik yüzde 13 gibi çok yüksek bir düzeye ulaştı. Son
4 haftada iş için başvurmadığı halde iş olursa hemen başvuracağını söyleyenleri
de hesaba katarak bakarsak gerçek işsizlik oranı yüzde 19,6 çıkıyor. 15 – 24 yaş
arasını kapsayan gençlerdeki işsizlik oranı yüzde 24,5 ile kabul edilmesi çok
güç bir orana yükselmiş bulunuyor. Aynı gün Mart ayı bütçe gerçekleşmeleri açıklandı.
Geçen yılın ilk üç ayında 46 milyon TL fazla vermiş olan bütçe, bu yılın ilk üç
ayında 14,9 milyar TL açık vermiş bulunuyor. Hazine nakit dengesinin aynı
dönemde 22,6 milyar TL açık vermiş olduğu da dikkate alındığında referanduma
yönelik olarak çok ciddi bir gevşeme politikası izlendiği ortaya çıkıyor.
Özetle söylemek gerekirse Türkiye
ekonomisi bugün ciddi bir darboğazda bulunuyor.
Bundan Sonrası
İktidar partisinin karşısında bugünden
başlayarak iki seçenek var: (1) Türkiye ekonomisinin bir darboğazda olduğunu
kabul ederek ona göre politikalar üretmek. (2) Mevcut durumu geçici bir durum
kabul edip 2019’da yapılacak Cumhurbaşkanı ve Milletvekili seçimlerini düşünerek
politikalar uygulamak.
Eğer ilk seçenekle yola çıkılacak
olursa ilk aşamada bütçeye getirilen bu ek yükleri toparlamak gerekiyor. Çünkü
Türkiye’nin bugün elindeki tek ekonomi öyküsü mali disiplindir. Eğer bunu da
kaybedecek olursak zaten sıkıntıya girmeye başlamış olan dış finansman meselesi
iyiden iyiye zorlaşabilir. Bunun hemen ardından gerçek anlamda yapısal
reformlara girişmek gerekecek. Bu seçenek iki yıl içinde ekonominin
toparlanmasını ve seçime öyle girilmesini sağlayabilir. Avrupa Birliği ile
ilişkileri hızla toparlamaya çalışmak da bu seçeneğin önemli parçalarından
birisidir. Ama bu yapılanlar bu kadar kısa bir sürede vatandaşa ne kadar olumlu
yansır onu bilmek mümkün değil.
İkinci seçenek dikkate alınarak
yola çıkılacak olursa büyümeyi yükseltebilmek için tıpkı referandumdan önce
yapıldığı gibi vergi indirimlerine gidilerek, harcamaları artırarak, af
yasaları getirilerek bir gevşeme politikası izlenebilir. Avrupa Birliği ile
ilişkilerin iyileştirilmesine çaba gösterilmeyebilir. Bu durumda belki oy
getirecek adımlar atılmış olabilir ama bu yoldaki gidiş ekonomiyi içinden
çıkılmaz labirentlere sokar.
Türkiye’nin geleceği için, ne
pahasına olursa olsun, birinci yolun seçilmesi gerektiğini düşünüyorum.
Not: Yapısal Reformlar konusunda benim düşündüklerimin yapılanlarla ne kadar ters olduğunun kanıtı buradadır:
http://www.mahfiegilmez.com/2015/10/guncellenmis-yapsal-reformlar-rehberi.html
Not: Yapısal Reformlar konusunda benim düşündüklerimin yapılanlarla ne kadar ters olduğunun kanıtı buradadır:
http://www.mahfiegilmez.com/2015/10/guncellenmis-yapsal-reformlar-rehberi.html
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026199 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.