Türkiye Stagflasyonda mı?
Stagflasyon Nedir?
Bir ekonomide enflasyon olgusu
yaşanırken ekonomi büyümüyorsa o ekonomide stagflasyon (enflasyon içinde
durgunluk) hali var demektir. Ekonomik krizlerin başa çıkılması zor
olanlarından birisi budur. Eğer ekonomi enflasyon içinde büyümeye devam etse
bir miktar büyümeden fedakarlık ederek enflasyonu düşürmek daha kolay
olabilirdi. Oysa stagflasyonda bir yandan enflasyonla mücadele edecek bir
yandan da ekonomiyi canlandıracak bir ekonomi politikası biçimlendirmek gerekir
ki bu çok kolay bir iş değildir. Çünkü bu iki politika genelde birbiriyle
çelişen politikalardır. Bu durumda iki hedefi de tutturamayacak bir politika
arayışı içine girmektense bir seçim yaparak önceliği bu iki hedeften birisine
vermek daha uygun olabilir.
Türkiye’nin İçinde
Bulunduğu Durumun Tanımlanması
Türkiye’nin bugün içinde
bulunduğu durum yüksek (ve yükselen) enflasyon içinde düşen büyüme durumudur. Ekonomi
bir yandan yüksek enflasyon deneyimi yaşarken bir yandan da büyüyorsa bu durumu
enflasyonlu büyüme olarak adlandırabiliriz. Burada sözünü ettiğimiz enflasyonun
normal kabul edilen yüzde 2 -3 gibi bir oranın üzerinde olduğuna dikkat etmek
gerekir. Enflasyon hem yüksek hem de artış halindeyse bu daha da sıkıntılı bir
duruma işaret eder.
Türkiye’nin bugün karşı karşıya
bulunduğu enflasyon yüzde 11,29 iken büyüme yüzde 2,9 düzeyindedir. 2015
yılında büyüme oranının yüzde 6,1 olduğu dikkate alınırsa büyümenin düşüşte
olduğu dikkat çekiyor. Bu durumu aşağıdaki grafikte gösterelim.
Grafik bize Türkiye’de
enflasyonun son iki yıldır oldukça yüksek seyrettiğini ve 2017’den başlayarak
iki haneli bir düzeye çıktığını, buna karşılık büyümenin inişler çıkışlar
yaşamakla birlikte 2016 yılında yüzde 5’lik potansiyel büyüme oranının altında
kaldığını gösteriyor.
Hangi Ekonomi Politikası?
Türkiye’nin içinde bulunduğu
durum, ekonomik kriz olarak tanımlanabilecek bir duruma işaret etmiyor. Buna
karşılık yüksek enflasyon ve düşük büyüme ciddi bir sıkıntı işareti olarak
kabul edilmeli. Bu durumu normale çevirmek yani düşük enflasyonla yüksek büyüme
konumuna geçmek o kadar kolay değil. Bunun nedeni enflasyonla mücadelede izlenecek
politikayla büyümeyi yükseltmek için uygulanacak ekonomi politikasının
birbiriyle çelişkili sonuçlar doğuracak politikalar olmasıdır. Enflasyonla
mücadelede uygulanacak maliye politikası harcamaların kısılmasını, teşviklerin
ve desteklemelerin azaltılmasını, vergilerin artırılmasını gerektirir. Buna
karşılık büyümeyi yükseltmeye yönelik bir maliye politikası uygulaması bunların
tam tersinin yapılmasına dayanır. Enflasyonla mücadelede uygulanacak para
politikası faizlerin artırılmasını, zorunlu karşılıkların yükseltilmesini ve
likiditenin sıkılaştırılmasını gerektirir. Büyümeyi kollayacak para politikası
uygulaması ise bunların tam tersine yönelmek durumundadır.
Ekonomi politikasında bu
çelişkileri gidermenin imkânı olmadığına göre üç yoldan birisinin tercih edilmesi
gerekiyor: (1) Büyümeyi artırıp enflasyonun yükselmesine göz yumulabilir. (2) Enflasyonu
düşürüp büyümenin düşmesine aldırılmayabilir. (3) Her iki alanda da sıkı
önlemler almak yerine ikisinin de mevcut durumunu korumak hedeflenebilir.
Türkiye, bugün enflasyonu
düşürmekten çok büyümeyi yukarı yönlendirmeye odaklı bir ekonomi politikası
izliyor. Maliye politikası alanında kamu harcamaları referandum nedeniyle iyice
artırılmış, vergiler ise düşürülmüş, para politikası alanında ise faizler
olabildiğince baskılanmış bulunuyor (Burada konu ettiğimiz faizlerin reel
faizler olduğuna dikkat etmek gerekir.) Bu politikanın sonucu olarak da
enflasyon yükseliyor.
Ekonomik denge bir kez elden kaçırılınca
işin sonu daima kırk katır mı kırk satır mı tercihine gelip dayanır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026198 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.