Kırılgan Beşli Dolara Karşı
ABD Dolarının 6 önemli ticaret
ortağının paralarına karşı değerini ölçmeye yarayan ve 100 olduğunda bire bir
değeri ifade eden Dolar Endeksi (DXY), ABD başkan seçimleri öncesinde 97
dolayında salınıyordu. Trump’ın başkan seçilmesi sonrasında harcamaların artırılacağı,
vergilerin düşürüleceği, dolayısıyla ABD ekonomisinin canlanacağı ve Fed’in de
faizleri yükselteceği beklentisinin artmasıyla birlikte Dolar Endeksi
yükselerek 104 düzeyine kadar geldi. O sıralarda Euro / Dolar paritesi 1,04
düzeyine kadar düşmüştü. Ardından Trump’ın dediklerini hayata geçirmekte
güçlüklerle karşılaşması sonucunda endeks düşüşe geçti. Bir ara Fed
beklentileriyle yeniden yükselen endeks son dönemde tekrar düşüşe geçerek seçim
öncesindeki 97 dolaylarına geri geldi. Euro / Dolar paritesi de 1,12’ye yükseldi.
Aşağıdaki grafik Dolar Endeksinin
ABD başkan seçimlerinden bugüne kadarki gelişimini gösteriyor.
Doların bu şekildeki seyri dünya
paralarının durumunun da sürekli değişmesine yol açtı. Doların değer
kazanmasıyla birlikte ülkelerin paraları Dolara karşı hızla değer kaybetmeye
yöneldi. Siyasal ve sosyal sorunlarının yoğunluğu ve özellikle de dışa bağımlı
finansal yapıları nedeniyle kırılgan beşli olarak adlandırılan Brezilya,
Endonezya, Güney Afrika, Hindistan ve Türkiye’nin para birimleri (Real, Rupiah,
Rand, Rupi, TL) Dolar karşısında ciddi değer kayıpları yaşadı. 2017 yılbaşından
itibaren Doların değer kaybetmeye yönelmesiyle birlikte bu para birimleri
güçlenmeye başladılar. İçlerinde en az değer kazananı TL oldu.
Aşağıda yılbaşından 19 Mayıs 2017
gününe kadar kırılgan beşlinin para birimlerinde Dolara karşı yaşanan
değişimlerin grafikleri yer alıyor. Bu üç grafik aynı gün içinde farklı
zamanlarda yapılmış ölçüm sonuçlarını gösteriyor: Üstteki sabah, ortadaki
öğlen, alttaki de akşam (kapanış) görünümü.
Bu dönem boyunca Dolara karşı
sorunlu para birimlerinin başında TL geliyordu. Dolara karşı sorunlu görünen
bir başka para birimi Rand idi. Güney Afrika’da Devlet Başkanının piyasa
yanlısı olarak tanınan maliye bakanı başta olmak üzere kabinede değişiklik
yapmasıyla başlayan piyasa kuşkuları nedeniyle Rand da değer kaybetmeye
başlamıştı. Ne var ki Rand, ilerleyen günlerde toparlandı ve eksiye düşmeden
yeniden yükselişe geçti. Hafta içinde Brezilya’da ortaya çıkan Devlet
Başkanının karıştığı rüşvet yolsuzluğu sonucunda Real son 3 günde hızla değer
kaybetti. Yukarıda yalnızca bir günün gelişimlerini gösteren grafiklerden de
görüleceği gibi Real güne başlarken yılbaşından o ana kadar Dolara karşı yüzde
1,4 değer kaybıyla başlamıştı. Değer kaybı yaşayan paralardan ikincisi de TL
idi. Yılbaşından bu yana Dolara karşı değer kaybeden TL, son dönemde bu
kayıplarını oldukça azaltıp toparlanmaya başlamıştı.
Gün ortasına gelindiğinde Real,
kayıplarını oldukça düşürmüş, TL toparlanmaya devam etmiş, Rand yükselişini
sürdürmüş görünüyordu.
Gün biterken Real, bütün
kayıplarını telafi etmiş, Rupiah ve Rand güne başladıkları duruma göre
değerlenmiş, Rupi hiç değişim yaşamamıştı. Sabaha göre kaybını biraz telafi
etmiş olsa da tek değer kaybeden TL olmuş görünüyordu.
Kırılgan Beşlinin para
birimlerini ele alan grafikler üzerine yoğunlaşırsak şu sonuçlara varıyoruz:
(1) Yılbaşından bugüne kadar kırılgan beşli içinde Dolara karşı değer kaybeden
tek para birimi olarak TL kalmış görünüyor. (2) Yılbaşından bugüne kadar Dolara
karşı en fazla değerlenen para birimi Rupi olmuş. (3) Yılbaşından bugüne kadar
üç ülke siyasal sorunlar yaşamış bulunuyor: Türkiye’de referandum yapıldı,
Güney Afrika’da hükümet değişti ve piyasa bunu hoş karşılamadı, Brezilya’da
yolsuzluk iddiaları doruk noktaya ulaştı. Para birimlerinin durumuna bakılırsa
bu üç ülkeden Güney Afrika ve Brezilya bu sorunların yarattığı sıkıntıları
aşmış, Türkiye ise hala bu sorunları aşamamış görünüyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026123 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.