Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Orta Gelir Tuzağında Son Durum

Dünya Bankası her yılın 1 Temmuz günü ekonomilerin GNI yöntemiyle hesaplanmış gelirlerine göre ülkelerin sınıflandırılmasını yapar. 1 Temmuz 2016 itibariyle yapmış olduğu sınıflandırma şöyle (Kaynak: The World Bank,
https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups)

Kişi Başına Gelir aralığı (USD)

1.025 USD ve daha düşük
Düşük gelirli ülkeler
1.026 – 4.035 USD
Düşük orta gelirli ülkeler
4.036 – 12.475 USD
Üst orta gelirli ülkeler
12.746 USD ve üstü
Yüksek gelirli ülkeler

Aşağıdaki grafikte Türkiye’nin kişi başına gelirindeki gelişmeleri dünya ortalama geliriyle karşılaştırmalı olarak sunuyorum (Kaynak: TÜİK, GSYH Hesapları, IMF, WEO Database, April 2017.)

Yıllar
TR Yeni
TR Eski
IMF Dünya
WB Dünya
1998
4.442
4.338
5.330
9.655
1999
4.003
3.907
5.446
9.360
2000
4.229
4.129
5.558
9.265
2001
3.084
3.019
5.449
8.265
2002
3.581
3.492
5.563
9.205
2003
4.698
4.565
6.174
9.385
2004
5.961
5.775
6.868
9.075
2005
7.304
7.036
7.351
10.065
2006
7.906
7.597
7.863
10.725
2007
9.656
9.247
8.767
11.115
2008
10.931
10.444
9.500
11.455
2009
8.980
8.561
8.892
11.905
2010
10.560
10.003
9.611
12.195
2011
11.205
10.428
10.540
12.275
2012
11.588
10.459
10.616
12.475
2013
12.480
10.822
10.783
12.615
2014
12.112
10.395
10.954
12.745
2015
11.014
9.257
10.241
12.735
2016
10.650
8.750
10.279
12.475

Tabloda TR yeni sütunu, TÜİK’in revize ettiği GSYH serisine göre TR Eski sütunu ise TÜİK’in revize ettiği GSYH’dan önceki GSYH’ya göre hesaplanmış kişi başına gelirleri gösteriyor.

2016 yılı itibariyle değerlendirirsek Türkiye’nin, gerek eski GSYH gerekse yeni GSYH serisine göre üst orta gelirli ülkeler kategorisinde yer aldığını görüyoruz. 

Ben, orta gelir ölçüsü olarak dünyada kişi başına düşen ortalama geliri alıyorum. Dünya GSYH’sını dünyanın o yıl ortası nüfusuna bölüyorum çıkan kişi başına geliri ortalama gelir olarak kabul ediyorum. Bir ülke bu ortalama gelir dolaylarında ise orta gelirli ülke olarak kabul ediyorum. Söz konusu ülke sürekli olarak bu ortalama gelir dolayında ise o zaman da onun orta gelir tuzağına düşmüş olduğunu düşünüyorum.

Şimdi tablodaki Dünya’da ve Türkiye’de yıllar itibariyle kişi başına gelir serisini bir grafik haline getirelim (Dünya IMF; IMF serilerine göre dünyada kişi başına ortalama geliri, Dünya WB; Dünya Bankası ekonomiler sınıflandırmasına göre orta gelir sınırını, TR Yeni; TÜİK'in yeni GSYH serisine göre Türkiye'de kişi başına düşen geliri, TR Eski; TÜİK revizyonu öncesinde geçerli olan GSYH'ya göre Türkiye'de kişi başına düşen geliri gösteriyor.) 


Grafiğe baktığımızda Türkiye’nin eski GSYH serisine göre her iki ölçüye göre orta gelir tuzağında olduğunu görebiliyoruz. Yeni GSYH serisine göre IMF serisinde tuzaktan çıkmış fakat tekrar giriyor gibi görünüyor, Dünya Bankası sınıflandırmasına göre ise hiçbir şekilde orta gelir tuzağından çıkamamış bulunuyor.

Grafiğe bakınca son dönemde Türkiye’nin orta gelir tuzağından çıkma yolundaki en büyük çabasının GSYH’sını revize etmek olduğu anlaşılıyor. Önümüzdeki yıllarda birkaç defa daha revizyon yaparsak belki orta gelir tuzağından çıkışı sağlayabiliriz.
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

143 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.