Gelir Dağılımı Bozulmaya Devam Ediyor
Kişisel Gelir Dağılımı
Türkiye’de gelir dağılımı
araştırması, gelir ve yaşam koşulları araştırması adı altında TÜİK tarafından
ve yıllık bazda yapılıyor. TÜİK bu araştırmayı yaparken örnekleme yöntemini
kullanıyor ve Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki bütün yerleşim yerlerini
ve tüm hane halklarını kapsama alıyor.
Aşağıdaki tablo Türkiye’de gelir dağılımını (Gini katsayısı bazında)
2002 yılından bu yana göstermektedir. 2002 ile 2005 yılları arasında katsayının
ölçümü farklı bir anket olan Hanehalkı Bütçe Araştırması anketi sonuçlarına
göre yapılıyordu. O nedenle bu tabloya bunları da almakla birlikte yöntem
farklılıkları nedeniyle 2002 – 2005 yılları sonuçlarıyla 2006 – 2016 yılları
sonuçları arasında bire bir kıyaslama yapılamayacağını vurgulamak isterim.
Tabloda son sütunda yer alan P80/P20 oranları; gelirden en fazla pay alan yüzde
20’lik grubun geliriyle en düşük pay alan yüzde 20’lik grubun geliri arasında kaç
kat fark olduğunu gösteriyor.
Yıllar
|
Gini Katsayısı
|
P80/P20
|
2002
|
0,440
|
|
2003
|
0,420
|
|
2004
|
0,400
|
|
2005
|
0,380
|
|
2006
|
0,428
|
9,6
|
2007
|
0,406
|
8,1
|
2008
|
0,405
|
8,1
|
2009
|
0,415
|
8,5
|
2010
|
0,402
|
7,9
|
2011
|
0,404
|
8,0
|
2012
|
0,402
|
8,0
|
2013
|
0,400
|
7,7
|
2014
|
0,391
|
7,4
|
2015
|
0,397
|
7,6
|
2016
|
0,404
|
7,7
|
0,40’lık bir Gini katsayısı gelir
dağılımının bozuk olduğunun göstergesidir. Gelir dağılımının adaletli olduğu Kuzey
Avrupa ülkelerinde (İsveç, Norveç, Finlandiya) Gini katsayısı 0,25 dolayında, eski
sosyalist ülkelerde (Romanya, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Polonya,
Macaristan) 0,30’larda bulunuyor.
Gelir dağılımında 2013’den 2014’e
geçişte yaşanan düzelme, 2014’den 2015’e geçişte yeniden bozulmaya dönüşmüş ve
bu bozulma 2016 yılında da devam etmiş görünüyor. 2010 – 2013 arasında 0,40
düzeyine yerleşen Gini katsayısı 2014 yılında 0,391’e gerilemiş, ardından gelen
iki yılda yükselerek yeniden 0,40’ın üzerine çıkmış bulunuyor.
Tablonun son sütununda yer alan
ve en yüksek gelir grubuyla en düşük gelir grubu arasındaki farkı gösteren
değerlerde 2014’e kadar yaşanan düzelmenin 2015 ve 2016 yıllarında yeniden
bozulmaya döndüğü de dikkat çekiyor. Aradaki fark 2014’de 7,4 kata gerilemişken
2016’da 7,7 kata yükselmiş bulunuyor.
Fonksiyonel Gelir Dağılımı
Aşağıdaki tablo bize
Türkiye’de fonksiyonel gelir dağılımını 2006 ve 2016 yılları itibariyle
karşılaştırmalı olarak gösteriyor.
Yıl
|
Ücret, Yevmiye
|
Kâr
|
Rant
|
Faiz
|
Sosyal Transfer
|
Diğer
|
2006
|
44,5
|
24,2
|
3,1
|
6,1
|
17,8
|
4,3
|
2007
|
43,8
|
23,2
|
4,1
|
7,0
|
18,2
|
3,8
|
2008
|
46,0
|
22,4
|
4,4
|
4,2
|
19,1
|
3,9
|
2009
|
46,5
|
20,4
|
5,0
|
5,3
|
19,6
|
3,2
|
2010
|
47,4
|
20,2
|
4,2
|
4,5
|
20,5
|
3,3
|
2011
|
48,4
|
21,4
|
3,9
|
3,8
|
19,4
|
3,2
|
2012
|
49,9
|
20,4
|
3,5
|
3,3
|
20,0
|
2,9
|
2013
|
51,5
|
19,6
|
3,3
|
3,1
|
19,7
|
2,7
|
2014
|
52,4
|
18,5
|
3,3
|
2,9
|
20,1
|
2,8
|
2015
|
52,5
|
18,8
|
3,3
|
2,6
|
20,0
|
2,8
|
2016
|
52,2
|
19,8
|
3,1
|
2,5
|
19,6
|
2,7
|
Bu tabloya göre Türkiye’de
yaratılan gelirden 2016 yılında en büyük payı maaş ve ücret geliri elde edenler
almış. Nüfusun en büyük ağırlığını bu kesim oluşturduğu için bu sonuç
normaldir. Ücret gelirlerini müteşebbis gelirleri yani kârlar izlemektedir. Rant
gelirleri toplam gelirin yüzde 3,1’ini ve faiz gelirleri toplam gelirin yüzde
2,5’ini oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu dört gelir türü arasında gelirden en düşük
payı faiz geliri almaktadır.
Tablo bize 2015 yılına göre 2016
yılında ücret, rant ve faiz gelirlerinin GSYH’den aldığı paylarda düşüş
olduğunu, buna karşılık kârın aldığı payda artış olduğunu gösteriyor. Emeğin
karşılığı olan ücretin payının düşmüş, buna karşılık grişimciliğin karşılığı
olan kârın payının yükselmiş olması fonksiyonel gelir dağılımında da bozulma
olduğunu ortaya koyuyor.
Veriler için kaynak: 2015
ve 2016 verileri için: TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması 2016 (http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=24579)
Diğer yıllar için TÜİK sitesi temel istatistikler (http://www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist)
Tanımlar üzerine not:
Kişisel gelir dağılımı analizi;
bir ekonomide yaratılan gelirin, o ekonomideki kişiler arasında ne şekilde
dağıldığını, fonksiyonel gelir dağılımı analizi ise: ücret, faiz, rant, kâr
gibi üretim faktörlerinin yaratılan gelirden ne kadar pay aldığını ölçmeye
yarayan analizlerdir.
Kişisel gelir
dağılımında adaleti ölçmek için kullanılan araçlar içinde en yaygın
kullanılanı Gini katsayısıdır. Eğer gelir dağılımı tam anlamıyla
eşitse, yani bütün değerler mutlak eşitlik çizgisi üzerindeyse o zaman Gini
katsayısı sıfır çıkacak demektir. Gini katsayısı sıfır ile bir arasında değişen
bir katsayıdır ve sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımı eşitliğinin, bire
yaklaştıkça gelir dağılımı eşitsizliğinin arttığını gösterir.
Gini katsayısı ve Lorenz eğrisi
hakkında daha ayrıntılı bilgi için kaynak:
gelir dağılımı konusunda
Balon mu Gelir Uyumsuzluğu mu? 12 Haziran 2026Küresel Gelir Dağılımı Berbat Durumda 18 Mayıs 2026Türkiye'de Kriz var mı?26 Mart 2026Ekonomiyi Tek Tabloyla Açıklamak Gerekse 8 Ocak 2026147 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.