Türkiye, IMF'ye Borç Verdi mi?
IMF, Parayı Nereden
Buluyor?
IMF, bir yandan kendi giderlerini
karşılamak bir yandan da üye ülkelere destek vermek için kullandığı kaynakları
başlıca iki şekilde sağlıyor: Kota sistemi ve Borçlanma. Borçlanma da iki
şekilde yapılıyor: Çok taraflı borçlanma, iki taraflı borçlanma.
Kota Sistemi
IMF’ye üye olan her ülke,
ekonomik gücüyle orantılı olarak bir formüle göre hesaplanan ve adına kota
denilen bir katılım payını ödemekle yükümlü. Kota, anonim şirketlerdeki sermaye
payına benziyor. Kota, üye ülkenin IMF Guvernörler Kurulundaki (anonim
şirketlerdeki pay sahipleri genel kuruluna benzer) oy oranını, IMF İcra
Direktörleri Kurulundaki (anonim şirketlerdeki yönetim kuruluna benzer) temsil
şeklini, SDR (IMF’nin rezerv parası) kullanım limitini ve IMF desteğine
ihtiyacı olduğunda alabileceği desteğin miktarını belirlemekte ölçü olarak
alınıyor. Üye ülkeler kotalarının dörtte birini USD, Euro, Yuan, Yen, Sterlin
gibi rezerv paralardan birisi ya da SDR ile dörtte üçünü ise kendi paralarıyla
ödemek durumundalar. Kotalar her 5 yılda bir revize edilerek artırılıyor ve
ülkeler artan kısmı aynı kurallar içinde ödüyorlar. IMF kotalarının toplamı
bugün itibariyle 671 milyar USD tutarındadır. Türkiye’nin kotası 6.572 milyon
USD’dir.
Altın Varlığının Satışı
IMF’nin sahip olduğu altın
varlığı, üye ülke kotalarının dörtte birinin altınla ödenmesi zorunluluğundan
gelen birikimle sağlanmış bulunuyor. IMF, küresel krizin yarattığı kaynak
sıkıntısını aşabilmek için altın varlığının 403 metrik tonluk kısmını 2009 –
2010 yıllarını kapsayan dönemde parça parça satarak paraya çevirdi. IMF, halen,
bugünkü değeri yaklaşık 115 milyar USD eden 2.814 metrik ton altına sahip
bulunuyor.
Borçlanma
IMF’nin işlemleri için kotalar
yetmediğinden IMF borçlanmaya da gidiyor. Bu borçlanmalar çok taraflı ve iki
taraflı antlaşmalarla yapılıyor. Çok taraflı borçlanmalar başlıca iki düzenleme
çerçevesinde yürütülüyor: Genel Borçlanma Antlaşması (GAB) ve Yeni Borçlanma
Antlaşması (NAB.) Bu antlaşmalarda IMF, üyesi olan ülkelerden borç alıyor.
Bunlara ek olarak IMF, küresel kriz sonrasında yine üyesi olan ve GAB Antlaşmasına taraf olan bazı ülkelerden
iki taraflı antlaşmalarla da borç almaya başlamış bulunuyor.
IMF’nin GAB çerçevesinde üye
ülkelerden aldığı borçların ülke bazında dökümü ek 1’de sunulmaktadır.
Küresel krizle birlikte ekonomiler
sıkıntıya düşüp IMF’nin kapısını çalınca IMF kaynak sıkıntısına düştü ve GAB’ın
yanında yeni bir borçlanma antlaşması yapma kararı aldı. Bu karar çerçevesinde
başta G20 ülkeleri olmak üzere çeşitli ülkelere başvurdu. Türkiye de başvurulan
ülkelerden birisiydi ve yetkililer Türkiye’nin bu çerçevede IMF’ye 5 milyar USD
tutarında borç verebileceğini belirttiler. Sonraki gelişmelerde IMF, bu yeni
borçlanma antlaşmasını (NAB) hazırladı ve çeşitli ülkelerden borç aldı.
IMF’nin NAB çerçevesinde üye
ülkelerden aldığı borçların ülke bazında dökümü ek 2’de sunulmaktadır.
Türkiye IMF’ye Borç Verdi mi?
Yazıya ekli olarak sunduğum
IMF’nin borç antlaşmalarına (GAB ve NAB) baktığımızda her iki antlaşma
listesinde de Türkiye’nin yer almadığını görüyoruz. Küresel kriz sonrasında GAB
Antlaşmasındaki taahhütlerin krizin yarattığı sıkıntıları aşmaya yetmeyeceğini
gören IMF, NAB Antlaşması hazırlığına girmiş ve çeşitli ülkelere o arada Türkiye’ye
de başvurmuş, Türkiye, IMF’ye borç vereceğini taahhüt etmiş ancak IMF NAB
Antlaşmasına Türkiye’yi katmamış ve dolayısıyla Türkiye’den borç almamıştır.
Ek 1 ve Ek 2'de yer alan IMF'nin GAB ve NAB Borç Antlaşmalarının incelenmesinden de görüleceği gibi Türkiye, IMF’ye borç
veren ülkeler arasında yer almamaktadır.
Ek 1: GAB Çerçevesinde
katılımcı ülkeler ve borç verme taahhütleri (Kaynak: IMF)
Ek 2: NAB Çerçevesinde katılımcı ülkeler ve borç verme taahhütleri (Kaynak: IMF)
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026140 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.