Korikorodan ya da 20 Yıldır Değişmeyen Durum
Çocukken babam bir dizine beni,
öbür dizine kardeşimi oturtur masallar anlatırdı. Çoğu kendi uydurduğu
masallardı. En sevdiğimiz masal korikorodan masalıydı. Ayrıntısını hatırlamıyorum
şimdi ama bir yerinde şöyle bir şeyler geçiyordu “…ormanda yürürlerken
ağaçların arasından birden bire koskoca bir korikorodan çıkmış.” İkimiz birden
hemen sorardık “korikorodan nedir?” Babamın anlattıklarından hayalimizde
canlandırdığımız kadarıyla, korikorodan, ejderhayla dinozor arası, ağzından
burnundan ateşler çıkaran apartman boyunda bir yaratıktı. Tam bir masal
canavarı. Bize sevimli bir canavarmış gibi gelirdi. Sonra Herkül gibi biri
gelip korikorodanı öldürür, kardeşim de ben de Herkül benzeri adamın başarısına
sevineceğimize korikorodana acırdık.
Ne zaman enflasyon canavarı
deseler gözümün önünde korikorodan canlanıyor. Kim bu canavarı öldüreceğim dese
başlıyorum canavara acımaya.
Korikorodan masalından sıyrılarak
düşünebilirsek ekonomik sorunların ancak ve ancak ekonomik yaklaşımlarla
çözülebileceğini anlarız. Enflasyonu düşürmenin yolu, bu konuda üretilmiş
ekonomik teorileri gözden geçirmek ve dünya uygulamalarından çıkan pratik
sonuçları teoriler çerçevesinde formüle ederek ilgili ülkeye uyarlamaktan
ibarettir. Önce parasal önlemlerin alınması hemen ardından mali politika
önlemlerinin yaşama geçirilmesi ve eğer ihtiyaç varsa yapısal değişikliklerin
hızla tamamlanması zorunludur. Her şeyden önce bunları sapmalara meydan
vermeden yaşama geçirecek bir siyasal irade gereklidir. Siyasal irade eksikliği
söz konusuysa o zaman korikorodan masalları devreye girer.
Nobel ödüllü bir iktisatçının
dediği gibi “enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur”. Bir ülkede
mal az, para çoksa enflasyon olur. Enflasyonu düşürmek için ya malı çoğaltmak
ya da parayı azaltmak gerekir. Kısa dönemde malı çoğaltmak pek kolay değildir.
O zaman kısa dönemde öncelikle parayı azaltmaktan başka çare yoktur. Tersine
mal azken parayı da çoğaltıyorsanız o zaman korikorodan hikâyeleri anlatmaya
başlayacaksınız ve korikorodanı öldürecek bir Herkül’e ihtiyaç duyacaksınız
demektir. Yok, eğer enflasyonu bilimsel olarak çözmeye niyetliyseniz, o zaman
Hazinenin Merkez Bankasıyla yaptığı protokolü işletecek ve Merkez Bankası’na
piyasaya az para süreceği bir program sipariş ederek bozmadan uygulayacaksınız.
Hazineye gelirinin üstünde gider talimatları verip borçlanmaya zorlamayacaksınız.
Topluma fedakârlıkta bulunması gereğini daha ilk günden açık açık
anlatacaksınız. Ve ikna edici olabilmek için fedakârlığa önce kendinizden
başlayacaksınız.
Eğer, siyasal irade eksikliği
nedeniyle, insanların kafasında enflasyonla korikorodan arasında ilişkiler
kurarsanız bilimsel olmayan yollara sapıyorsunuz demektir. Sonuç olarak enflasyonu
Herkül benzeri birinin düşüreceği gibi bir saçmalığı topluma anlatmaya kadar
gidebilirsiniz. O zaman da insanlar niye enflasyonu düşürmeye sizin
uğraştığınızı, ekonomi yönetiminin niçin Herkül gibi adamlara bırakılmadığını
sormaya başlayabilirler. Yani toplumsal bir bilim dışılığa hızla geçilebilir.
Bilim dışı düşünmeye itilmek Türk
toplumunun giderek kaderi haline geliyor. 1980’li yılların ikinci yarısında
Darwin’in evrim kuramını ders kitaplarından çıkaran bir ülkenin enflasyonu
bilimsel yöntemlerle düşürmeye çalışması kolay değildir. Böyle bir durumda, o
ülkenin ekonomi yönetimindeki kişilerin birbirinden farklı şeyler konuşması da
çok doğaldır.
21’nci yüzyıla enflasyonda dünya
birincisi olarak girmeye hazırlanan Türkiye’nin bu sorundan kalıcı olarak kurtulması,
sorunu korikorodan hikâyesi olmaktan çıkarıp bilimsel yaklaşımlarla çözmeyi
denemesinden geçmektedir.
Not: Bu yazı ilk kez 20.01.1998 Salı günü Yeni Yüzyıl Gazetesinde
yayınlandı. Benim ilk gazete köşe yazımdır. 20 yıl sonra aynı konuyu konuşuyor
olmamız ne kadar üzüntü verici.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026102 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.