Ricardo – Barro Hipotezine Karşı Arz Yönlü Ekonomi Yaklaşımı
ABD’nin Vergi Düzenlemeleri ve Etkisi
ABD Başkanı Trump, uzun süredir
peşinde koştuğu vergi indirimlerini Kongreden geçirerek yasalaştırmak üzere
bulunuyor. Buna göre ABD’de kurumlar vergisi oranı yüzde 35’den yüzde 21’e
düşürülüyor. Gelir vergisi oranlarındaki değişiklik de aşağıdaki tabloda
gösterildiği gibi yapılıyor:
Dilim
|
Eski Tarife (%)
|
Yeni Tarife (%)
|
1
|
10
|
10
|
2
|
15
|
12
|
3
|
25
|
22
|
4
|
28
|
24
|
5
|
33
|
32
|
6
|
35
|
35
|
7
|
39,6
|
37
|
ABD yönetimi, kurumlar vergisini
düşürerek, vergileri yüksek bulduğu için ABD dışındaki ülkelere gitmiş olan
kuruluşları geri getirmeyi hedefliyor. Gelir vergisi oranlarını düşürerek de
kişilerin net gelirlerinin ya da ekonomik ifadesiyle harcanabilir gelirlerinin
yükseltilmesini ve böylece onların daha fazla harcama yapmasını hedefliyor. Böylece
ortaya çıkacak talep artışının ekonomiyi canlandırmaya yarayacağını biliyoruz.
ABD yönetiminin bu hamlesi devletin vergi gelirlerinde düşüşe ve dolayısıyla
bütçe açığında artışa yol açacak. Bu düzenlemelerin gelecek on yılda net olarak
1 trilyon dolar tutarında bütçe açığı yaratacağı tahmin ediliyor. Bu 1 trilyon
dolarlık açık Hazine’nin yapacağı yeni borçlanmalarla finanse edilecek.
Ricardo – Barro Denklik Hipotezi
Ricardo – Barro Denklik Hipotezi’ne
göre Devletin karar ve uygulamalarının kişi ve kurumların ekonomiye ilişkin
kararları üzerindeki etkisinin ölçülmesinde bakılması gereken gösterge reel
kamu harcamalarıdır. Devlet, vergi indirimi yaparak kişilerin elinde daha çok
harcama imkânı bıraktığında bu kişiler, ortaya çıkacak bütçe açığının borçla kapatılacağını,
bu borçların da ileride vergi artışıyla karşılanacağını tahmin ederler ve
ellerine geçen ek paraları harcamayıp ileride ödeyecekleri vergiler için tasarruf
ederler. Dolayısıyla Ricardo – Barro Denklik Hipotezine göre vergileri indirmek
suretiyle ekonomik birimlere aktarılan paralar beklendiği şekilde piyasaya
harcama olarak çıkmaz ve beklenen canlandırıcı etkiyi yaratmaz. Bununla
birlikte uzun dönemde devletin, kamu açıklarını kapatmak için borç verilebilir
fonlar piyasasına girmesiyle yarattığı ek talep sonucu faiz oranları artar ve
bu da özel kesimin borçlanma talebini ve dolayısıyla yatırımları düşürücü bir
etki yaratır. Buna dışlama etkisi deniyor. Bireyler rasyonel davrandıkları için
uzun dönemde kamu açıklarının vergilerle kapatılacağını tahmin ederler ve bu
yeni vergileri karşılayabilmek için harcamalarını azaltarak tasarruflarını
artırırlar ve bu tasarrufları borç verilebilir fonlar piyasasına arz ederler.
Devletin ek borçlanma talebiyle piyasaya girmesiyle birlikte artan faiz
oranları, bireylerin fon arzıyla birlikte düşmeye başlar ve özel sektör de dışlanmamış
olur. Dolayısıyla Denklik hipotezi vergi indirimlerinin etkisinin nötr
olacağını ileri sürer.
Arz Yönlü Ekonomi Yaklaşımı
Arkasında birçok kişi bulunsa da
asıl Arthur Laffer’e atfedilen arz yönlü ekonomi yaklaşımını savunan
iktisatçılar Ricardo – Barro hipotezinin tam tersinin geçerli olduğunu
savunurlar. Onlara göre vergi indirimleri sonucunda ekonomik birimler
harcanabilir gelirlerinde ortaya çıkan artışları harcamaya dönüştürürler ve bu harcamalar
talebin artmasına ve ekonominin canlanmasına yol açar. Dolayısıyla vergi
indirimleri başlangıçta gelir kayıplarına ve dolayısıyla bütçe açıklarının
artmasına yol açsa da zaman içinde ekonomide ortaya çıkacak canlanma sonucunda
bu açıkları kapatacak vergi gelirleri yaratır.
Bu İki Farklı Yaklaşımdan Hangisi Geçerli?
Ben bu iki farklı yaklaşımının
ikisinin de geçerli olduğunu düşünüyorum. Gelir düzeyi düşük ve dolayısıyla
tüketim eğilimi yüksek olan gruplarda arz yönlü ekonomi yaklaşımının sözünü
ettiği etki ortaya çıkar. Düşük gelirliler, ellerine geçen ek geliri de
harcamaya dönüştürürler. Bu gruplarda tüketim eğilimi çok yüksek olduğu için
ele geçen ilave gelir olduğu gibi harcamaya dönüşebilir. Bu grupta yer alanların,
ileride ortaya çıkabilecek vergi artışları için ayırabilecekleri bir tasarruf
söz konusu değildir. Buna karşılık yüksek gelir gruplarında tasarruf eğilimi
yüksektir. Bu gruplarda bulunanlar zaten yeterli bir tüketim düzeyine sahip
oldukları için ellerine geçen ek geliri harcamaya yöneltmeyip tasarruf
edebilirler.
Bu durumda düşük gelir
gruplarında arz yönlü ekonomi yaklaşımı, yüksek gelir gruplarında ise Ricardo –
Barro Denklik hipotezi geçerlidir. Orta gelir gruplarında ise her iki etkiyi de
karma olarak görmek mümkündür.
Türkiye, 2017 yılında kredi garanti fonunu devreye sokarak ve vergi indirimleri yaparak ekonomiyi canlandırma yoluna girdi ve ortaya çıkan büyümeye baktığımızda bu hamlesinde başarılı oldu. Demek ki Türkiye'de arz yönlü yaklaşımın öne sürdüğü etki daha fazla ortaya çıktı. Şimdi ABD, vergi indirimlerini devreye sokuyor. Bakalım ABD ekonomisinde bu tezlerden hangisi daha ağırlıklı olarak hissedilecek?
Türkiye, 2017 yılında kredi garanti fonunu devreye sokarak ve vergi indirimleri yaparak ekonomiyi canlandırma yoluna girdi ve ortaya çıkan büyümeye baktığımızda bu hamlesinde başarılı oldu. Demek ki Türkiye'de arz yönlü yaklaşımın öne sürdüğü etki daha fazla ortaya çıktı. Şimdi ABD, vergi indirimlerini devreye sokuyor. Bakalım ABD ekonomisinde bu tezlerden hangisi daha ağırlıklı olarak hissedilecek?
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026133 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.