TL Niçin Değer Kazandı? Merkez Bankası Faiz Artırır mı?
TL Son Günlerde Niçin Değer Kazandı?
Soru şu: “Ne oldu da iki gün
içinde TL, yabancı paralara karşı değer kazandı?” Temelde üç şey oldu. İlki dış
piyasalarla ilgili bir gelişme. Dışarıda gelişmekte olan ekonomilere ilgi
artışında yeni bir dalga oluştu. Bunun sonucunda gelişmekte olan ülke paraları,
o arada TL, rezerv paralara karşı değer kazandı. Diğer ikisi içeriyle ilgili gelişmelere
dayanıyor. İlk olarak Cumhurbaşkanı’nın bazı işadamlarını kastederek “dışarıya
varlık çıkarıyorlar, bunun önlenmesi lazım” yolundaki açıklaması gerek yabancı
gerekse yerli yatırımcıların kafasını karıştırdı ve Türkiye’nin kambiyo
kısıtlamalarına gidip gitmeyeceği tartışması çıktı. Bu karışıklık mesela USD /
TL kurunun 2,5 puan yükselmesine yol açtı. Ertesi gün gerek Cumhurbaşkanı
gerekse diğer hükümet yetkilileri bunun kastedilmediğini, kambiyo kontrolünün
düşünülmediğini açıklayınca kurda düzeltme yaşandı. İkinci gelişme enflasyonla
ilgiliydi. Açıklanan 12 aylık manşet enflasyon yüzde 12,98, çekirdek enflasyon
da yüzde 12,08 olunca gerek dış gerekse iç piyasalarda Merkez Bankası’nın faiz
artırımına gideceği beklentisi doğdu. Bu beklentiyle yüksek kurdan döviz
satarak TL’ye dönüş eğilimi hızlanınca TL değer kazanmaya başladı ve kur hızla
geriledi. Eldeki bilgiler bunlar. Şimdi de eldeki verileri bir tabloya dökerek
inceleyelim.
Gösterge
|
31.12.2016
|
5.12.2017
|
Fark (%)
|
Manşet Enflasyon (TÜFE)
|
8,53
|
12,98
|
52,17
|
Yİ – ÜFE
|
9,94
|
17,30
|
74,04
|
Çekirdek Enflasyon (C endeksi)
|
7,48
|
12,08
|
61,50
|
Gösterge Faiz
|
10,63
|
13,51
|
27,09
|
Merkez Bankası Faizi
|
8,31
|
12,25
|
47,41
|
USD / TL Kuru
|
3,53
|
3,86
|
9,34
|
Euro / TL Kuru
|
3,72
|
4,59
|
23,39
|
Sepet Kur
|
3,62
|
4,23
|
16,85
|
Tablodaki verilere göre hangi ölçüye
bakarsak bakalım enflasyon geçen yılsonuna göre yüzde 52 ile 74 arasında
artmış. Buna karşılık tek görevinin fiyat istikrarını sağlamak olduğu yasasında
yazılı olan ve bunu her fırsatta vurgulayan Merkez Bankası, istikrarı
sağlamakta en önemli silahı olan faizini yüzde 48 dolayında artırmış.
Merkez Bankası Faiz Artırımı Yapacak mı?
Şimdi gözler Merkez Bankası’nın
14 Aralık tarihinde yapacağı Para Politikası Kurulu toplantısına çevrilmiş
bulunuyor. Ondan hemen önce de Fed Açık Piyasa Komitesi bu yılın son
toplantısını yaparak faiz artırıp artırmayacağını karara bağlayacak.
Şimdi yukarıdaki bilgiler ve
veriler çerçevesinde bir durum değerlendirmesi yapalım. Merkez Bankası faizi
artırır mı? Siyasal etkileri bir yana bırakırsak burada Merkez Bankası’nın iki
farklı etki altında kalacağını düşünüyorum. İlki enflasyonun ve özellikle
çekirdek enflasyonun yüksekliğidir. Bunun faizi artırma kararı yönünde etkili
olacağını düşünüyorum. İkincisi son günlerde TL’nin yabancı paralara karşı
değer kazanmasının Merkez Bankası üzerinde faiz artırmaya gerek kalmadığı
biçiminde baskılar oluşmasına yol açması olasılığıdır. Bunlardan hangisinin
etkili olacağını bilemem. Bu durumda benim iktisatçı olarak yanıtlamam gereken
soru farklı bir soru oluyor: Merkez Bankası faiz artışı yapmalı mı?
Benim bu soruya yanıtım yapmalı
şeklindedir. Çünkü yürütülen yanlış ekonomi politikası başkaca bir şey yaparak
gelinen noktadan öteye gitme imkânı bırakmamış bulunuyor. Yanlışlık her şeyden
önce ekonomi politikasının iki alt politikası olan para politikası ve maliye
politikasının farklı yönlere hareketlendirilmesinden kaynaklanıyor. Yılbaşından
bu yana para politikası kısmen sıkı olmasına karşılık maliye politikası gevşek
bir görünüm sergiliyor. Oysa geçmiş yıllarda maliye politikası sıkı, para
politikası ise kısmen gevşek idi.
Yabancı Yatırımcı Türkiye’de Çok Para Kazanıyor
Kurlardaki yükselişin Türkiye’de
enflasyonu yükselteceğini tahmin eden yabancı yatırımcı, 1 Aralık Cuma günü Cumhurbaşkanı’nın
konuşmasından hemen sonra kurların daha da yükseleceğini ama bu durumun bir
başka konuşmayla düzeleceğini düşünmüş ve o gün Türkiye’ye 1.000.000 USD
getirip 3,93’lük USD/TL kuruyla bozdurmuşsa eline 1.000.000 x 3,93 =) 3.930.000
TL geçer. Bu parayı banka kasasında bile saklasa ve bugün tekrar 3,86’lık USD /
TL kuruyla Dolar satın alsa 1.018.135 Doları olur. 3 günde Dolar bazında yüzde
1,8 kazanç. Diyelim ki bu yabancı parasını alıp gitmedi ve Merkez Bankası’nın
faiz artıracağını tahmin ederek 14 Aralık tarihini beklemeye karar verdi. Merkez
Bankası 14 Aralık’ta faizi artırırsa kurlar biraz daha düşecek ve bu kazanç
daha da artacak.
Bir ekonomi finansal kaynak
arayışında kurtlar sofrasına düşerse durumu budur. Osmanlı İmparatorluğu 1854’de
Kırım savaşını finanse etmek üzere ilk dış borçlanmasını yaptığında kurtlar
sofrasına düşmüştü. Sonrasında açık sofraya meze oldu. Bugün Türkiye
Cumhuriyeti de aşağı yukarı aynı konuma doğru ilerliyor.
Faizi Artırmak Çözüm müdür?
Faizi artırmak kısa vadede
çözümdür. Ama faiz artışından uzun vadeli çözüm beklemek son derecede
yanlıştır. O nedenle Merkez Bankası çaresiz olarak bir kez daha faizi
artırdıktan sonra Hükümet her türlü işi gücü meşgaleyi bırakıp yapısal
reformlara girişmeli ve uzun vadeli çözümün peşine düşmelidir. Bu alanda
atılması gereken ilk adım hukuk reformu adımı olmak zorundadır. Hukukun ve
bağımsız yargının egemen olmadığı bir ülkede ne yaparsak yapalım riskleri
düşüremeyiz. Riskleri düşürmeye hukuk reformuyla başlarken bir yandan da
başkalarıyla kavga etmeyi ve sürekli konuşmayı bırakmak zorundayız. Bu ülkede
riskleri düşürmenin temel yollarından birisi az konuşmaktır.
Riskleri düşüremezsek kurları
düşüremeyiz. Kurları düşüremezsek enflasyonu düşüremeyiz. Enflasyonu
düşüremezsek faizleri de düşüremeyiz. Durum bu kadar açık ve bu kadar basittir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026224 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.