2017 Kamu Finansmanı Açısından İlginç Bir Yıl Oldu
2017 yılında Türkiye
ekonomisinde en tuhaf görünüm neydi derseniz benim yanıtım kamu finansmanı
dengesi olurdu.
2017 Yılı Bütçe Kanunu
yürürlüğe girdiğinde öngörülen bütçe açığı 47,5 milyar TL idi. Bu tutar aynı
zamanda 4749 Sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında
Kanun’un 5’inci maddesine göre 2017 yılı için Hazine’nin net borçlanma limitini[i] gösteriyordu.
Yılın ikinci yarısında bu
borçlanma limitinin yetmeyeceği anlaşılınca 47,5 milyar TL’lik limit söz konusu
yasa maddesinin tanıdığı imkânla (Bakanlar Kurulu kararıyla) 52,4 milyar TL’ye
yükseltildi. Daha sonra bu artışın da yetmeyeceği anlaşılınca bu kez Bazı Vergi
Kanunları ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7061 sayılı kanun
(kamuoyunda torba kanun olarak adlandırılan kanun) ile net borçlanma limitine
37 milyar TL ekleme yapıldı. Böylece net borçlanma limiti 89,4 milyar TL’ye
yükseltilmiş oldu.
Bütçe dengesi ve Hazine nakit
dengesi ile bütçe açığının finansmanı için yapılan net borçlanmanın ayrıntısını
aşağıdaki tabloda sunuyorum (kaynak: Maliye Bakanlığı ilgili yıllar bütçe
gerçekleşmesi verileri, Hazine Müsteşarlığı ilgili yıllar Merkezi Yönetim Bütçe
Dengesi ve Finansmanı tabloları ve Hazine Nakit Dengesi tabloları.)
Milyar TL
|
2014
|
2015
|
2016
|
2017
|
Giderler
|
448,4
|
506,0
|
583,6
|
677,7
|
Faiz Dışı
Giderler
|
398,5
|
453,0
|
533,4
|
621,0
|
Faiz
Giderleri
|
49,9
|
53,0
|
50,2
|
56,7
|
Gelirler
|
425,7
|
483,4
|
554,4
|
630,3
|
Vergi
Gelirleri
|
352,4
|
407,5
|
458,7
|
536,0
|
Diğer
|
73,3
|
75,9
|
95,7
|
94,3
|
Bütçe
Dengesi
|
-22,7
|
-22,6
|
-29,2
|
-47,4
|
Bütçe
Dengesi / GSYH
|
-1,1
|
-1,0
|
-1,1
|
-1,5
|
Faiz Dışı
Denge
|
27,2
|
30,4
|
21,0
|
9,3
|
FDF/GSYH
(%)
|
1,3
|
1,3
|
0,7
|
0,3
|
Vergi
Gelirleri / FD Giderler (%)
|
88,4
|
90,0
|
86,0
|
86,3
|
Bütçe
Finansmanı
|
||||
Net Borçlanma
|
19,8
|
22,6
|
32,9
|
83,6
|
Net Dış Borçlanma
|
8,2
|
-2,9
|
4,4
|
16,8
|
Net İç Borçlanma
|
11,6
|
25,5
|
28,5
|
66,8
|
Hazine
Nakit Dengesi
|
2014
|
2015
|
2016
|
2017
|
Giderler
|
445,0
|
497,5
|
592,9
|
697,1
|
Gelirler
(Özelleştirme dahil)
|
423,3
|
480,3
|
554,7
|
636,7
|
Nakit
Dengesi
|
-21,7
|
-17,2
|
-38,2
|
-60,4
|
Faiz Dışı
Nakit Dengesi
|
16,5
|
21,3
|
-5,3
|
-17,8
|
Tabloda en ilgi çekici nokta 2017
yılı net borçlanma miktarı. 2017 yılının net borçlanma tutarı, önceki üç yılın
toplamından fazla olmuş.
İlk soru şu: Bütçe açığı
başlangıçta tahmin edilen 47,5 milyar TL’lik bütçe açığını aşmadığı halde net
borçlanma nasıl oldu da 83,6 milyar TL oldu?
Bu sorunun yanıtının bir bölümü Hazine
nakit açığında saklı bulunuyor. Bütçe açığı 47,4 milyar TL olurken Hazine nakit
açığı 60,4 milyar TL oldu. Bütçe açığıyla Hazine nakit açığının bu kadar farklı
olmasının temel nedeni emanet hesaplarıdır. Bir hizmet yapılmış mal alınmış,
fakat henüz ödeme yapılmamışsa bile bu işlem bütçeye gider yazılır. Buna
karşılık ödeme yapılmadığı için Hazine nakit dengesini etkilemez. Bu miktar
ödendiği zaman bu kez bütçeyi değil Hazine nakit dengesini (olumsuz) etkiler.
Genellikle bu emanet hesapları belirli bir artıkla sonraki yıllara devredilir.
Aradaki bu büyük fark Hazine’nin, geçen dönemlerden kalan emanetleri ödediğini
gösteriyor. Bu ödemelerin en büyük bölümünün bekleyen KDV iadelerine ilişkin olduğunu
tahmin etmek güç olmasa gerek.
İkinci soru da şu: Hazine niçin
bu emanetleri devretmek yerine erken ödemeye tabi tutmuş olabilir?
Bu konuda akla gelen iki yanıt
var: (1) Borçları artan özel kesimin bu borçları ödeyebilmesi için böyle bir
yüksek ödeme yöntemi izlenmiş olabilir. (2) Büyümeyi desteklemek amacıyla piyasaya
likidite vererek ekonomiyi canlı tutmak tercih edilmiş olabilir.
Yanıt hangisiyse (muhtemelen
ikisinin bir karması) Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadelesini zorlaştırıcı
adımlar olduğu kesin.
Her halükârda 2017 yılı kamu
finansmanı tarihine değişik ve ilginç bir yıl olarak geçecek gibi görünüyor.
[i] Net borçlanma limiti;
Hazine’nin yıl içinde alacağı borçlardan ödeyeceği borçları düştüğünde elinde
kalabilecek net miktarı ifade ediyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202657 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.