Piyasa Enflasyonu Merkez Bankası’ndan Daha İyi Biliyor
Merkez Bankası yıllardır
enflasyon hedefi koyuyor, bununla yetinmiyor yılda birkaç kez yılsonu enflasyon
tahmini yapıyor. Sonuçta ne hedef tutuyor ne de tahmin.
Aşağıdaki tabloda 2013 yılından
bu yana hedefler, tahminler ve yılsonu gerçekleşmeleri yer alıyor. Tablonun 7
numaralı sırası o yılsonunda gerçekleşen enflasyon oranını (TÜFE) gösteriyor.
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
2017
|
2018
|
||
1
|
TCMB Hedefi
|
5,00
|
5,00
|
5,00
|
5,00
|
5,00
|
5,00
|
2
|
Sapma (%)
|
-32,43
|
-38,80
|
-43,25
|
-41,38
|
-58,05
|
|
3
|
TCMB Tahmini
|
5,30
|
6,60
|
5,50
|
7,50
|
8,00
|
7,90
|
4
|
Sapma (%)
|
-28,38
|
-19,22
|
-37,57
|
-12,08
|
-32,89
|
|
5
|
Beklenti Anketi
|
6,32
|
7,44
|
6,82
|
8,19
|
8,48
|
9,55
|
6
|
Sapma (%)
|
-14,59
|
-8,94
|
-22,59
|
-3,99
|
-28,86
|
|
7
|
Yılsonu Gerçekleşme
|
7,4
|
8,17
|
8,81
|
8,53
|
11,92
|
Tablonun 1 numaralı sırası Merkez
Bankası’nın yıllık enflasyon hedeflerini gösteriyor. 2 numaralı sıra Merkez
Bankası’nın yıllık enflasyon hedefinin yılsonunda gerçekleşen enflasyondan
yüzde kaç oranında saptığını gösteriyor. Görülen o ki Merkez Bankası’nın hedefleri
yılsonu gerçekleşmelerinden çok ciddi oranda uzak kalan hedefler. Buna karşın
Merkez Bankası bu hedefi hiç değiştirmiyor ve her yıl ısrarla yüzde 5 olarak
açıklıyor. Tablonun 3 numaralı sırasında
Merkez Bankası’nın o yılın Ocak ayında yayınladığı enflasyon raporunda o
yılsonuna ilişkin olarak açıkladığı enflasyon tahminleri bulunuyor. 4 numaralı
sırada ise bu tahminlerin yılsonunda gerçekleşen enflasyon oranlarından yüzde
kaç oranında saptığı görülüyor. Merkez Bankası’nın ilgili yılın Ocak ayında
açıkladığı yılsonu tahminlerinin de gerçekleşen yılsonu enflasyonundan ciddi
oranda sapma gösterdiği izlenebiliyor. 5 numaralı sıra Merkez Bankası’nın ilgili
yılların Ocak aylarında gerçekleştirdiği Beklenti Anketinde ortaya çıkan
ortalama yılsonu enflasyon beklentilerini gösteriyor. (Beklenti Anketi, Merkez
Bankası’nca her ay yapılan ve finansal ve reel sektörde karar alıcı ve uzman
kişilerin çeşitli makroekonomik değişkenlere ilişkin beklentilerinin izlenmesi
amacını güden bir ankettir. Mesela Ocak 2018’deki anketi reel sektör
kuruluşlarından 9, finans sektörü kuruluşlarından 55 ve öğretim üyeleri,
gazeteciler gibi profesyonellerden 5 olmak üzere toplam 69 kişi yanıtlamıştır.)
6 numaralı sırada da beklenti anketinde ortaya çıkan tahminlerin yılsonu
enflasyon gerçekleşmesinden olan yüzde sapma oranları yer alıyor.
Tablonun ortaya koyduğu ilginç durumu
açıklamadan önce tablodaki verileri bir grafik üzerine taşıyalım.
Aşağıdaki grafikte yeşil yılsonu
enflasyon gerçekleşmesini, siyah Merkez Bankası’nın yıllık enflasyon hedefini,
kırmızı Merkez Bankası’nın Ocak ayında o yılsonuna ilişkin yaptığı enflasyon tahminini,
mavi Merkez Bankası’nın beklenti anketine katılan kişilerin Ocak ayında o
yılsonuna ilişkin yaptığı tahmini gösteriyor.
Grafik, son beş yıldır, Beklenti
Anketine katılanların Ocak ayında yaptıkları ortalama enflasyon tahmininin,
yılsonu enflasyon gerçekleşmesine, Merkez Bankası’nın hedefinden de Ocak ayında
yaptığı tahminden de çok daha yakın olduğunu ortaya koyuyor.
Burada iki konuya dikkat etmek
gerekiyor: (1) Merkez Bankası'nın tahmin yapması ile Beklenti Anketine katılanların
tahmin yapması arasında çok ciddi bir fark var. Merkez Bankası tahminini tutturmak
için politika araçlarını uygulama yetkisine sahip, oysa Beklenti Anketine
katılanların böyle bir gücü yok, onlar sadece tahmin yapıyorlar. Buna ek olarak
Merkez Bankası, piyasanın erişemediği verilere erişmek gibi bir üstünlüğe
sahip. (2) Bu üstünlüğüne karşılık Merkez Bankası’nın Beklenti Anketine
katılanlara göre önemli bir dezavantajı var. Hedef koyarken hükümete danışmak,
onunla birlikte hareket etmek zorunda, tahmin yaparken de ister istemez o hedefle
bağlantı kurmak zorunda kalıyor. Oysa Beklenti Anketine katılanların
tahminlerini bağlayan hiçbir şey yok.
Bu analizden iki de soru çıkıyor:
(1) Merkez Bankası’nın aldığı hedef mi uyguladığı para politikası mı yoksa her
ikisi de mi yanlış? (2) Bu kadar hedef şaşması ve tahmin sapması yapan Merkez
Bankası acaba tahmin yapmak yerine Beklenti Anketine katılanların tahminini
esas alıp para politikasını buna göre şekillendirse enflasyonla mücadelede daha
iyi sonuç alabilir mi?
enflasyon konusunda
Kredi Kartlarından Giderek Enflasyonu Hesaplamak 26 Ekim 2026Türkiye'de Fiyat Algısı Neden Bozuldu? 4 Ağustos 2026Friedman’ın Dünyasından Bugünün Enflasyonuna / From Friedman’s World to Today’s Inflation21 Mayıs 2026Enflasyonu Niçin Düşüremiyoruz? 12 Mayıs 2026133 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.