Piyasalar Karıştı
Son günlerde finansal piyasalarda
ters rüzgârlar esmeye başladı. Bu terse dönüşü kimisi geçici bir durum, kimisi
düzeltme, kimisi de yeni bir krizin işareti olarak yorumluyor. Öncelikle piyasalarda
neler olup bittiğine bir bakalım.
Son bir haftada gelişmiş ekonomilerde
Devlet Tahvili getirilerinde önce ciddi bir yükseliş yaşandı, dün akşamdan
başlayarak da hafif düşüşler görüldü. Aşağıdaki tablo bu durumu özetliyor.
|
10
Yıllık Tahvil Faizi
|
26. Oca.18
|
2.Şub. 18
|
Fark (%)
|
6.Şub.18
|
Fark (%)
|
|
ABD
|
2,622
|
2,796
|
6,6
|
2,764
|
5,4
|
|
Almanya
|
0,627
|
0,73
|
16,4
|
0,706
|
12,6
|
|
Fransa
|
0,909
|
0,99
|
8,9
|
0,976
|
7,4
|
|
Hollanda
|
0,674
|
0,766
|
13,6
|
0,748
|
11,0
|
|
Belçika
|
0,772
|
0,874
|
13,2
|
0,85
|
10,1
|
Fed’in bilanço küçültme
operasyonu çerçevesinde parasal sıkılaştırmaya başlamış olması ve Trump’ın
vergi indirimlerinin yaratacağı enflasyonist baskıya karşılık 3 veya 4 kez faiz
artırımı yapabileceği beklentisinin egemen olması tahvil sahiplerinin
ellerindeki düşük faizli tahvilleri satmalarına yol açtı. Bunun sonucu olarak
da tahvil fiyatları düşerken tahvil faizleri arttı.[i]
Avrupa’da parasal gevşemenin artık sonuna
gelinmeye başladığı beklentisinin güç kazanması ve Avrupa Merkez Bankası’nın
faiz artırımını konuşmaya başlaması ABD’de yaşanan durumun benzerinin Avrupa
ekonomilerinde de oluşmasına yol açtı. Bu beklentiler tahvil faizlerini
yükseltti. Ardından ani ve sert yükselişe karşı oluşan tepkiler de belirli bir
düzeltmeyi getirdi.
Bu gelişme borsalarda da
satışları ve dolayısıyla düşüşleri tetikledi. Aşağıdaki tabloda ABD ve Euro
Bölgesi borsalarında son günlerde yaşanan düşüşler görülüyor.
|
Borsalar
|
26.Oca.18
|
6.Şub.18
|
Fark (%)
|
|
ABD
Dow Jones IA
|
26.617
|
24.346
|
-8,5
|
|
Almanya
DAX
|
13.340
|
12.433
|
-6,8
|
|
Fransa
CAC 40
|
5.529
|
5.190
|
-6,1
|
|
Hollanda
AEX 40
|
568
|
533
|
-6,2
|
|
Belçika
Euronext Bel 20,240
|
4.161
|
3.921
|
-5,8
|
Borsalarda yaşanan uzun süreli
çıkış rallisinin düzeltmeyle sonuçlanacağı beklenen bir gelişmeydi. Bu
düzeltmenin geçici bir düzeltme mi kalıcı bir düzeltme mi olduğu konusunda
farklı görüşler var.
Tahvil faizlerinde ve borsalarda
yaşanan bu gelişmelere karşılık para birimlerinde çok önemli bir değişiklik şimdilik
ortaya çıkmadı. Dolar Endeksi 89 düzeyinde kalmaya devam ediyor, Euro Dolar
paritesi de 1,24’de belirli bir salınım gösterse de bu salınım önemli boyutlara
ulaşmıyor.
Rezerv paralarda büyük oynamalar
olmamasına karşılık kripto paralar en fazla değer kaybeden araçlar konumunda
bulunuyor. Aşağıdaki tabloda son bir ay içinde kripto para piyasasında ve
bunların en büyüğü olan Bitcoin’de yaşanan gelişmeler yer alıyor.
|
Kripto
Paralar
|
8.Oca.18
|
6.Şub.18
|
Fark (%)
|
|
Toplam
Piyasa Değeri (Milyar USD)
|
830,7
|
285,3
|
-65,7
|
|
Bitcoin
Piyasa Değeri (Milyar USD)
|
247,7
|
107,1
|
-56,8
|
|
Bitcoin
/ USD
|
15.256
|
6.372
|
-58,2
|
26 Ocak’ta 11,08 olan Vix endeksi
(korku endeksi olarak tanımlanıyor) 6 Şubat itibariyle 37,49’u gösteriyor[ii]
Küresel krizle birlikte Fed ile
başlayan ve İngiltere Merkez Bankası, Avrupa Merkez Bankası ve Japonya Merkez
Bankası ile devam eden parasal genişlemenin finansal piyasalarda ciddi balon
yarattığı, hatta bunun gayrimenkul piyasası başta olmak üzere reel piyasalarda
da balonlara neden olduğu bilinen bir gerçekti. Bununla birlikte son haftalarda
piyasanın hemen her alanda verdiği tepkiler anomali olarak niteleniyor.
Gelişmiş ekonomilerin makroekonomik verilerine bakıldığında piyasalardaki bu
çöküşü açıklayacak bir olumsuzluk görülmemekle birlikte geçmişte yaşanan ve çok
da güçlü bir temeli olmayan aşırı risk iştahının hızla kaybolmasının bu sonucu
yarattığı düşünülüyor.
Gelişmiş ekonomilerde yaşanan bu
anomali gelişmekte olan ekonomileri de ciddi biçimde etkiledi. Bu ekonomilerde
borsa çöküşleri ortaya çıktı. BIST 100, 26 Ocak’ta 120.702 iken 6 Şubat
öğleninde 114.859’a geriledi. Bu değişim borsa endeksinin iki haftada yüzde
4,85 değer kaybettiğini gösteriyor. Buna karşılık Türkiye’de 10 yıllık Devlet
Tahvili faizi 26 Ocak’ta yüzde 11,88 iken 6 Şubat öğleninde yüzde 11,85
düzeyindeydi. Yani Türkiye’de borsalarda gelişmiş ülke borsalarına paralel bir
düşüş yaşanmış ama tahvil faizlerinde benzerlik yaşanmamış görünüyor. Bunun
temel nedeninin Türkiye’de enflasyonun yılsonunda iki hanede kalacağı beklentisi
olduğunu düşünüyorum.
Olumlu başlamış görünen 2018 yılı
aradan bir ay geçmeden neredeyse “acaba yeni bir kriz mi geliyor” sorusuna
zemin hazırlayacak bir olumsuzlukla karşılaşmış görünüyor. Bu bir haftada
yaşanan olaylardan görüleceği gibi 2018 yılının parçalı bulutlu bir yıl
olacağı, bazen bulutların arasından güneşin görüneceği, bazen de fırtınaların
kopacağı anlaşılıyor. Küresel sistem bu yılı kazasız atlatırsa kriz
sonlanabilir. Ne var ki risk yaratan pek çok olay ve aktör var ve ayrıca
balonlar da oldukça şişmiş durumda.
Bakalım ekonomi politikası
uygulamaları balonları patlatmadan indirmeyi ve sonra hafifçe yeniden şişirmeyi
becerebilecek mi? Çok dikkatli davranmak gerekir çünkü patlamış balon bir daha
şişirilemez.
[i] Tahvil fiyatıyla tahvil faizi ters yönlüdür. Diyelim ki 100 TL değerindeki tahvili
97 TL’ye aldınız. Bu durumda o tahvilin faizi ((100 – 97) / 97=) % 3,2 olur. Tahvilin
değerinin 95 TL’ye düştüğünü varsayalım. Bu durumda tahvilin faizi ((100 – 95)
/ 95 =) % 5,3’e yükselmiş olur. Yani tahvil değer kaybettikçe faizi yükselir.
[ii] Vix endeksi (Chicago Board Options
Exchange Volatility Index), piyasalardaki korkunun derecesini ölçen bir
endekstir. VİX Endeksi 15’in altındaysa piyasalarda aşırı risk alma iştahı var
demektir. Endeks 30’un üzerindeyse piyasalarda türbulans kaygısı söz konusudur.
Finansal Piyasalar konusunda
Topal Ördek ve Piyasalar5 Kasım 2026Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı 23 Ekim 2026Fon Krizi: Borsadan Ekonomiye Uzanan Etkiler 13 Ekim 2026Siyaset Teknik Ayrıntılara Karışınca 8 Ekim 2026131 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.