İşsizlik Sorunu Nasıl Çözülür?
İşsiz Tanımı, İşsiz Sayısı
ve İşsizlik Oranı
Bir ekonomide iş gücünü
oluşturanların sayısı ile bir iş bulup da çalışanları tanımlayan istihdam edilenler
arasındaki fark ya da daha basit bir anlatımla iş aradığı halde iş bulup
çalışamayan işgücüne işsizler deniyor. Türkiye’de işsiz tanımı son 4 hafta
içinde işe girmek içinde başvuruda bulunup da işe girememiş olanlar olarak
karşımıza çıkıyor. Bu sayı Türkiye’de eldeki son verilere göre (Kasım 2017) 3.275.000
kişidir.
İşsizlik oranı dediğimizde
işsizlerin sayısının toplam işgücüne (yani istihdam edilenler ile işsizlerin
toplamı) bölünmesiyle bulunan oran anlaşılır. Toplam işgücü Türkiye’de eldeki
son verilere göre (Kasım 2017) 31.790.000’dir. Buna göre Türkiye’de işsizlik
oranı [(3.275.000 / 31.790.000) x 100 =] yüzde 10,3’tür.
Buraya kadar anlattığımız resmi
işsizlik oranıydı. Resmi hesaplarda işsiz olarak kabul edilen verinin
toplandığı tarihe kadar olan son dört haftada işe başvurup da iş bulamamış
olanların yanı sıra son dört haftada işe başvurmamış ama çalışmaya hazırım
diyen işsizler de var. Sistem, kullanılan kabuller gereği bunları işsiz olarak
saymıyor. Bu kişilerin sayısı da yine Kasım 2017 itibariyle 2.219.000. Bunları
da işin içine katarak tanımı resmi işsizlik oranından geniş işsizlik oranına
çevirerek oran hesabı yaparsak işsizlik oranı yüzde 16,2 olarak karşımıza
çıkıyor.
Son Bir Yılda Alınan Önlemler
İşsizlikle mücadele amacıyla 2017
yılında başlatılan uygulamalar içinde istihdamda özel kesime kamu kesimi
tarafından istihdam edilenin işverence ödenmesi gereken sosyal güvenlik primine
destek uygulaması ön plana çıktı. Önümüzdeki dönemde buna ek olarak istihdam
edilen çalışanın ücretinden kesilecek vergi de devletçe ödenecek. Basına
yapılan açıklamadan anlaşıldığı kadarıyla önümüzdeki dönemde devreye girecek
olan yeni teşviklere göre “bir senden bir benden” desteğinden yararlanmak
isteyen işveren, aldığı yeni işçinin ilk ay vergi, prim ve ücretini ödeyecek.
İkinci aydan itibaren iki ayda bir söz konusu giderler İşsizlik Fonu’ndan
karşılanacak. Destekten prim borcu olmayan, kayıt dışı işçi çalıştırmayan özel
sektör işyerleri en fazla 2 kişi için yaralanabilecek. Destek, en fazla 2
işçiye söz konusu olacak.
2017 yılı başından itibaren
yürürlüğe konulan önlemlerin sorunu kalıcı olarak çözmekten çok kamu kesiminden
özel kesime kaynak aktararak geçici düzeltmeler sağlamaya yönelik görünüyor. Kamu
kesiminin üstleneceği faturanın İşsizlik Fonuna ödettirilmesi ise birçok yeni
tartışmayı beraberinde getiriyor.
İşsizliği Kalıcı Olarak Düşürmek İçin Ne Yapılmalı?
Bir sorunu çözebilmek için önce o
sorunu doğuran nedenleri saptamak gerekir. Türkiye’de işsizlik niçin yüksek?
Türkiye’de işsizlik oranı 2000’ler öncesinde ortalama yüzde 7,5 dolayındaydı. İşsizlik
niçin yüzde 7,5’dan iki haneli oranlara yükseldi? Bunun ilk nedeni 2001 krizi,
ikinci nedeni de Türkiye’yi asıl olarak 2009 yılından başlayarak etkileyen küresel
krizdir. Bu iki krizde birçok işyeri kapandı, açık kalanlar ise işçi çıkartmak
zorunda kaldı. Her ne kadar büyüme bu dönemde ortalama olarak yüzde 6’ya yakın
gerçekleşmiş olsa da enflasyonun yüzde 10’a yakın olması, tasarrufların ve
yatırımların düşük kalması, büyümenin istihdam yaratmaktan nispeten uzak
sektörlerden kaynaklanması işsizlik sorununu çözmek bir yana artıran gelişmeler
oldu.
Bugün işverenlerin yanında
işsizlik sorununu dile getirdiğinizde onların tepkisi “biz eleman bulamıyoruz”
şeklinde oluyor. Yani işverenin aradığı nitelikte eleman, onun aradığı ücretle
bulunamıyor. Çoğu işyeri nitelikli teknik eleman arıyor ve karşısında mühendis
buluyor. Mühendise o işi yaptıramıyor ya da mühendisin istediği ücret o işe
göre çok yüksek kalıyor. Öte yandan eğitim düzeyi görünürde yükseldikçe iş
arayanlar masa başı iş istiyor, makinenin başına geçmek istemiyor. Buradan
anlaşılıyor ki arz ve talep arasında bir uyumsuzluk var. Bu durumda kısa vadeli
çözümleri bir kenara bırakıp uzun vadeli çözüm için eğitim sistemini en baştan
elden geçirmek gerekiyor.
Türkiye, artık sıradan mezunlar
yetiştiren üniversite açmayı bir kenara bırakıp asıl teşviki teknik okulların
açılmasına vermeli ve iş insanlarını üniversite kurmak yerine kaliteli,
donanımlı teknik ve mesleki liseler açmaya yönlendirmelidir. Mevcut
üniversitelerin birçok bölümü de teknik ve mesleki yüksekokul haline dönüştürülmelidir.
Aksi takdirde otomobil servislerinin müşteri kabul masalarında makine mühendisi
çalıştıran, marketlerin kasalarında işletme mezunu istihdam eden, muhasebe
servisinde defter yazma görevinde iktisat veya maliye mezunu çalıştıran bir sistem
yaratmış olacağız. Böyle bir durum oralarda çalışanlar için moral bozucu
olmasının yanı sıra işveren açısından da gereksiz bir ücret farkı külfeti
yaratıyor.
Ek: İşgücü, İstihdam ve
İşsizlikle İlgili Veriler (Kaynak: TÜİK)
|
|
Bin
Kişi
|
2016 Kasım
|
2017 Kasım
|
Değişim
|
|
1
|
İşgücü
|
30.781
|
31.790
|
1.009
|
|
2
|
İstihdam
Edilenler
|
27.067
|
28.515
|
1.448
|
|
3
|
İşsiz
Sayısı
|
3.715
|
3.275
|
-440
|
|
4 (3/1)
|
Resmi
İşsizlik Oranı (%)
|
12,1
|
10,3
|
|
|
5
|
Çalışmaya
hazır ama başvurmamış
|
2.286
|
2.219
|
-67
|
|
6 (1+3)
|
Geniş
İşgücü
|
33.067
|
34.009
|
942
|
|
7 (3+5)
|
Geniş
İşsiz Sayısı
|
6.001
|
5.494
|
-507
|
|
8 (7/6)
|
Geniş
İşsizlik Oranı (%)
|
18,1
|
16,2
|
|
|
9
|
Genç
İşsizlik Oranı (%)
|
22,6
|
19,3
|
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026214 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.