Merkez Bankası Faizi Artırdı da Ne Oldu?
Merkez Bankası, politika faizi
adı altında dünyaya farklı bir oran ilan etse de (yüzde 8,0) asıl politika
faizi halini almış olan geç likidite penceresi imkânı (GLP) faizini hafta
içinde yüzde 12,75’den 13,50’ye yükseltti. Kasım 2017’den bu yana Merkez Bankası’nın
politika faizi de, ortalama fonlama maliyeti de GLP faizidir. Dünyada, gün
sonunda hesaplarını kapatamamış bankalar için uygulanan GLP imkânı 2017 yılına
kadar bizde de aynı amaçla kullanılırdı. 2017 Ocak ayında kurlarda yaşanan
hızlı artışların enflasyona etkisine karşı önlem almak isteyen Merkez Bankası
bu imkânı olağan haller için fonlama aracı haline getirdi ve Kasım ayından
itibaren de yalnızca bu aracı kullanır oldu.
Son günlerde ABD ekonomisinde
ilginç gelişmeler yaşandı. Bir süredir yükselişte olan ABD 10 yıllık tahvil
faizleri bu hafta başında yüzde 3’ü aştı. Bunun temel nedeni ABD’de enflasyonun
hızlanmaya başlamış olması. Mart ayı sonu itibariyle mevsimsel etkilerden
arındırılmamış olarak 12 aylık tüketici enflasyonu (CPI) yüzde 2,4’ü işaret
ediyor. 12 aylık çekirdek enflasyon da (core inflation) yüzde 2,1’e ulaşmış
görünüyor. Bunun geçici bir çıkış mı olduğu yoksa yükseliş trendine mi işaret
ettiği sorusunu yanıtlamak için henüz erken. Eğer bu bir yükseliş trendine
işaret ediyorsa o zaman Fed’in uzun vadeli hedefine varılmış demektir. Ki bu
Fed’in faiz artışlarını bu yıl için 4’e çıkaracağı anlamına gelebilir.
Geçen haftaya başlarken (16.04.2018) Dolar Endeksi 89,42 idi. Endeks,
25.04.2018’de yani Merkez Bankası’nın faiz artırım kararı aldığı gün 91,19’a
yükselmişti. Bir başka ifadeyle Dolar, diğer paralara karşı değer kazanmaya
başlamıştı. Dolar Endeksi 27.04.2018 itibariyle 91,53 idi. Yani hafta boyunca
yükseliş eğilimini sürdürdü. Doların değer kazanmasını Euro/Dolar paritesine bakarak
da görebiliriz. 16.04.2018’de 1,2383 iken, Merkez Bankası’nın faiz artırdığı
25.04.2018’de 1,2185’e gerilemişti. Hafta, 1,2130 paritesiyle tamamlandı.
Dolar, diğer paralara karşı değer kazanmıştı.
Dolar niçin son günlerde değer
kazanmaya başladı? Bunun iki nedeni olduğunu düşünüyorum: (1) Trump, ticaret
savaşlarındaki yaklaşımını yumuşattı. (2) ABD’de enflasyonun yükselişi
ekonominin canlandığının ve toparlandığının göstergesi olarak görülmeye
başlandı. Bu, aynı zamanda Fed’den beklenen faiz artışı sayısının 4’e doğru
yöneleceği anlamına geliyor. Bunun sonucu olarak da tahvil faizleri yüzde 3’ün
üzerine çıktı.
Merkez Bankası, böyle bir ortamda
faiz artırdığı için faiz artışı kurları ilk ağızda kontrol edemedi. Hatta tam
tersine kısa bir düşüş sonrası kurlar yükseldi. TL’nin değerlenmesi ancak hafta
sonuna doğru oldu.
Bu gelişme karşısında pek çok
kişinin kafası karıştı. “Merkez Bankası faiz artırdığı halde TL değer kazanamadı,
hatta kaybetti, demek ki faiz artırımıyla kuru kontrol etmek mümkün olmuyormuş”
diyenler oldu. Oysa yukarıda açıkladığımız gibi işin aslı öyle değil. İşin
aslının nasıl olduğunu anlamanın bir yolu da Türkiye ile aynı grupta olan
ekonomilerin paralarının Merkez Bankası’nın faiz artırdığı günden sonraki 2
günde Dolar karşısındaki durumunu TL’nin durumuyla karşılaştırmak.
Aşağıdaki tablo Merkez Bankası’nın
faizi artırdığı günün sabahı (henüz faiz artmadan), ertesi günün akşamı ve
hafta sonunda Türkiye ve aynı gruptaki ekonomilerin paralarının Dolar
karşısındaki durumunu gösteriyor (tablodaki eksi işaretler paraların Dolara karşı değer kaybını ifade ediyor.)
25.04.2018
|
26.04.2018
|
Fark
|
27.04.2018
|
Fark
|
|
Brezilya
(Real)
|
3,4724
|
3,4848
|
-0,4
|
3,4575
|
0,4
|
Endonezya
(Rupiah)
|
13,899
|
13,9255
|
-0,2
|
13,893
|
0,0
|
Hindistan
(Rupee)
|
66,385
|
66,8962
|
-0,8
|
66,6613
|
-0,4
|
Güney
Afrika (Rand)
|
12,3262
|
12,4427
|
-0,9
|
12,3294
|
0,0
|
Türkiye
(TL)
|
4,0861
|
4,0856
|
0,0
|
4,0426
|
1,1
|
TL
Hariç Ortalama
|
-0,6
|
0,0
|
Tablodan görüleceği üzere
Dolardaki değer kazanımı 25 Nisan’dan 26 Nisan’a TL hariç bütün paraları
etkilemeye devam etmiş. Yalnızca TL, değişmeden kalmış. Diğer paraların değer
kaybı ortalama olarak yüzde 0,6 olmuş. Haftanın son günü kayıplar durulmuş ve
TL dışındaki paralar arık değer kaybetmezken TL, Dolara karşı yüzde 1,1 değer
kazanmış. İşte TL’nin bu şekilde pozitif ayrışmasının nedeni Merkez Bankası’nın
faiz oranını yüzde 12,75’den 13,50’ye çıkarmış olmasıdır.
Eğer Merkez Bankası bu hamleyi
yapmamış olsaydı ve TL de gruptaki diğer ekonomilerde olduğu gibi en az yüzde 0,6
değer kaybedecek ve USD/TL kuru (4,0861 x 1,006=) 4,11’e ulaşacaktı. En az dememizin
nedeni Merkez Bankası’nın faiz artırmaması halinde beklentiler
karşılanamamış olacağı için muhtemelen TL’deki kaybın daha fazla olacağı
tahminidir.
Dolayısıyla Merkez Bankası’nın
faiz artırımı doğru bir adım olmuştur. Buna karşılık faiz konusunu hala geç
likidite penceresi imkânı çerçevesinde yürütmesinin doğru bir yaklaşım
olmadığını bir kez daha vurgulamakta yarar var.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026127 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.