Faiz Politikası Sadeleşti mi?
Yılbaşından Bugüne Kadar Faiz Politikası
Merkez Bankası’nın bankaları
fonlamakta kullandığı 3 araç var: Gecelik fonlama, haftalık repo ihalesi
yoluyla fonlama ve geç likidite penceresi imkânıyla fonlama. Gecelik fonlama ve
haftalık fonlama Merkez Bankası’nın normal fonlama imkânları olarak kabul
ediliyor. Geç likidite penceresi ise günün akşamımda hesaplarını kapatamayan
bankaların Merkez Bankası’ndan imkân kullanmasını sağlayan bir uygulama. Yani normal
olmayan durumlar için fonlama imkânı.
Aşağıdaki tablo bu yılın başından
bugüne kadar söz konusu üç fonlama imkânının faizlerindeki değişimi ve kullanım
durumunu sergiliyor.
Tarih
|
Gecelik
Borç Faizi (%) (*)
|
Kullanım
Durumu
|
Haftalık
Repo İhalesi Faizi (%)
|
Kullanım
Durumu
|
Geç
Likidite Penceresi (**)
|
Kullanım
Durumu
|
1 Ocak – 25 Nisan 2018
|
7,25 – 9,25
|
Uygulama dışı
|
8,00
|
Uygulama dışı
|
0 - 12,75
|
Uygulamada
|
25 Nisan – 23 Mayıs 2018
|
7,25 – 9,25
|
Uygulama dışı
|
8,00
|
Uygulama dışı
|
0 - 13,50
|
Uygulamada
|
23 Mayıs – 28 Mayıs 2018
|
7,25 – 9,25
|
Uygulama dışı
|
8,00
|
Uygulama dışı
|
0 - 16,50
|
Uygulamada
|
28 Mayıs 2018 – (Yürürlüğe girişi 01 Haziran 2018)
|
Haftalık Repo ihalesinde oluşan faiz +/-
1.50 puan
|
Uygulamada
|
16,50
|
Uygulamada
|
Gecelik Borç Verme Faizi + 1.50 puan
|
Uygulamada
|
(*) İlk oran gecelik borç alma,
ikinci oran gecelik borç ver me faizini gösteriyor. (**) İlk oran bankaların
geç likidite penceresinden Merkez Bankası’na yatıracağı paraya alacağı faizi,
ikinci oran bankaların Merkez Bankası’ndan geç likidite imkânıyla kullanacağı
fona ödeyeceği faizi gösteriyor.
Tablodan görüleceği gibi Merkez
Bankası’nın normal fonlama imkânları olan gecelik ve haftalık fonlama imkânları
yılbaşından 1 Haziran’a kadar uygulama dışı tutulmuş, bunların yerine normal
olmayan geç likidite penceresi normal bir imkân gibi kullanılmış bulunuyor. 1
Haziran 2018’den itibaren geç likidite penceresi alışılmış eski konumuna geri
dönecek, normal kanallar da normal işlemler için kullanılmaya başlanacak.
Özellikle 28 Mayıs günü yürürlüğe
sokulan ve adına sadeleştirme denilen düzenlemelerle güne 4,71 düzeyinde
başlayan USSD/TL kuru 4,55 – 4,60 aralığına geriledi.
Para Politikasında Diğer Düzenlemeler
Merkez Bankası, yılbaşından bugüne
kadar faiz politikasının yanında da bazı para politikası adımları attı. Bunları
da aşağıdaki tabloda özetleyelim.
Tarih
|
Önlem
|
7
Mayıs 2018
|
ROM
Kapsamında döviz imkân oranı üst sınırı % 55'den 45'e düşürüldü
|
9
Mayıs 2018
|
TL
depo karşılığı döviz depo ihale tutarı 1,25 milyar USD’den 1,5 milyar USD'ye
yükseltildi
|
1
ay vadeli TL uzlaşmalı döviz satım ihale tutarı 250 milyon USD'ye yükseltildi
|
|
24
Mayıs 2018
|
2
ay vadeli TL uzlaşmalı döviz satım ihale tutarı 300 milyon USD'ye yükseltildi
|
25
Mayıs 2018
|
Reeskont
kredilerinde geri ödemeler için belirlenen kurdan ödeme imkânı getirildi
|
Faiz politikasında yapılan artırımlara
ek olarak yapılan bu düzenlemeler dövize olan talebi denetim altına alarak
piyasaları sakinleştirmeyi hedefliyordu. Faizlerle birlikte yapılan bu düzenlemeler
de kurda sakinleşmeye yardımcı oldu.
Sadeleşme mi Normalleşme mi?
Uluslararası piyasalar Merkez
Bankalarının politika faizinin kaç olduğuyla ilgilidir. Bugüne kadar Merkez
Bankası, politika faizi olarak yüzde 8’i ilan ediyordu. Bunu bütün ekonomi
sitelerinde görmek mümkündü. Oysa aynı gün Merkez Bankası yüzde 16,50 ile geç
likidite penceresi imkânıyla bankaları fonluyordu.
Merkez Bankası bu ikili görünüme
son verecek adımları 28 Mayıs’ta attı, uygulamayı da 1 Haziran’da başlatacak.
İkili uygulama sona eriyor ama acaba
bu bir sadeleştirme mi? Sadeleştirmenin kelime anlamı yalınlaştırma, yalın
hale getirme, kolay, basit anlaşılır duruma getirmedir. Bu tanım
çerçevesinde Merkez Bankası’nın bu yeni düzenlemesi sadeleştirme olarak
tanımlanabilir mi? 1 Haziran’a kadar Merkez Bankası’nın uyguladığı tek bir faiz
vardı: Yüzde 16,50 oranındaki Geç Likidite Penceresi faizi. Bu normal değildi
ama sade bir uygulamaydı. Şimdi Merkez Bankası’nın gecelik faizi var (borç alma
ve borç verme), haftalık repo ihalesi faizi var. Gecelik faizler, haftalık
faize göre belirlenecek. Bir de zorda kalan bankaların eskiden olduğu gibi
başvuracağı geç likidite penceresi faizi var. Görüleceği gibi bu pek de sade
bir uygulama değil.
Bu düzenlemelerden sonra gelinen
aşamada iki konuyu vurgulamamız gerekiyor: (1) Atılan adımlar kuru ve
dolayısıyla enflasyonu denetlemek açısından geç kalmış olsa da olumlu adımlar.
(2) Faiz politikasında eski uygulama sade ama normal değildi, şimdiki uygulama
ise normal ama sade değil.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026196 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.