Finansal Piyasalar Karışık
İtalya Zorda
İtalya’da 4 Mart 2018’de yapılan
seçimde hiçbir parti tek başına hükümet kuracak bir çoğunluk sağlayamayınca aşırı
sağcı Lig Partisi ile 5 Yıldız Hareketi koalisyon kurma düşüncesinde
birleştiler. Kurmayı planladıkları hükümetin başbakanı olması için üzerinde
anlaşmaya vardıkları Giuseppe Conte kabine listesini İtalya Cumhurbaşkanı
Sergio Mattarella’ya sundu. Mattarella, kabine listesinde Maliye Bakanı olarak
öngörülen Paolo Savona’yı Avrupa Birliği karşıtı görüşleri nedeniyle veto
edince, Conte, hükümeti kurmaktan vazgeçti ve İtalya’da siyasal kriz
derinleşti.
Küresel krizden bu yana oldukça
sıkıntılı bir ekonomik görünüm içinde olan İtalya, Avrupa Birliği’nin Almanya
ve Fransa’da sonra en büyük üçüncü ekonomisi konumunda bulunuyor.
Aşağıdaki tablo İtalya’nın son
yıllardaki durumunu gösteriyor:
Makro
Göstergeler
|
2008
|
2010
|
2015
|
2016
|
2017
|
GSYH
(Milyar USD)
|
2.402
|
2.129
|
1.833
|
1.860
|
1.938
|
Büyüme
(%)
|
-1,1
|
1,7
|
1,0
|
0,9
|
1,5
|
Kişi
Başına Gelir (USD)
|
40.689
|
35.658
|
30.163
|
30.662
|
31.984
|
Enflasyon
(%)
|
2,4
|
2,1
|
0,1
|
0,5
|
0,7
|
İşsizlik
Oranı (%)
|
6,7
|
8,3
|
11,9
|
11,7
|
11,3
|
Bütçe
Dengesi / GSYH (%)
|
-2,7
|
-4,2
|
-2,6
|
-2,5
|
-1,9
|
Cari
Denge / GSYH (%)
|
-2,8
|
-3,4
|
1,5
|
2,7
|
2,9
|
Kamu
Kesimi Borcu / GSYH (%)
|
102,4
|
115,4
|
131,5
|
132,0
|
131,5
|
Tabloya göre İtalya, küresel kriz
nedeniyle kaybettiği gelirini henüz toparlayamamış, yükselen işsizlik oranını
düşürememiş, özellikle de kamu kesimi borç yükündeki artışı denetim altına
almayı başaramamış görünüyor.
Böyle bir ekonomik görünüme şimdi
bir de siyasal krizin eklenmesi İtalyan ekonomisini yeniden vuracak gibi
görünüyor. Bunun etkileri finans piyasalarında şimdiden görülmeye başlandı. Yatırımcılar
ellerinde bulunan İtalyan Devlet Tahvillerini satmaya yöneldiler. Bu hareket
(tahvil fiyatıyla faiz ters yönlü ilişki içinde olduğundan) İtalyan devlet tahvili
fiyatlarının düşmesine, tahvil faizlerinin yükselmesine yol açtı. İtalyan hisse
senedi borsasında da hızlı düşüşler ortaya çıktı.
Avrupa Sıkıntılı
Yunanistan’ın yaşadığı krizle
başlayan ekonomik düşüş Avrupa’yı ciddi biçimde etkilemişti. Bu düşüşü
toparlayabilmek için Fed’in parasal gevşeme politikasının benzerini Euro
Bölgesinde uygulamaya başlayan Avrupa Merkez Bankası bu uygulamaya halen devam
ediyor. Yılsonunda bu uygulamadan Fed’in yaptığı gibi yavaş yavaş çıkılacağı ve
izleyen yıllarda da yine Fed’in yaptığı gibi parasal sıkılaştırmaya gidileceği konuşuluyordu.
Ne var ki İtalya’nın içinde düştüğü bu durum Avrupa’nın bütününü etkilediği
için parasal genişlemeye son verilmesi görüşü şimdilik gündemden kalkmış
görünüyor.
İtalya, Yunanistan’ın 9 misli
büyüklüğe sahip bir ekonomi. Dolayısıyla İtalya’nın yaşayacağı olumsuz ekonomik
gelişmelerin Avrupa’yı ve giderek küresel sistemi etkilemesi, Yunanistan
krizinin yarattığı etkinin kat kat üzerinde olacak. Özellikle İtalya’nın borç
yükünün yüksekliği ve bu borçların çoğunlukla diğer Avrupa ülkelerinin
bankalarına olduğu dikkate alındığında Avrupa’nın gireceği sıkıntının boyutu daha
kolay anlaşılabilir.
Bu endişeler sonucunda Euro değer
kaybetmeye, Avrupa borsaları düşmeye başladı. Buna karşılık İtalyan devlet tahvillerini
satarak çıkan yatırımcılar Alman tahvillerini satın almaya yönelince (tahvil
fiyatıyla faizinin ters yönlü ilişki içinde olduğundan) Alman devlet
tahvillerinin fiyatı yükseldi, faizleri hızla geriledi.
ABD Şimdilik Rahat
ABD ekonomisi, büyümede
potansiyel büyüme oranını (yüzde 2,5) yakalamış, işsizlik oranını doğal
işsizlik oranına düşürmüş (yüzde 4), enflasyonda da uzun vadeli hedefine (yüzde
2) oldukça yaklaşmış görünümüyle artık krizden çıkma aşamasına gelmiş
bulunuyor. Bununla birlikte İtalya’dan kaynaklanarak Avrupa’yı saracak bir
krizin, ABD ekonomisini etkilememesi söz konusu değil. İtalya’da yaşanan
sıkıntılar sonucunda İtalyan devlet tahvillerinden ve kısmen de diğer Avrupa
devletlerinin tahvillerinden kaçanların Almanya gibi güçlü Avrupa devletlerinin
tahvillerinin yanı sıra ABD devlet tahvillerine yöneldiği görülüyor. Bu talep
artışının sonucu olarak ABD 10 yıllık tahvillerinin satış fiyatı artarken tahvil
faizlerinin de gerilediği görülüyor. Geçen hafta yüzde 3,10’lara gelmiş olan
ABD tahvil faizi bugün itibariyle 2,90’ın altında bulunuyor.
Geçtiğimiz hafta Fed’in Haziran
ayında yapacağı toplantıda Fed faizini (Fed’s fund rate) 1,50 – 1,75 bandından
0,25 puan artışla 1,75 – 2,00 bandına yükseltme kararı almasını bekleyenlerin
oranı yüzde 90 idi. Dün bu oran yüzde 75’e gerilemişti, bugün yine yüzde 80’in
üzerine çıkmış bulunuyor. Önümüzdeki günlerde İtalya ve dolayısıyla Avrupa’da
yaşanacak gelişmeler bu konuda Fed’in nasıl karar alacağını belirleyecek.
Türkiye’nin Durumu
Önce USD/TL kuru ve Merkez
Bankası faizinin Nisan başından bugüne gösterdiği gelişimi sergileyen grafiği
paylaşayım.
Grafikten görüleceği gibi Merkez
Bankası, faizini bu süre içinde ilki 26 Nisan’da (yüzde 12,75’den 13,50’ye)
ikincisi de 24 Mayıs’ta (yüzde 13,50’den yüzde 16,50’ye) olmak üzere iki kez
artırmıştır. Merkez Bankası’nın özellikle son bir ayda USD/TL kurunda yaşanan
hızlı yükselişe karşı uzunca bir süre faiz tepkisi vermemiş olmasının olumsuz
etkisini grafikten açık biçimde görmek mümkün. Merkez Bankası, faizini yüzde
16,50’ye yükselttikten sonra USD/TL kuru hızlı bir düşüş sergilemeye başlamış
görünüyor.
TL’nin değer artışı yaşamasında
Merkez Bankası’nın faiz artırmasının etkisi çok fazla olmakla birlikte onun
yanı sıra piyasa karşıtı söylemlerin yumuşatılması da oldukça etkili oldu.
Bu grafik bize faiz üzerine
yapılan tartışmaların ne kadar yanlış olduğunu bir kez daha göstermiş olmalı.
Faiz, içinde bulunduğumuz piyasa ekonomisi sistemini etkileyen dört unsurdan
birisidir. Faizi yok saymak en azından ekonomi politikasının etkinliğinin
dörtte birini kaybetmek demektir. Bu kadar basit bir ekonomik gerçek göz ardı
edilirse sonunda ya 1994’de olduğu gibi krize girilir ya da eninde sonunda faizi
artırmak zorunda kalınır. Ki o noktaya kadar yaşanan gecikme, maliyetlerin gereksiz
yere artmasına yol açmış olur.
Bununla birlikte faiz artışı
sonsuza kadar bir sistemi ayakta tutamaz. Ekonominin yapısal sorunlarını
çözmeden faiz ayarlamalarıyla durumu sürekli idare etmek mümkün değildir.
Finansal Piyasalar konusunda
Topal Ördek ve Piyasalar5 Kasım 2026Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı 23 Ekim 2026Fon Krizi: Borsadan Ekonomiye Uzanan Etkiler 13 Ekim 2026Siyaset Teknik Ayrıntılara Karışınca 8 Ekim 2026203 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.