Açık Vermeden Büyüyemeyen Ekonomi
İki önemli veri aynı anda
açıklandı. Buna göre; 2018 yılının ilk çeyreğinde büyüme yüzde 7,4 olmuş, ilk 4
ayda cari açık / GSYH oranı da yüzde 6,2’ye yükselmiş bulunuyor.
İlk çeyrek için yüzde 7,4
oranında büyüme son derecede güçlü bir büyüme performansına işaret ediyor.
Büyük olasılıkla dünyada en üst sıralarda çıkacak bir peformans göstermiş
Türkiye. Büyümenin ayrıntılarına bir tablo eşliğinde bakalım.
2017 I Ç Sektör Payı
|
2017 I Ç
|
2018 I.Ç Sektör Payı
|
2018 I Ç
|
|
Üretim
Yönünden
|
||||
Büyüme
|
100
|
5,4
|
100
|
7,4
|
Tarım
Sektörü
|
2,7
|
5,6
|
2,5
|
4,6
|
Sanayi
Sektörü
|
22,0
|
6,7
|
22,7
|
8,8
|
İnşaat
Sektörü
|
7,9
|
5,2
|
7,7
|
6,9
|
Hizmetler
Sektörü
|
55,9
|
6,5
|
55,7
|
10,0
|
Vergi-Sübvansiyon
|
11,5
|
0,7
|
11,4
|
6,5
|
Harcamalar
Yönünden
|
||||
Büyüme
|
100
|
5,4
|
100
|
7,4
|
Hane
halkı Tüketimi
|
60,0
|
3,8
|
60,4
|
11,0
|
Devlet
Tüketimi
|
15,0
|
9,0
|
14,2
|
3,4
|
Yatırım
|
28,8
|
3,0
|
30,0
|
9,7
|
Stok
Değişimi
|
-0,1
|
-
|
2,2
|
-
|
İhracat
|
26,8
|
10,1
|
25,0
|
0,5
|
İthalat
(Eksi)
|
30,5
|
0,9
|
31,7
|
15,6
|
Konuya üretim yönünden bakalım.
GSYH’de en büyük pay yüzde 56 dolayında bir oranla hizmetler kesimine ait
bulunuyor. Hizmetler kesimi geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 6,5 büyümüşken bu
yıl yüzde 10 gibi yüksek bir büyüme oranı yakalamış. GSYH’nin yüzde 56’lık
bölümünün yüzde 10 büyümesi, genel büyüme üzerinde son derece pozitif bir etki
yaratıyor. Onun dışındaki kesimlerin büyüme oranları geçen yıla göre o kadar
yüksek farklar yaratmıyor. Tarım kesimi büyümesi geçen yıla göre gerilemiş,
sanayi kesimi 2,1, inşaat kesimi 1,7 puan artmış. Buna karşılık bu kesimlerin
ve özellikle sanayi ve inşaat kesimlerinin hizmetler kesimi büyümesine olumlu
katkı yaptığını gözden kaçırmamak gerekir.
Konuya harcamalar açısından
bakalım. GSYH içinde en büyük pay yüzde 60 ile hane halkı tüketim harcamalarına
ait. Hane halkı tüketim harcamaları geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 3,8
artmışken bu yılın ilk çeyreğinde yüzde11 büyümüş. Yine GSYH’deki payı yüzde 30
gibi yüksek bir oranda olan yatırımlar geçen yıl yüzde 3 artmışken bu yıl yüzde
9,7 büyümüş. Bu iki ağırlıklı kalem GSYH’nin bu kadar yüksek büyümesinde en
önemli katkıyı yapmışlar. Geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 12,7 küçülmüş olan
makine ve teçhizat yatırımlarının bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 7 artmış olması
en olumlu gelişmedir. Net ihracatın (ihracat – ithalat) getirdiği olumsuz katkı
bu olumlu görünümün daha parlak olmasını önleyen bir gelişme olarak karşımıza
çıkıyor. TL’nin bu kadar değer kaybettiği bir ortamda ithalatın ihracattan çok
daha yüksek oranda artmasının temel nedeni ihraç ettiğimiz malların daha çok
tüketim malı (otomotiv, tekstil ürünleri vb) olmasına karşılık ithal ettiğimiz
malların daha çok üretimde kullandığımız girdi veya makine (petrol, doğalgaz,
makine – teçhizat vb.) olmasıdır. İhraç mallarımızın fiyatını artırırsak satışı
düşüyor çünkü bunlar zorunlu mallar değil. Buna karşılık ithal mallarının
fiyatı artınca bizim talebimiz fazla düşmüyor çünkü o malları ithal etmezsek
üretim yapamıyoruz.
Bu özetten giderek 2018 yılının
ilk çeyreğinde gördüğümüz yüzde 7,4 oranındaki yüksek büyümenin iç tüketim, ithalata
dayalı yatırım ve hizmet kesimi ağırlıklı bir büyüme olduğunu söyleyebiliriz.
Nisan ayı verilerine göre
Türkiye’nin ilk 4 aydaki cari açığı 57,4 milyar dolara yükselmiş bulunuyor. Orta
Vadeli Programda öngörülen 3.446 milyar TL’lik GSYH’yi veri kabul eder, yıllık
ortalama USD/TL kurunu da 4,25 alırsak GSYH dolar cinsinden 810 milyar dolara
denk gelir. Bu durumda mevcut cari açık beklenen GSYH’nin yüzde 7’si eder. Ki
bu giderek kırılgan hale gelen Türkiye ekonomisi açısından çok ciddi bir sorun
oluşturur. Bir yıl içinde yenilenmesi gereken dış finansman tutarı 240 milyar
dolar dolayında olan Türkiye açısından dış finansman bulmak giderek zorlaşacak
demektir.
Türkiye, son 12 aylık sürede yüzde
8’e yakın büyürken ekonominin risk primi (CDS primi) 187’den 278’e, gösterge
faiz yüzde 10,97’den 18,86’ya, USD/TL kuru 3,51’den 4,51’e çıkıyorsa bu işte bir
yanlışlık var demektir.
2000’lere kadar yüksek bütçe
açıkları vererek büyüdük. Bu modelde büyümeyi sürdürebilmenin yolu her geçen
yıl daha fazla bütçe açığı vermekten geçiyordu. 2000’ler sonrasında yüksek cari
açık vererek büyür olduk. Bu modelde de büyümeyi sürdürebilmek için her geçen
yıl artan oranlarda cari açık vermek gerekiyor. Türkiye, ikiz açığı denetim
altında tutarak büyümenin bir yolunu bulamazsa önümüzdeki dönemde büyümesini ciddi biçimde
düşürmek zorunda kalacak demektir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026156 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.