Kısa Vadeler Üst Üste Eklenince Uzun Vade Olur
Ekonomide, finanstan ödünç
alınmış olan orta vadeyi saymazsak, iki farklı vade vardır: Kısa vade, uzun
vade. Kısa vade sabitliklerin yaygın olduğu, değişkenliğin az olduğu bir
süredir. Örneğin ekonomide firma maliyetleri kısa vadede sabit maliyetler ve değişken
maliyetlerden oluşur. Sabit maliyetler; fabrika arsasının kirası, kullanılan
kredinin faiz gider, işçi ücretleri gibi giderlerdir. Bunlar kısa vadede
değişmediği için sabit maliyetleri oluşturur. Değişken maliyetler ise üretimde
kullanılan girdilerin maliyetleridir. Mesela hammadde bedelleri değişken
maliyetlerin bir örneğidir. Uzun vadede sabit maliyet diye bir kavram kalmaz,
bütün maliyetler değişken maliyet halini alır.
Türkiye’nin ekonomik sorunlarının
çözümü için belki yirmi yıldır yapısal reformları öneririm. Çünkü başka çıkış
yoktur. Bu öneriyi her yaptığımda iki mesele çıkar karşıma. İlk mesele yapısal
reformların ne olduğu sorusudur. Yapısal reformlarla ilgili sanırım en çok yazı
yazan iktisatçı benim. O nedenle yeni bir yazı yazmak yerine bu yazıların
linklerini aşağıda paylaşıyorum. 2000’den bu yana Türkiye’nin yaptığı iki tane
yapısal reform var: Bankacılık reformu ve kamu mali disiplininin sağlanması. Yapılan
bazı düzenlemeler yapısal reform olarak adlandırılsa da bu iki düzenleme
dışındakiler yapısal reform değil. İkinci mesele zamanla ilgilidir. Yapısal
reformların yapılması gerektiğini her söylediğimde “iyi de bu konular bugünden
yarına olacak işler değil, kısa vadede ne yapılabilir onu söyleyin” derler. Ben
de o “zaman faizi artırın” derim. Bu sefer “faizi artırmak kesin çözüm müdür?”
diye sorarlar. Ben de “değildir, geçici çözümdür, zaman kazandırır, o arada
yapısal reformlara başlamak gerekir” derim. Sonuçta genellikle biraz gecikmeli
olarak faiz artırılır, geçici olarak sorunlar çözülmüş gibi olur ve yapısal
reform söylemleri rafa kalkar.
Aslında tespit doğrudur. Yani
yapısal reformlar kısa vadede çözüm getirmez. Hatta sıkıntıların artmasına bile
yol açabilir. Bunların bir çözüm getirmesi ancak uzun vadede söz konusu olabilir.
Ne var ki kısa vadede çözüm getireceği düşünülen hamleler de kalıcı çözüm
getirmez. Mesela faiz artırımı böyledir. Kısa vadede sorunu çözer ama uzun
vadede sürekli faiz artırarak devam etmek mümkün olmaz.
Uzun vadede sorunlarımızı
çözmenin yolu zaman geçirmeden yapısal reformlara girişerek Türkiye
ekonomisinin temellerini sağlamlaştırmaktır. Yapısal reformlar kısa vadede bir
artı getirmeyebilir ama uzun vadede Türkiye’yi düzlüğe çıkaracak olan adımlar
bunlardır.
“İyi de bunlar hep uzun vadeye
yönelik çözümler” denildiğinde ben, bana ait bir sözü söylerim hep: “Kısa
vadeler üst üste eklendiğinde uzun vade olur.” Bugün başlarsak 5 – 10 yıl sonra
Türkiye’nin, birçok ekonomik sorununun kalıcı olarak çözümlenmiş olduğu bir
yapıya ulaşmasını sağlayabiliriz.
10 yıl önce başlamış olsaydık
bugün birçok sorunumuz olmayacaktı. Ve sürekli faiz artırmak zorunda da kalmayacaktık.
Yapısal Reform Yazılarım:
http://www.mahfiegilmez.com/2016/09/turkiye-ekonomisinin-yapsal-sorunlar.htmlEkonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202656 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.