Dört Ekonomi Dört Öykü
Bir ekonomide GSYH harcamalar
yönünden yani bir yıl içinde yapılmış bütün harcamaların toplamı açısından
yazıldığında şöyle bir denklem çıkar karşımıza: Y = C + I + G + (X – M)
Bu denklemdeki harfler şu anlama
gelir: Y: GSYH, C: Tüketim harcamaları, G: Kamu harcamaları, (X – M): İhracat –
İthalat. Kolaylık olsun diye (X – M)’i NX (net ihracat) olarak göstereceğiz.
Bazı ekonomilerde tüketim
harcamalarının payı çok yüksek, bazı ekonomilerde tasarruf eğilimi çok
yüksektir. Tasarruf eğilimi yüksek olan ekonomilerde yatırım harcamaları da
yüksektir.
Aşağıdaki tablo ABD, Türkiye, Çin
ve Kore ekonomilerinin 2016 verilerine göre GSYH içinde çeşitli harcama
gruplarının ve iç tasarrufların paylarını ortaya koyuyor.
ABD
|
Türkiye
|
Çin
|
Güney Kore
|
|
GSYH (Y)
|
100
|
100
|
100
|
100
|
Tüketim (C) / GSYH (%)
|
68
|
59
|
39
|
49
|
Yatırımlar (I) / GSYH (%)
|
20
|
28
|
43
|
29
|
Kamu Harcamaları (G) / GSYH (%)
|
14
|
16
|
15
|
15
|
Dış Denge (NX) / GSYH (%)
|
-2
|
-3
|
3
|
7
|
İç Tasarruflar / GSYH (%)
|
18
|
25
|
46
|
36
|
Her bir ekonominin toplam
GSYH’sini 100 birim olarak kabul etsek durum şöyle görünür:
ABD Ekonomisi: GSYH = 68 C + 20 I
+ 15 G – 3 NX
Türkiye Ekonomisi: GSYH = 59 C +
28 I + 16 G – 3 NX
Çin Ekonomisi: GSYH = 39 C + 44 I
+ 14 G + 3 NX
Güney Kore Ekonomisi: GSYH = 49 C
+ 29 I + 15 G + 7 NX
ABD ekonomisi; tipik bir tüketim
ekonomisi görünümündedir. Tasarruflar ve yatırımlar düşüktür. İthalatı
ihracatından yüksek olduğundan dış açık veren bir ekonomidir.
Türkiye ekonomisi; Tüketim
harcamaları açısından ABD ekonomisine, yatırım harcamaları açısından Kore ekonomisine
benzemektedir. İç tasarruflar açısından ABD ile Kore arasında bir yerde bulunmaktadır.
Türkiye, net ithalatçı bir ekonomi olduğundan dış açık vermektedir.
Çin ekonomisi; tipik bir yatırım
ekonomisidir. Tüketim harcamaları düşük, tasarrufları ve yatırımları çok
yüksektir. Çin, net ihracat geliri elde eden yani dış fazla veren bir ekonomi
görümündedir.
Kore ekonomisi; tüketim
harcamaları Çin’den fazla diğerlerinden düşük görünen bir yapıdadır. Yatırım
harcamaları açısından Türkiye’ye benzese de bu yatırımları kendi iç
tasarrufları yaptığı için Türkiye’den ayrılmaktadır. Kore net ihracat geliri
elde etmekte ve dolayısıyla dış fazla vermektedir.
Türkiye ekonomisi, tüketim
ekonomisi aşamasına erken girmiştir. Oysa Gelişmekte olan bir ekonomi olduğu
için tasarruf – yatırım ekonomisi konumunda olması gerekirdi.
Ek: Çeşitli ülkelerde 2016 yılı itibariyle tüketim
(C), yatırım (I), kamu harcamaları (G) ve net ihracatın (NX) GSYH (Y) içindeki
payları (%)
|
Ülke
/ 2016
|
C
|
I
|
G
|
NX
|
GSYH
|
|
Arjantin
|
66,1
|
16,2
|
18,4
|
-0,7
|
100,0
|
|
Avustralya
|
56,3
|
24,4
|
18,7
|
0,7
|
100,1
|
|
Avusturya
|
52,4
|
23,5
|
19,8
|
3,6
|
99,3
|
|
Brezilya
|
64,0
|
15,4
|
20,2
|
0,4
|
100,0
|
|
Bulgaristan
|
60,9
|
19,1
|
15,7
|
4,3
|
100,0
|
|
Çekya
|
47,0
|
26,3
|
19,2
|
7,5
|
100,0
|
|
Danimarka
|
47,4
|
21,0
|
25,4
|
6,2
|
100,0
|
|
Mısır
|
82,8
|
15,0
|
11,4
|
-9,2
|
100,0
|
|
Estonya
|
52,7
|
24,2
|
20,7
|
3,9
|
101,5
|
|
Fransa
|
55,3
|
23,0
|
23,6
|
-1,9
|
100,0
|
|
Almanya
|
53,3
|
19,2
|
19,6
|
8,0
|
100,0
|
|
Yunanistan
|
69,9
|
10,6
|
20,2
|
-0,7
|
100,0
|
|
Macaristan
|
49,9
|
19,8
|
20,3
|
10,1
|
100,0
|
|
Hindistan
|
58,8
|
30,4
|
11,7
|
-1,5
|
99,4
|
|
Endonezya
|
57,7
|
34,3
|
9,4
|
0,8
|
102,2
|
|
İran
|
49,4
|
33,2
|
13,3
|
1,6
|
97,5
|
|
İsrail
|
55,1
|
20,5
|
22,3
|
2,1
|
100,0
|
|
İtalya
|
60,8
|
17,0
|
18,8
|
3,4
|
100,0
|
|
Japonya
|
55,9
|
23,3
|
19,8
|
1,0
|
100,0
|
|
Malezya
|
54,9
|
26,0
|
12,6
|
6,4
|
99,9
|
|
Meksika
|
65,5
|
23,7
|
12,1
|
-2,0
|
99,4
|
|
Hollanda
|
44,2
|
20,1
|
24,7
|
11,0
|
100,0
|
|
Yeni
Zelanda
|
57,5
|
23,9
|
18,1
|
0,4
|
100,0
|
|
Nijerya
|
82,6
|
12,6
|
7,0
|
-2,1
|
100,0
|
|
Norveç
|
45,5
|
29,3
|
24,3
|
0,9
|
100,0
|
|
Pakistan
|
80,1
|
15,2
|
11,8
|
-7,1
|
100,0
|
|
Polonya
|
58,5
|
19,6
|
17,9
|
4,0
|
100,0
|
|
Romanya
|
61,8
|
25,0
|
14,1
|
-0,9
|
100,0
|
|
Rusya
|
53,0
|
22,6
|
19,2
|
5,4
|
100,2
|
|
S.
Arabistan
|
43,2
|
31,2
|
25,4
|
0,2
|
100,0
|
|
Sırbistan
|
72,4
|
19,1
|
16,0
|
-7,5
|
100,0
|
|
Singapur
|
36,5
|
25,3
|
11,3
|
25,9
|
99,0
|
|
Slovakya
|
54,5
|
22,6
|
19,4
|
3,5
|
100,0
|
|
Slovenya
|
53,4
|
18,7
|
18,7
|
9,2
|
100,0
|
|
Güney
Afrika
|
59,3
|
19,4
|
20,6
|
0,1
|
99,4
|
|
İspanya
|
57,6
|
20,5
|
18,9
|
3,0
|
100,0
|
|
İsveç
|
44,3
|
24,7
|
26,2
|
4,8
|
100,0
|
|
İsviçre
|
53,7
|
23,1
|
12,0
|
11,2
|
100,0
|
|
Tayland
|
50,7
|
22,0
|
17,1
|
14,7
|
104,5
|
|
Tunus
|
70,3
|
21,2
|
20,8
|
-11,4
|
100,8
|
|
Türkmenistan
|
10,6
|
49,8
|
9,0
|
30,2
|
99,6
|
|
İngiltere
|
65,8
|
17,0
|
18,9
|
-2,2
|
99,4
|
|
Uruguay
|
65,7
|
18,7
|
14,5
|
1,2
|
100,0
|
|
Vietnam
|
68,5
|
26,6
|
6,5
|
2,6
|
104,2
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026242 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.