Sisifos ve Tantalus'un Öykülerinden Dersler
Korint kralı Sisifos, Zeus’un bir
sırrını açıkladığı için tanrılar tarafından büyük bir kayayı dik bir
tepenin doruğuna yuvarlayarak çıkarmakla cezalandırılır. Her seferinde tam
tepenin doruğuna ulaştığında kaya elinden kayar ve dibe düşer. Sisifos her şeye
yeniden başlamak zorunda kalır. Bu ceza böylece sonsuza kadar sürecektir.[i]
Albert Camus[ii], ünlü denemesi ‘Sisifos
Söyleni’nde[iii] yaşamın saçmalığı[iv] kuramını kral Sisifos’un
kayayı taşıyıp durması ve bir türlü olayı sonlandıramaması üzerine inşa eder.
Yaşamın kendisi de tıpkı Sisifos’un bu anlamsız çabası gibidir. Camus’ye göre
her gün aynı şeyleri yaparak ve her gün yeniden başlayarak süregiden bir yaşam
saçmadır. Buradan Camus’nün ünlü başkaldırı edebiyatına geçiş köprüsü çıkar.
İnsan bu saçma yaşama başkaldırmalı ve onu değiştirmeye çalışmalıdır.
Türkiye ekonomisi, içinde
bulunduğu labirentten bir türlü çıkamıyor, büyüme, işsizlik, cari açık reel
sorunları üçgeninde, birinden ötekine odaklanarak birisini feda etme açmazı
içinde bulunuyor. Dış görünümde ya da reel dünyanın dışında bu açmazların
yansıması kur, enflasyon ve faiz olarak ortaya çıkıyor. Çoğu kez bu dış
görünüme odaklanılıyor ve asıl reel sorunlar üçgeni dikkatten kaçıyor. Türkiye’nin
durumu Sisifos’un sürekli ve anlamsız saçma çabasını andırıyor. Bu saçmalıktan
kurtulmanın tek yolu Albert Camus’nün dediği gibi saçmalığa başkaldırmaktan
geçiyor. Bu başkaldırı reel sorunların çözümüne yönelmek yani yapısal reformlara
girişmekle olacak. Bunları yapamazsak sonsuza kadar bu kayayı tepeye taşıyıp
duracağız.
Zeus ve Pluto’nun oğulları olan Spylus[v] Kralı Tantalus, sıklıkla Olimpos
dağındaki tanrılar sofrasında yemeğe davet edilir. Tantalus, bu sofrada ilk kez
gördüğü ve tattığı nektar ile ambrosia’yı[vi] çok beğenir ve kimseye
belli etmeden bunları çalarak halkına götürür. Böylece tanrıların yiyeceği
ölümlü insanların eline geçmiş olur. Tanrılar bu hırsızlığı öğrendiklerinde çok
kızarlar, Tantalus’u Olimpos’tan kovarlar ve sonsuza kadar bir havuzda yaşamaya
mahkûm ederler. Havuz su doludur ve üzerinde meyve ağaçlarının havuza kadar
sarkan dalları vardır. Beline kadar su içinde olan Tantalus ne zaman meyve
yemek isteyip dallara uzansa dallar yükselir ve ulaşmak imkânsız hale gelir, ne
zaman su içmek için havuzun sularına eğilse sular çekiliverir. Tantalus sonsuza
dek ne meyve yiyebilecek ne de su içebilecektir.[vii]
Tarımı öylesine ihmal edip
öylesine yanlış işler yaptık ki bu toprakların temel ürünlerinden olan mercimek
ve nohutu karlar altındaki Kanada’dan ithal eder olduk. Bütün dünya tarıma
inanılmaz destekler verirken biz destekleri ya kaldırdık ya da azalttık. Hatta
Dünya Bankası’nın önerilerine inanıp doğrudan gelir desteği vererek çiftçilik
yapan insanlarımızı tarımdan uzaklaştırıp kentlere taşıdık. Oysa Kanada, tarımı
desteklemeye devam etti. Çiftçilik yapacak, tarımla uğraşacak olanlara toprak
tahsis etti, maddi destek verdi. Mercimek ve nohutu orada yetiştirip bize
satmaya başladılar. Sonuçta biz ihraç edeceğimiz mercimek ve nohutu ithal eder
duruma geldik, kendi çiftçimize TL ile vermediğimiz desteği Kanada’ya dövizle
verir olduk. Özetle Tantalus’un meyve ağaçlarıyla dolu bir havuzda meyve
yiyememesi gibi bir duruma soktuk kendimizi.
Şimdilik Tantalus’tan farkımız
sularımızı içebiliyor olmamız. Ne var ki yalan yanlış bir yapılaşmayla sularımızı
öylesine kirletiyor ve hor kullanıyoruz ki yakında içme suyunu da ithal eder
konuma gelebiliriz. O zaman Tantalus’tan bir farkımız kalmaz.
Bu iki mitoloji öyküsünün
uyarlanmasından iki sonuç çıkar (kıssadan[viii] hisse): (1) Yapısal
reformlar, sürekli tekrarlanan ve sonuç vermeyen çabaların bir sonuca
ulaşmasını sağlayabilir. (2) Tarım politikamızı değiştirip düzeltmez ve çevreyi
kirletmeye devam edersek yiyecek, içecek bulmakta zorlanırız.
[i] Sisifos öyküsünden hareketle bitmek, tükenmek
bilmeyen işlere İngilizce’de Sisyphean deniyor.
[ii]
Albert Camus, 1957 yılı Nobel Edebiyat ödülünü kazanmış Cezayir asıllı Fransız
filozof, edebiyatçı, yazar.
[iii]
Söylen: Mit
[iv]
Absurdite
[v]
Lidya ve Frigya’ya sınırdaş Anadolu’da bir ülke.
[vi]
Homeros, ambrosianın nektar olduğunu söyler.
[vii]
Tantalus’tan türetilmiş olan İngilizcedeki tantalize sözcüğü
[viii]
Kıssa: Ders çıkarılması
gereken anlatı, olay
Deneme konusunda
Geçen Yüzyılın İnsanları10 Haziran 2026Eleştiri Korkusu8 Haziran 2026Kötünün Yükselişi5 Haziran 2026Cesur Yeni Dünya30 Mayıs 2026214 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.