Merkez Bankası’nın Bastığı Paraların Enflasyona Etkisi Oldu Mu?
Hatırlayacaksınız bundan 3 – 4 ay
öncesine kadar güncel konuların başında “Merkez Bankası’nın karşılıksız para
bastığı, ortada gıcır gıcır yeni basılmış paraların dolaştığı ve bunun
enflasyonu azdırdığı” iddiası geliyordu. Ben de bunun doğru olmadığını anlatan
bir yazı yazmıştım.[i]
Bu yazıda konuyu verilerle incelemiş ve şu sonuca ulaşmıştım: “Veriler
üzerinden yaptığımız inceleme; Ramazan ve bayram nedeniyle yaşanan emisyon
sıçraması (ki o da normale dönmeye başlamış bulunuyor) dışında son dönemde
herhangi bir anomaliye işaret etmemektedir. Görünen tek anomali 2016 yılında
büyümeden kopuk olarak gerçekleştirilmiş olan emisyon artışıdır. Onun da etkisi
bir sonraki yılda yaşanan enflasyon artışına katkı olarak ortaya çıkmıştır.”
Şimdi yıl bittiğine göre konuyu
sağlıklı olarak incelemek çok daha kolay olacak. Son üç yılda dolaşımdaki para
miktarlarının nasıl bir değişim içinde olduğuna verileri karşılaştırmalı olarak
gösterdiğimiz bir tablo eşliğinde bakalım[ii]. Aşağıdaki tablo çeşitli para
arzı büyüklerinde bir yıldan ötekine ortaya çıkan artışları yıllık ortalama
enflasyon oranlarını gösteriyor (Kaynak: TCMB, Haftalık Parasal ve Finansal
İstatistikler ve TÜİK, TÜFE verileri.)
Yıllar
|
Dolaşımdaki Para (M0) Artışı (%)
|
Enflasyon (ortalama)
|
2016
|
21,1
|
7,8
|
2017
|
6,5
|
11,1
|
2018
|
3,6
|
16,2
|
Tabloya göre 2018 yılında
dolaşımdaki para miktarı önceki yıl miktarına göre yalnızca yüzde 3,6 oranında
artmış. Buna karşılık yıllık ortalama enflasyon artışı yüzde 16,2 olmuş.
Bu durumda önceki yazımda
değindiğim emisyon artışının Ramazan ve bayram nedeniyle yaşanan yüksek nakit
talebinin yarattığı geçici sıçramalar olduğu tespiti tümüyle doğru çıkmış
oluyor. Demek ki bu geçici sıçramalara bakarak “Merkez Bankası’nın bastığı para
miktarı artıyor ve o da enflasyonu artırıyor” diye bir yargıya varmak doğru
değil. Yine aynı yazıda değindiğim gibi son yıllarda görünen en belirgin anomali
2016 yılında ortaya çıkan dolaşımdaki para arzı artışıdır (yüzde 8,5 oranındaki
enflasyon artışına karşılık yüzde 21,2 oranındaki dolaşımdaki para artışı.)
Onun da etkisi bir sonraki yılda yaşanan enflasyon artışına katkı olarak ortaya
çıkmıştır.
Bu analizin iki sonucu var: (1)
Merkez Bankası’nın 2018 yılında piyasaya sürdüğü yeni para miktarındaki artış
(dolaşımdaki para artışı) yüzde 3,6 gibi oldukça düşük bir miktarda kalmış,
dolayısıyla Merkez Bankası iddia edildiği gibi yüksek miktarda para basarak
piyasaya sürmemiştir. (2) Dolaşımdaki para miktarı ya da sokak jargonuyla
Merkez Bankası’nın bastığı paralar 2018’de yaşanan yüksek enflasyonun nedeni
olmamıştır.
Enflasyonu azdıran etkenleri
başka yerlerde aramak gerekir. Ki onların başında kurdaki yükseliş geliyor.
[i]
http://www.mahfiegilmez.com/2018/07/merkez-bankas-para-m-basyor.html
[ii] Dolaşımdaki para Merkez bankası tarafından dolaşıma
çıkarılmış banknotlarla (emisyon) Darphane tarafından basılmış madeni paraların
toplamıdır. Bu tutar M0 olarak adlandırılır ve en dar para arzını gösterir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026114 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.