Bir Arpa Boyu Yol
Türkiye ekonomisi 2001 krizinden
sonra yeni bir maceraya girdi. IMF Programı eşliğinde bankalarını yeniden
yapılandırdı. Görev zararlarını tahvile çevirerek kamu mali disiplinini sağladı.
Paradan altı sıfır attı, 2005 – 2010 arasında tarihin en yüksek doğrudan
yabancı sermaye yatırımı girdi. Bu gelişmeler sonucunda para ikamesi
(dolarizasyon) tersine döndü ve insanlar TL’ye güvenmeye başladıkları için
yabancı para mevduatlarını TL’ye çevirdiler, TL değer kazandı. Özelleştirmelerle
kamu kuruluşları ve malları satıldı ve 60 milyar dolardan fazla gelir elde edilerek
kamu harcamalarında kullanıldı. Dış borçlar 114 milyar dolardan 450 milyar
dolara yükseldi ve bu paralar kamu harcamalarında kullanıldı. Bu dönem boyunca
Türkiye’nin Cari fiyatlarla GSYH’si 272 milyar dolardan 851 milyar dolara, kişi
başına geliri 4.317 dolardan 10.546 dolara yükseldi.
Yazının altında sunduğum 2000 ve
2017 yıllarına ait iki tabloya karşılaştırmalı olarak bakarsak şu sonuçlara
ulaşıyoruz (veriler için kaynak: IMF, WEO Database, October 2018 ve https://knoema.com/atlas):
(1)
Cari fiyatlarla GSYH büyüklüğü açısından
Arjantin ve İsveç bu 18 yılda ilk 20’deki yerlerini kaybetmişler, buna karşılık
ilk 20 ekonomi arasında olmayan Endonezya ve Suudi Arabistan bu kategoriye
girmiş.
(2)
Çin cari fiyatlarla GSYH büyüklüğü açısından
6’ncı sıradan 2’nci sıraya, Hindistan 13’üncü sıradan 6’ncı sıraya, Rusya
20’nci sıradan 11’inci sıraya yükselmiş. Almanya, İngiltere ve Fransa birer
basamak geriye düşmüşler. Türkiye, bütün bu gelişmelere karşın bu 18 yılın
sonunda başladığı yerde kalmış. 2000 yılında 17’inci sıradaymış 2017 yılında da
17’inci sırada.
(3)
Kişi başına gelirde nasıl değişiklikler olmuş
diye bakarsak Çin 125’inci sıradan 73’üncü sıraya, Güney Kore 38’inci sıradan
30’uncu sıraya, Rusya 95’inci sıradan 63’üncü sıraya, Avustralya 27’inci
sıradan 11’inci sıraya yükselmiş. Japonya5’inci sıradan 27’nci sıraya,
İngiltere 14’üncü sıradan 24’üncü sıraya düşmüş. Türkiye 65’inci sıradan
64’üncü sıraya yükselmiş.
2000 yılında dünyada kişi başına
gelir ortalama 5.500 dolardı. Türkiye’nin kişi başına geliri aynı yıl 4.317
dolardı. Türkiye orta gelir tuzağında bulunuyordu. 2017 sonunda dünyada kişi
başına ortalama gelir 10.680 dolar, Türkiye’nin kişi başına geliri 10.546
dolar. Türkiye, bu 18 yılda orta gelir tuzağından çıkamamış görünüyor.
Henüz elimizde 2018 GSYH’si yok.
Hükümetin Yeni Ekonomi Programındaki tahmini olan 763 milyar dolarlık GSYH’yi
esas alırsak 2018 yılında Türkiye’nin, Hollanda’nın altına düşerek 18’inci
sıraya gerilemesi söz konusu olacak. Bu durumda kişi başına geliri de 9.000
dolar düzeyine düşecek ve Türkiye bu alanda 70’inci sıralara gerileyecek.
2018 yılı GSYH’si açıklandığında son
16 yılda, kamu kuruluşları ve kamu mallarının özelleştirilmesi de dahil olmak
üzere elindeki bütün imkânları kullanmış olan, Türkiye’nin geldiği yerin
başladığı noktadan da geride olduğunu göreceğiz.
Bu durumun tek nedeni ilk bakışta
ucuz görünen ama uzun vadeli sorunları çözemediği için gerçekte çok pahalıya
mal olan kısa vadeli popülist yaklaşımların son 8 yılda kalıcı ve doğru yaklaşımlara
tercih edilmesidir.
2000
|
GSYH
|
Nüfus
|
KB Gelir
|
|||
Ülke
|
Milyar USD
|
Sıra
|
Milyon Kişi
|
Sıra
|
USD
|
Sıra
|
ABD
|
10.285
|
1
|
282,2
|
3
|
36.450
|
8
|
Japonya
|
4.888
|
2
|
126,8
|
9
|
38.532
|
5
|
Almanya
|
1.950
|
3
|
82,2
|
12
|
23.719
|
23
|
İngiltere
|
1.648
|
4
|
58,9
|
21
|
27.982
|
14
|
Fransa
|
1.362
|
5
|
60,9
|
20
|
22.364
|
25
|
Çin
|
1.211
|
6
|
1.262,6
|
1
|
959
|
125
|
İtalya
|
1.142
|
7
|
56,9
|
22
|
20.051
|
29
|
Kanada
|
742
|
8
|
30,8
|
35
|
24.124
|
21
|
Meksika
|
708
|
9
|
101,7
|
11
|
6.959
|
51
|
Brezilya
|
655
|
10
|
175,3
|
5
|
3.739
|
72
|
İspanya
|
595
|
11
|
40,6
|
28
|
14.677
|
33
|
Güney Kore
|
562
|
12
|
47,0
|
25
|
11.948
|
38
|
Hindistan
|
462
|
13
|
1.053,1
|
2
|
439
|
155
|
Avustralya
|
415
|
14
|
19,2
|
49
|
21.669
|
27
|
Hollanda
|
413
|
15
|
16,0
|
57
|
25.921
|
17
|
Arjantin
|
284
|
16
|
37,1
|
31
|
7.669
|
47
|
Türkiye
|
273
|
17
|
63,2
|
17
|
4.317
|
65
|
İsviçre
|
272
|
18
|
7,2
|
92
|
37.868
|
7
|
İsveç
|
260
|
19
|
8,9
|
81
|
29.283
|
13
|
Rusya
|
260
|
20
|
146,6
|
6
|
1.772
|
95
|
2017
|
GSYH
|
Nüfus
|
KB Gelir
|
|||
Ülke
|
Milyar USD
|
Sıra
|
Milyon Kişi
|
Sıra
|
USD
|
Sıra
|
ABD
|
19.391
|
1
|
325,7
|
3
|
59.532
|
8
|
Çin
|
12.238
|
2
|
1386,4
|
1
|
8.827
|
73
|
Japonya
|
4.872
|
3
|
126,8
|
11
|
38.428
|
27
|
Almanya
|
3.677
|
4
|
82,7
|
16
|
44.470
|
19
|
İngiltere
|
2.622
|
5
|
66,0
|
22
|
39.727
|
24
|
Hindistan
|
2.601
|
6
|
1339,2
|
2
|
1.942
|
143
|
Fransa
|
2.583
|
7
|
67,1
|
21
|
38.477
|
26
|
Brezilya
|
2.056
|
8
|
209,3
|
5
|
9.821
|
68
|
İtalya
|
1.935
|
9
|
60,6
|
23
|
31.953
|
28
|
Kanada
|
1.653
|
10
|
36,7
|
38
|
45.032
|
18
|
Rusya
|
1.578
|
11
|
144,5
|
9
|
10.743
|
63
|
Güney Kore
|
1.531
|
12
|
51,5
|
27
|
29.743
|
30
|
Avustralya
|
1.323
|
13
|
24,6
|
53
|
53.800
|
11
|
İspanya
|
1.311
|
14
|
46,6
|
30
|
28.157
|
33
|
Meksika
|
1.150
|
15
|
129,2
|
10
|
8.910
|
72
|
Endonezya
|
1.016
|
16
|
264,0
|
4
|
3.847
|
116
|
Türkiye
|
851
|
17
|
80,7
|
19
|
10.546
|
64
|
Hollanda
|
826
|
18
|
17,1
|
65
|
48.223
|
14
|
S. Arabistan
|
687
|
19
|
32,8
|
41
|
20.849
|
39
|
İsviçre
|
679
|
20
|
8,5
|
98
|
80.910
|
3
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026263 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.