Dolar Niçin Değer Kazandı?
Bu hafta Doların diğer para
birimlerine karşı değer kazandığı bir hafta oldu. Bunu uzun yoldan Dolar
Endekşine (DXY), kısa yoldan da USD / Euro paritesine bakarak anlıyoruz.
4.Mar.19
|
8.Mar.19
|
Değişim (%)
|
|
DXY
Endeksi
|
96,6
|
97,4
|
0,83
|
Euro/USD
Paritesi
|
1,1347
|
1,1233
|
-1,00
|
Buna göre Dolar Endeksi (yani
Doların ABD’nin en önemli ticaret ortağı olan 6 ülkenin para birimlerine –
Euro, Pound, Yen, Kanada Doları, İsveç Koronası ve İsviçre Frangı – karşı
değerini ölçen endeks) bu hafta içinde yüzde 0,83 değer kazanırken, dünyanın
ikinci önemli rezerv parası konumundaki Euro Dolara karşı yüzde 1 değer
kaybetmiş görünüyor.
Dolar niçin değer kazandı? Bunun
birkaç nedeni var.
İlk olarak ABD ile Çin arasındaki
ticaret savaşının bir şekilde çözümleneceğine ilişkin açıklamalar yapılmaya
başlandı. Bu gelişme Dolar açısından olumlu olarak algılanan bir gelişme olarak
öne çıkmaya başladı.
İkinci olarak da Avrupa Merkez
Bankası Başkanı Draghi geçen yıl sonunda kapsamı iyice daraltılan ve bu yıl
kaldırılacağı duyurulan parasal gevşemenin durdurulmak bir yana yeniden
canlandırılacağını açıkladı. Bu açıklama Euro’ya olan talebin düşmesine ve
dolayısıyla Euro’nun değer kaybetmesine buna karşılık dünyadaki en önemli rezerv
para olan Dolara dönük talebin artmasına ve dolayısıyla Doların değer
kazanmasına yol açtı.
TL Niçin değer kaybetti? Bunun da
bazı nedenleri var.
İlk olarak bizim dışımızda
yaşanan ve yukarıda değindiğimiz bazı gelişmeler Dolara değer kazandırdı. Doların
rezerv para olarak değer kazanması bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de
Dolara talebi artırınca Dolar, TL’ye karşı da değer kazandı. Bu gruptaki
nedenlere karşı bizim yapabileceğimiz pek bir şey yok.
İkinci olarak bizden kaynaklanan bazı
gelişmeler TL’ye değer kaybettirdi. Piyasa dışı yaklaşımlar sergilenmesiyle
ortaya çıkan olumsuz beklentiler TL’deki değer kaybını etkiledi. Olumsuz
beklentilerin yarattığı risk artışını Türkiye’nin 5 yıllık CDS priminde son bir
haftada yaşanan gelişmeden izleyebiliriz.
Grafik bize son bir haftada
Türkiye’nin CDS primindeki artışı açık biçimde gösteriyor.
Günümüzde para politikası Merkez
Bankası’nın kısa vadeli faizleri değiştirmesi, zorunlu karşılıklar gibi dolaylı
karışımlarla yürütülüyor. Faizlere tavan konulması gibi dolaysız karışımlara
başvurulması ise piyasa sistemine müdahale olarak kabul ediliyor. Türkiye’de
son dönemde bankalara faiz indirmeleri yönünde yapılan telkinlerin dolaysız
para politikası uygulamasının öne çıkarılması piyasa dışı uygulamalar olması nedeniyle
dış dünyada güvensizlik artışı yaratıyor. Piyasa sistemini kabul eden bir
ekonomik çerçeve içinde bankalara faizleri düşürmesinin telkin edilmesi ayrı
bir yanlış. Ama eğer bu yöntem izlenecekse bankalara kaynak sağlayan Merkez
Bankası’nın da daha düşük faizle kaynak vermesi en azından mantıksal tutarlılık
sağlayacak bir adım olurdu. Bu da yapılmadı. Bir yandan bankalara düşük faizle
kredi vermeleri telkin edilirken bir yandan da dışarıya karşı Merkez Bankası’nın
sıkı para politikası izlediği izlenimi verebilmek amacıyla Merkez Bankası’nın
faizi yüksek tutulunca bu kez bankalar iki arada kaldı.
Üçüncü olarak hem bizden hem
dışarıdan kaynaklanan gelişmeler söz konusu. Örneğin ABD’nin Türkiye’yi GSP
(Genel Tercihler Sistemi) dışına çıkarması böyle bir gelişme. Türkiye, ABD’ye
olan ihracatının 1,7 milyar dolarlık bölümünü GSP sistemi çerçevesinde vergisiz
olarak yapıyor. ABD, görünür gerekçe olarak Türkiye’nin artık gelişmekte olan
ekonomiler statüsünden çıktığını öne sürerek bu sistemin dışına çıkarılması girişimini
başlattı. Görünür gerekçenin gerçek gerekçesi ise Rusya’dan alınacak olan S –
400 füzeleri. Yılda 170 milyar Dolar ihracatı olan Türkiye için bu karar ilk
ağızda çok da önemli görünmüyor. Ne var ki ABD’nin Türkiye’ye yaklaşımını sergileyen
bu karar başka kararların başlangıcı gibi duruyor (zincirin ilk halkası.) Bu
gelişmeler Türkiye ekonomisine yönelik beklentilerin biraz daha bozulmasına yol
açıyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026123 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.