TL Niçin Değer Kaybetti?
Önce bir durum saptaması yapalım.
Dünyada işler 3 ay önceye göre daha olumsuz görünüyor. Beklentilerde bozulma
var. Bu bozulma kararları etkiliyor ve dolayısıyla piyasaları da bozuyor.
Aşağıdaki tablo beklenti
bozulmasını yansıtıyor (Kaynak: https://tr.tradingview.com/symbols/TVC-DXY/, https://tr.investing.com/rates-bonds/u.s.-10-year-bond-yield, https://www.investing.com/rates-bonds/germany-10-year-bond-yield, https://www.bloomberght.com/)
1
|
2
|
3
|
3 vs 2
|
|
Piyasa Göstergeleri
|
2017
|
2018
|
23.03.2019
|
%
|
USD Endeksi (DXY)
|
91,00
|
96,17
|
96,55
|
0,4
|
ABD 10 Yıllık Tahvil Getirisi
|
2,41
|
2,69
|
2,44
|
-9,3
|
Almanya 10 Yıllık Tahvil Getirisi
|
0,42
|
0,20
|
-0,02
|
-110,0
|
Brent Petrol USD/Varil
|
66,87
|
53,80
|
67,03
|
24,6
|
Altın USD/Ons
|
1.303
|
1.282
|
1.314
|
2,5
|
Dolar Endeksi 2019’un ilk
çeyreğinde önemli bir değişim göstermemiş, ABD 10 yıllık tahvil getirisi
2018’de sergilediği çıkışı kaybetmiş, buna karşılık düşecek diye tahmin edilen
Brent petrol yükselişe geçmiş, Almanya 10 yıllık tahvillerinin getirisi ise eksiye
düşmüş. Bütün bunlar piyasalardaki olumsuz beklentileri net bir biçimde
yansıtıyor. Altında görülen yükseliş güvenli liman arayışına işaret ettiğine göre
piyasalardaki olumsuz gidişin bir başka göstergesi.
Şimdi de kırılgan beşli tablomuza
dönelim ve bakalım bozulan beklentiler bu ülkeleri nasıl etkilemiş? Aşağıdaki
tablo kırılgan beşli ülkelerinin para birimlerinin Dolar karşısındaki durumunu
gösteriyor (eksi işaret ilgili paranın Dolara karşı değer kaybını gösteriyor.
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
|
2017
|
2018
|
21.03.2019
|
23.03.2019
|
2 vs 1 (5)
|
4 vs 3 (%)
|
|
Brezilya (Real)
|
3,3125
|
3,8812
|
3,7754
|
3,9065
|
-17,2
|
-3,5
|
Endonezya (Rupiah)
|
13.550
|
14.390
|
14.140
|
14.162,50
|
-6,2
|
-0,2
|
Hindistan (Rupee)
|
63,8725
|
69,7675
|
68,833
|
68,9575
|
-9,2
|
-0,2
|
G. Afrika (Rand)
|
12,3828
|
14,3467
|
14,2038
|
14,4976
|
-15,9
|
-2,1
|
Türkiye (TL)
|
3,7872
|
5,2894
|
5,4531
|
5,7651
|
-39,7
|
-5,7
|
TL Hariç Ortalama
|
-12,11
|
-1,47
|
TL, 2018’de bu beşlinin paraları
arasında en büyük değer kaybını yaşayan para birimi olmuş. Benzer bir gelişme
son 3 gündeki gelişmelerde de ortaya çıkmış, bütün para birimleri Dolara karşı
değer kaybederken TL yine ilk sırayı almış.
Bu son gelişmedeki olumsuz
farklılığın nereden doğduğuna da bakalım
(Kaynak:https://tr.tradingeconomics.com/country-list/inflation-rate, http://www.cbrates.com/, http://www.worldgovernmentbonds.com/cds-historical-data/turkey/5-years/)
23.03.2019
|
Enflasyon
|
MB Faizi
|
5 Yıllık CDS Primi
|
Brezilya
|
3,89
|
6,50
|
162
|
Endonezya
|
2,57
|
6,00
|
105
|
Hindistan
|
2,57
|
6,25
|
89
|
G. Afrika
|
4,10
|
6,75
|
194
|
Türkiye (TL)
|
19,67
|
24,00
|
381
|
Türkiye
Hariç Ortalama
|
3,28
|
6,38
|
138
|
Görüleceği gibi Türkiye, kırılgan
beşliden temel piyasa göstergeleri konusunda olumsuz ayrışıyor. Enflasyon
oranı, Merkez Bankası faizi ve CDS primi açısından Türkiye, grubun zayıf
halkası konumunda bulunuyor.
Bunlara ek olarak son dönemde Türkiye’yi
daha da olumsuz görünüme sokan bazı gelişmeler oldu.
Merkez Bankası’nın net döviz
rezervlerinde hızlı bir düşüş yaşandı. Bunu aşağıdaki tablo açık biçimde ortaya
koyuyor (Kaynak: https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket)
2019
|
Net Döviz Rezervi
|
Tarih
|
(Milyar USD)
|
1 Şubat
|
28,2
|
8 Şubat
|
28,0
|
15 Şubat
|
27,7
|
22 Şubat
|
27,9
|
1 Mart
|
28,9
|
8 Mart
|
26,5
|
15 Mart
|
24,1
|
21 Mart
|
21,7
|
Özellikle 13 – 21 Mart arasındaki
haftada Botaş’ın yüksek miktarlı dış ödemesi Merkez Bankası döviz rezervinde hızlı
bir gerileme ortaya çıkarınca yabancılar endişeye kapılarak döviz taleplerini
artırdılar. Kur yükselmeye başlayınca öteden beri yavaş yavaş Dolara geçmeye başlayan Türkler bu geçişi hızlandırmaya yöneldiler. Böylece TL’deki değer kaybı daha da hızlandı.
Rusya’dan S 400 savunma
sistemleri alımı ve Venezuela altınları meselesinin ABD ile yarattığı sorunlar
sürerken Golan tepelerinin aidiyeti konusunda ABD ile karşılıklı ters demeçler verilmesi
Türkiye’de risklerin yükselmesini ateşledi. Bunu da riskleri ölçmekte
kullandığımız 5 yıllık CDS priminde son bir haftada ortaya çıkan 50 baz puan
dolayındaki artıştan görebiliyoruz.
Son olarak Türkiye’nin imkânsız
üçleme hipotezini göz ardı ederek hem faizi hem kuru denetlemeye yönelik yaklaşımı
da bu gelişmeleri tetikledi. İmkânsız üçleme hipotezine göre; sermaye
hareketleri serbestse döviz kurunu ve faizleri aynı anda denetleyemezsiniz. Türkiye’de
sermaye hareketleri serbest, yani para istediği gibi ekonomiye girip
çıkabiliyor. Görünüşe göre döviz kurları piyasada serbestçe belirleniyor ama gerçekte
kurları baskılamak için kamu bankaları aracılığıyla çeşitli müdahaleler
yapılıyor. Görünüşe göre faizler piyasada serbestçe belirleniyor ama çeşitli yönlendirmelerle
bankalar faizlerini sürekli aşağıya doğru çekiyorlar. Yani görünüm ne olursa
olsun sermaye hareketlerinin serbest olduğu ekonomide gerçekte hem döviz kuru
hem de faiz oranı denetim altında tutulmaya çalışılıyor. Bu durumda bir noktadan
sonra sigortaların atmış olmasına da şaşmamak gerekir.
Ekonomi tarihine geçen ilginç
deneylerimiz var: 1994 yılında dalgalı kur rejimindeyken sabit kur rejiminde geçerli
olan bir işleme başvurarak devalüasyon yapmıştık, bu dönemde de imkânsız üçleme
hipotezinin doğru olup olmadığını test etmiş olduk.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026281 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.