Çin Demokrasiyle mi Büyüdü?
Son günlerde moda olan bir söylem
var. Ne zaman demokrasi gelişmenin temelidir, parlamenter sistemden vazgeçmek
hata oldu deseniz birisi çıkıyor ve “Çin, demokrasiyle mi gelişti?” diye soruyor.
Ya da Güney Kore’nin başarısından söz etseniz “Güney Kore’de demokrasi yok
demek ki gelişme için demokrasi şart değil” diyor.
Herhangi bir konuya görmek
istediğiniz gibi bakarsanız baktığınız gibi görürsünüz.
Her iki ülke de piyasa
ekonomisine saygılı birer diktatörlük aslında. Seçim var ama seçim demokrasi
olduğuna işaret etmiyor. Şimdiye kadarki yansımaları bu iki ülkedeki sistemin
fazla yolsuzluk yaratmadan işleyebildiğini ve gelişme sağlamakta başarılı
olduğunu gösteriyor. Uzun yıllardır durum böyle. Her iki ülkede de demokrasi
hiçbir zaman var olmamış, sistem hep diktatörlük düzeninde ilerlemiş. İşin özü
ve gözden kaçan kısmı da burada: Sistem yönetim biçimi açısından değişmemiş,
piyasaya ve yabancı sermayeye saygılı olmuş.
Türkiye bu durumda değil. Sürekli
sistemle oynuyor. Bazen diktatörlük oluyor, bazen askerler darbe yapıyor, bazen
yarım yamalak bir demokrasi görünümü çıkıyor ortaya sonra tekrar eskiye
dönüyor. Yani hiçbir zaman uzun süreli, istikrarlı bir sistem havası ortaya
koyamıyor. Son dönemde bu istikrarsızlıklara hukuka saygının yitirilmesi, yargı
bağımsızlığının kalkması, üniversitelerin sessizliği, medyanın taraflılığı gibi
unsurlar da eklendi. Özetle Türkiye nasıl bir sistem kuracağına ilişkin karar
verememiş bir ülke görünümü çiziyor. Buna bir de piyasaya olan müdahaleler
ekleniyor. Türkiye, faizi serbest bırakmış gibi duruyor ama el altından
müdahale ediyor, fiyatlar piyasada belirlenir gibi görünüyor ama talimatlar
etkili oluyor, kurlar arz ve talebe göre oluşuyor gibi görünüyor ama bankalar
aracılığıyla çeşitli müdahaleler yapılabiliyor. Özetle söylemek gerekirse
Türkiye’de piyasa sistemi çalışır gibi görünüyor ama sadece görünüyor. Perdenin
arkasına bakanlar görünürdeki durumla gerçeğin aynı olmadığını görüyorlar. Ve
yabancı yatırımcılar da hep perdeni arkasına bakıyor.
Çin ve Güney Kore’nin
demokrasiyle yönetilmediği bir gerçek. Ama onlar yıllardır aynı sistemle ve
piyasaya saygılı bir biçimde yönetiliyorlar. Yani dünya onları bu sistemle tanımış
ve benimsemiş bulunuyor. Sistemin uzun süre sabit kalması ve piyasaya saygılı
olması yabancı sermaye için demokrasiden daha önemli.
Türkiye, görünürde demokrasiyle
yönetiliyor gibi görünüyor ama aslında tam anlamıyla bir ahbap çavuş
demokrasisinin içinde bulunuyor. Üstelik ikide bir bu sistemle oynuyor,
değiştiriyor, seçimleri iptal ediyor. Dışarıya verdiği imaj kararsız,
istikrasız bir yönetim imajı. Üstelik batıyla birlikte olmak, Avrupa Birliğine
girmek istiyor. Eğer gerçek niyet buysa bunu gerçekleştirebilmenin yolu gerçek
demokrasiye girmekten ve orada kalıp piyasaya saygılı olmaktan geçiyor.
Türkiye’nin en fazla doğrudan
yabancı sermaye çektiği dönem Avrupa Birliğiyle tam üyelik müzakerelerini en
ciddi biçimde yürüttüğü 2005 – 2009 arasındaki dönemdir. Bu müzakereler
Türkiye’nin demokrasi ve piyasa standartlarını yükselteceği beklentisini yarattı
ve o nedenle yüksek miktarda doğrudan yabancı sermaye girişi yaşandı. Müzakerelerin
ciddiyeti azalınca gelen doğrudan yabancı sermaye yarı yarıya düştü, yerini
borçlanmaya bıraktı.
Demokrasiyle ya da demokrasi dışı
yollarla yabancı sermaye çekmenin örnekleri var. Ama sürekli sistemle
oynayarak, demokrasiyle demokrasi dışılık arasında gidip gelerek, riskleri
artırarak, piyasaya karışarak devamlı yüksek miktarda doğrudan yabancı sermaye
çekmiş örnek pek yok.
Siyaset konusunda
Köy Enstitüleri ve Marshall Yardımı10 Kasım 2026Aşil'in Topuğu31 Ekim 2026Fransa'da Yağmacılık ve Tüketim Toplumu19 Ekim 2026Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026177 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.