Merkez Bankası Faiz İndirmeli mi?
Şimdiye kadar bana sorulan
“Merkez Bankası faizi ne kadar indirir ya da ne kadar artırır?” şeklindeki
sorulara hiç yanıt vermedim. Çünkü yanıtını bilmiyorum. Bunun yanıtını bilmem
için ya Merkez Bankası’nda bu kararı alan kişilerden birisi veya hükümette en
üst düzeyde yetkili karar alıcı konumunda birisi ya da falcı olmam gerekir. Ben
hiçbiri değilim. Bu durumda benim yanıtlayabileceğim soru: “Merkez Bankası
faizi ne kadar indirir ya da ne kadar artırır” sorusu değil “Merkez Bankası
faizi ne kadar indirmeli ya da ne kadar artırmalı” sorusudur. Bu, benim
ekonomide ve piyasada izlediğim, gördüğüm, analiz ettiğim verilere ve bilgilere
göre olması gerektiğini düşündüğüm oranı söylemem demektir. Bence iktisatçının
yanıtlaması gereken soru budur.
Buna karşılık kurumların
iktisatçıları, kurumlarının yatırım fonlarını, tasarruflarını yönetenlere veya
o konuda karar alanlara yardımcı olmak için Merkez Bankası’nın ne yapması
gerektiğinden çok ne yapacağı ile ilgilenirler ve o konuda tahmin yaparlar.
Bulundukları konum itibarıyla haklıdırlar da.
Bu girişten sonra gelelim Merkez
Bankası’nın Perşembe günü ne yapması gerektiğine. Öncelikle bu konunun dayanağını
oluşturan verileri ele alalım. Bugün itibarıyla Merkez Bankası kararına dayanak
oluşturacak veriler aşağıdaki tabloda gösterilmiş bulunuyor (Tablodaki veriler
TÜİK ve TCMB sitelerinden alınmış resmi verilerdir. Son sütundaki veriler
TCMB’nin Beklenti Anketine verilen yanıtlardaki tahminlerdir.)
23 Temmuz 2019
|
Yılsonu Tahmini
|
|
TCMB
Politika Faizi (%)
|
24,00
|
|
2
Yıllık Gösterge Faiz (%)
|
17,68
|
|
Enflasyon
(TÜFE) (%)
|
15,72
|
14,84
|
Enflasyon
(Yİ -ÜFE) (%)
|
25,04
|
|
(TÜFE
+ Yİ-ÜFE) / 2
|
20,38
|
|
USD
/ TL Kuru
|
5,69
|
6,1448
|
Bu verilere baktığımızda Merkez
Bankası faizinin gerek enflasyona (TÜFE) gerekse gösterge faize göre oldukça
yüksek kaldığını görüyoruz. Enflasyon (TÜFE) TCMB Beklenti Anketindeki tahminin
gerçekleşmesi halinde yılsonunda yüzde 15’in biraz altında olacak gibi görülüyor
(benim tahminim biraz daha düşük olabileceği yolundadır.) Buna karşılık üretici
enflasyonu (Yİ-ÜFE) hala TÜFE’nin 10 puan üzerinde bulunuyor. Yine TCMB
Beklenti Anketinde Dolar kurunun yılsonuna kadar 6,15 dolayına yükseleceği
tahmin ediliyor (bu tahminin ardında, tahmini yapan kişilerin faiz indirimi
beklentileri var mı yok mu ya da varsa ne kadarlık bir indirim öngörerek bu
tahmini yapmışlar bunları bilmiyoruz.)
Eldeki verilerden ve
bildiklerimizden hareketle Merkez Bankası’nın karşısındaki alternatifleri
sıralayalım:
(1)
Merkez Bankası faizin neden, enflasyonun sonuç
olduğu kanısını taşıyorsa faizi enflasyon düzeyine (yüzde16) indirebilir (8
puan) hatta çok daha fazla indirerek enflasyonu düşürmeye yönelebilir. Burada
Merkez Bankası’nı sınırlayan tek şey yabancı yatırımcıların hızlı düşen faiz
nedeniyle paralarını Türkiye’ye getirmek yerine başka ülkelere götürmeleri sonucunda
TL’nin değer kaybetmesi olabilir. Bu durumda Merkez Bankası’nın bunu dikkate
alarak faizi, enflasyonun biraz üzerinde (mesela yüzde 18 gibi) bir orana indirmesi
makul olabilir ki bu 6 puanlık bir indirim anlamına gelir.
(2)
Merkez Bankası enflasyonun neden faizin sonuç
olduğu kanısını taşıyorsa o zaman faizi 3 – 4 puan indirerek bir yandan reel
faiz makasını daraltırken bir yandan da enflasyonu daha fazla düşürmek için
faizin baskı yaratmasından yararlanmaya devam edebilir. Böyle bir hamlede
USD/TL kurunda yukarı yönlü bir hareket olabilir ama bu hareket muhtemelen kalıcı
olmaz.
(3)
Merkez Bankası, enflasyonun neden, faizin sonuç
olduğu ve henüz enflasyonda kalıcı düşüşler için gerekli ortamın ortaya
çıkmadığı, maliye politikasının para politikasını yeterince desteklemediği
kanısını taşıyorsa o zaman faizde 1 – 2 puanlık bir indirimle yetinebilir.
Enflasyonun neden, faizin sonuç
olduğu görüşünden yola çıktığımda enflasyon ve gösterge faiz oranlarındaki
gerilemeyi ve USD/TL kurunda oluşabilecek dalgalanmayı dikkate alarak bendeniz
Merkez Bankası’nın bu aşamada 3 – 4 puanlık faiz indirimi yapmasının uygun
olduğunu düşünüyorum. Bununla birlikte eğer faiz indirimiyle yetineceksek bunun geçici iyileşmelerden öteye bir katkı veremeyeceğini, enflasyonun düşüşünde faiz indiriminin değil baz etkisinin rol oynayacağını, başta hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığı olmak üzere yapısal reformları devreye sokmadığımız sürece geçici iyileşmeleri kalıcı hale dönüştüremeyeceğimizi de bir kez daha vurgulamak istiyorum.
merkez bankası faizi konusunda
Merkez Bankası Faiz mi İndirdi?24 Ağustos 2026Fed Faizi İndirirse Ne Olur?17 Eylül 2025Faizi Değiştirmemek Doğru muydu?23 Mayıs 2025Faiz Koridoru 21 Nisan 2025139 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.