Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Baz Etkisi Her Zaman Lehte Çalışmaz

Bir ay önce 4 Kasım 2019’da “Olumlu Baz Etkisinin[i] Sonuna Geldik” başlıklı yazımda şunları yazmıştım.  

“Kasım ayında baz etkisinin olumsuz etkisi devreye girecek
Şimdi de son 2 yılın enflasyonuna TÜFE bazında bakalım (Kaynak: TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi, Haber Bültenleri.)

ENFLASYON (TÜFE)
2018
2018 
2019
2019 
Aylar
 Aylık
 12 Aylık
Aylık
12 Aylık
Ocak
1,02
10,35
1,06
20,35
Şubat
0,73
10,26
0,16
19,67
Mart
0,99
10,23
1,03
19,71
Nisan
1,87
10,85
1,69
19,50
Mayıs
1,62
12,15
0,95
18,71
Haziran
2,61
15,39
0,03
15,72
Temmuz
0,55
15,85
1,36
16,65
Ağustos
2,30
17,90
0,86
15,01
Eylül
6,30
24,52
0,99
9,26
Ekim
2,67
25,24
2,00
8,55
Kasım
-1,44
21,62
0,38
10,56
Aralık
-0,40
20,30



Tabloda turuncu ile gösterilen bölgeler 2018 yılında yaşanan büyük kur artışlarının da etkisiyle enflasyonun çok yüksek gerçekleştiği aylardır (Ağustos, Eylül, Ekim.) Söz konusu aylarda 12 aylık enflasyon rekor düzeylere çıkmıştır. Bu yıl söz konusu aylarda (yeşil ile gösterilen bölge) kur artışları çok daha makul düzeyde kaldığı için aylık enflasyon oranları geçen yılın aynı dönemindekinden çok daha düşük kalmış ve 12 aylık enflasyon bu üç ayda hızla düşerek 8,55’e kadar gerilemiştir (olumlu baz etkisi.) Tabloda sarı ile gösterilen alan (2018 yılı Kasım ve Aralık ayları) aylık enflasyonun sırasıyla eksi 1,40 ve 0,40 olduğu aylardır. Bu yıl bu aylarda enflasyonun bu oranlarda olması mümkün görülmemektedir.”

Aynen böyle oldu ve olumlu baz etkisiyle düşen enflasyon Kasım ayında olumsuz baz etkisiyle yükseldi. Kasım 2019 aylık enflasyonu nispeten düşük (yüzde 0,38) gelmiş olmasına karşılık geçen yılın Ekim ayında aylık enflasyon yüzde eksi 1,40 olduğu için enflasyon 12 aylık bazda yüzde 8,55’den yüzde 10,56’ya yükselmiş oldu (Tabloda koyu siyahlar.)

Bu gelişmeyi aşağıdaki grafikten izleyebiliriz (kaynak: TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi, Haber Bülteni, Kasım, 2019)  

Asıl sıkıntı çekirdek enflasyonda[ii] ortaya çıktı. Para politikasının etkisinin en fazla görüldüğü enflasyon olan çekirdek enflasyon Kasım ayın yüzde 6,67’den yüzde 9,25’e fırladı.

Bu durumda Merkez Bankası’nın yılın son toplantısında faiz konusunda ne karar vereceği iyiden iyiye merak konusu hâline geldi.

Merkez Bankası’nın ortalama fonlama maliyeti ile aylık enflasyonun gidişi aşağıdaki grafikte yer alıyor.

Aralık ayında da enflasyonda yükselme olacağı dikkate alınırsa Merkez Bankasının faizi bu toplantıda değiştirmemesi gerektiğini düşünüyorum. 











EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

101 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.