CDS Primi Niçin Yükseliyor?
CDS, Credit Default Swap (kredi
batma riskinin değiş tokuş edilmesi) deyiminin kısaltmasıdır. CDS, bir kişi ya
da kuruluşun, kredi sahibinin karşılaşabileceği alacağın ödenmemesi riskini
belirli bir miktar karşılığında üstlenmeyi kabul etmesinin bedelidir. Bu
çerçevede bir anlamda kredi sigortası gibi çalışır. Bir ülkenin ya da şirketin
CDS primi ne kadar yüksekse borçlanma maliyeti de o kadar yüksek demektir.
Çünkü bu prim ister istemez faize yansımaktadır. CDS primi piyasada tıpkı döviz
kurları gibi anlık arz ve talebe göre ortaya çıkar. O nedenle risk ölçmekteki
en objektif ölçü olarak kabul edilir. 5 yıllık CDS primi; 5 yıllık ABD Hazine
Tahvili verimine bağlı olarak geçmiş ve mevcut verilere dayanılarak belirlenir.
CDS primi 300’ün üzerinde olan
ekonomiler aşırı kırılgan ekonomiler olarak kabul ediliyor.
Bu sabah (13.03.2020) itibarıyla
Türkiye’nin 5 yıllık CDS primi 497 bp’ye gelip dayandı (bp ya da baz puan; faiz
oranlarındaki değişimi ifade eden bir ölçüm birimidir. Noktadan sonraki 2.
haneye karşılık gelir. Örneğin faiz oranının yüzde 10’dan yüzde 11’e yükselmesi
100 baz puanlık artış demektir.) Türkiye’nin 5 yıllık CDS priminin son bir aylık
görünümü şöyle (kaynak: https://tr.investing.com/rates-bonds/turkey-cds-5-year-usd)
Türkiye, son dönemlerde, 5 yıllık
CDS primini 400 bp’den 230 bp’ye kadar düşürmüştü. Son günlerde dış politika
alanında ve orta doğuda yaşananlar ve korona virüsün ekonomide yaratacağı
sorunlar beklentileri bozunca CDS primi yeniden hızla 497’ye yükseldi. Bu kez
bizde iç etkenlerden daha ağırlıklı olarak dış etkenler baskın oldu.
5 yıllık CDS primi 300’ün
üzerinde olan ekonomilerin görünümü aşağıdaki tabloda yer alıyor.
CDS Primi
|
13.03.2020
|
Venezuela
|
72.150
|
Arjantin
|
11.156
|
Ukrayna
|
650
|
Türkiye
|
497
|
Pakistan
|
475
|
Mısır
|
446
|
Güney Afrika
|
353
|
Ülke CDS priminin yükselmesi iki
nedenle olur: (1) Dış nedenler. Dış nedenlere korona virüsün bütün dünyada
yarattığı risklerin ülke ekonomilerinin riskini artırması örnek olarak
verilebilir. Virüsün yayılması pek çok ekonomik aktiviteyi olumsuz etkiliyor.
Turizm, dış ticaret, eğlence ve kültür sektörü, restoran, kafe vb gibi
işletmeler en olumsuz etkilenenler. Ayrıca insanlar harcamaları kısarak ihtiyat
konumuna geçiyorlar. Bu gelişme ekonomilerin canlılığını kaybederek
yavaşlamasına neden oluyor. Bu gelişmeler bütün dünyada risklerin ve
dolayısıyla CDS primlerinin yükselmesine yol açtı. (2) İç nedenler. İç
nedenlere örnek olarak büyümenin düşmesi, enflasyonun yükselmesi, dış borçların
artması, ülkede sosyal çalkantılar olması, savaş hali, afetler gibi örnekler
verilebilir. Örneğin Türkiye’nin Suriye ve Libya’daki operasyonları, haklı ya
da haksız, yabancı yatırımcı açısından savaş hali olarak görüldüğü için
riskleri yükselten bir etkendir. Döviz kurlarının ve enflasyonun yükseldiği,
CDS priminin en yüksek düzeylere ulaştığı bir ortamda faiz indirimi yapmak
riskleri daha da artıracak bir iç nedendir. Çünkü risklerin yükseldiği
ortamlarda faiz indirimi dış kaynak girişinin daha da düşmesine yol açar.
Birçok kişi ABD, Euro Bölgesi, İngiltere gibi ekonomilerde merkez bankalarının
faiz indirimi yapmasına bakarak TCMB’nin de faiz indirimi yapması gerektiğini
savunuyor. Bu birçok açıdan yanlış bir yaklaşım. Her şeyden önce ABD, Euro
Bölgesi ve İngiltere’de dolarizasyon diye bir sorun yok. İkinci olarak
buralarda enflasyon çok düşük. Üçüncü olarak sosyal, siyasal açılardan çok daha
az sorunla karşı karşıyalar. Türkiye açısından örnek grup Venezuela ve Arjantin
dışında kalan yukarıdaki CDS grubudur.
Dış nedenler konusunda alınacak
önlemler meselesi karışıktır. Mesela korona virüsün bulaşıcılığını önlemek için
ülkeye giriş çıkış, ithalat kısıtlansa o zaman turizm ve ihracat gelirleri düşeceği
için döviz sorunları gibi başka riskler ortaya çıkar. Buna karşılık mesela faiz
politikası gibi iç nedenlerde rasyonel davranmak en azından daha ileri
bozulmaları önleyebilir.
Son dönemde CDS primindeki hızlı
yükselmenin temel nedeni bütün dünyada olduğu gibi korona virüstür. Virüsün
görülme sayısının Türkiye’de başka ülkelere göre çok düşük olması çok olumlu
olsa da alınan ve alınacak önlemlerin ekonomi üzerindeki bozucu etkileri CDS
priminin yükselmesine yol açmaktadır.
Dış nedenler konusunda yapabileceğimiz şeyler sınırlıdır. Buna karşılık iç nedenleri yönetmek bizim elimizdedir. İç nedenleri riskleri düşürecek biçimde yönetebilirsek dış etkenlerin etkisi de daha az olacaktır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202698 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.