Rubikon
Rubicon
Rubikon, bezik oyununda
kullanılan bir sözcüktür. Bezik, 96 kâğıtla oynanan iki kişilik, kozlu bir
oyundur. Oyunculardan birisi 3.000 sayısına ulaştığında oyunu kazanmış olur.
Eğer bir oyuncu 3.000’e ulaşıp oyunu bitirdiğinde diğer oyuncu 1.500’ün altında
kalmışsa buna Rubikon denir. Rubikon yapan oyuncu 2 kat puan alır.
Bezikte kullanılan Rubikon
sözcüğü İtalya’nın kuzeyinde bulunan, 29 kilometre uzunluğunda Rubicon nehrinin
adından gelir. Nehrin yatağı ve yapısı zaman içinde birkaç kez değiştiği için Rubicon
nehrinin günümüzdeki Pisciatello nehri olduğu tahmin ediliyor. Roma Cumhuriyeti
döneminde Rubicon nehri, kuzeyde bulunan Cisalpina Galya eyaleti ve İtalya’nın
güneyi arasında sınır çizgisi olarak kabul edilirdi. Bu çizgi, Cumhuriyeti
tehdit edebilecek askeri girişimleri engellemek amacıyla generallerin
ordularıyla geçemeyeceği sınır olarak belirlenmişti. Savaştan dönen generaller
bu sınıra gelmeden askerlerini evlerine yollar ve Roma’ya öyle giderlerdi.
Julius Caesar, Galya’yı fethettikten sonra Roma’ya dönerken Roma Konsülü
Pompei’nin kendisini yargılatıp sürgüne göndereceğini öğrendi. Roma’da yönetimi
ele geçirmek amacıyla M.Ö. 49 yılında ordusuyla Rubicon nehrini geçerek yasağı
çiğnedi ve Roma’ya yürüdü.
Dış Finansman Kaynaklarına Erişimde Miktarı ve
Maliyeti Belirleyen Kriterler
Bir ülkenin dış finansman
kaynaklarına erişimde miktar sınırlarını ve katlanılacak maliyetleri
çerçeveleyen birtakım göstergeler bulunuyor. Bunları üç grupta toplamak mümkün:
(1) Guidotti – Greenspan Kuralı, (2) CDS Priminin derecesi, (3) Kredi Derecelendirme
Notu.
Guidotti – Greenspan kuralı;
merkez bankasının sahip olduğu brüt döviz rezervleri ve altın rezervlerinin
toplamının, ülkenin vadesine bir yıl kalmış olan dış borçlarına eşit olmasını
öngören kuraldır. Bir yıllık süre içinde, dış yükümlülüklerin yenilenememesi
halinde, o ülkeye dış kaynak girişinin devam edebilmesi için bu eşitlik önemlidir.
Arjantin’in eski maliye bakan yardımcısı Pablo Guidotti bu kuralı bir G 33
toplantısında ortaya attı. Eski Fed başkanı Alan Greenspan bu kuralı birçok
yerde dile getirerek yerleşmesini sağladı. Javier Calafell ve Rodolfo Padilla del
Bosque yaptıkları çalışmayla rezervler/dış borçlar rasyosunun birçok dış kaynak
krizinin göstergesi olduğunu ortaya koydular.
CDS primi; Bir kuruluşun,
alacaklı tarafın karşılaşabileceği alacağının ödenmemesi riskini belirli bir
miktar karşılığında üstlenmeyi kabul etmesinin bedeli olarak tahsil ettiği
primidir. Bir ülkenin CDS primi ne kadar yüksekse borçlanma maliyeti de o kadar
yüksek olacak demektir. Çünkü bu prim ister istemez borçlanma veya kaynak bulma
maliyetine yansıyor. CDS primi piyasada tıpkı döviz kurları gibi anlık arz ve
talebe göre belirleniyor ve 300 baz puanın üzerinde ise o ekonomi aşırı riskli olarak
kabul ediliyor.
Kredi derecelendirme notu;
kredi derecelendirme kuruluşları tarafından bir ülke ya da şirketin kredi
değerliliğinin ölçülmesi sonucunda ortaya çıkan nottur. Bu kuruluşlar, ülkeler
için kredi ölçümlemesi yaparlarken ekonomik durum, siyasal durum ve riskler gibi
unsurları ele alıyorlar. ‘Yatırım eşiği’ diye adlandırılan BBB- notunun altında
nota sahip olan ülkeler yatırım açısından yüksek riskli ülke olarak kabul
ediliyor.
Rubikon Kuralı[i]
Sermaye hareketlerini serbest
bırakmış bir ülkenin dış kaynaklardan doğrudan yabancı sermaye yatırımı,
portföy yatırımı ve borçlanması için herhangi bir kural bulunmuyor. Venezuela
ve Arjantin gibi iflas konumunda sayılan
ülkeler hariç bir ülkenin riskleri hangi derecede olursa olsun dış kaynak
sağlaması mümkündür. Burada önemli olan o kaynağın miktarının ve maliyetinin ne
olacağıdır. Riskler yükseldikçe dış kaynaklara erişimin miktarı azalırken
maliyeti yükselmektedir.
Yukarıda sözünü ettiğimiz üç
ölçüyü bir araya getirirsek karşımıza şöyle bir tablo çıkıyor:
Ölçü
|
Gerek Şart
|
||
Guidotti – Greenspan Kuralı
|
Rezervler
|
> / =
|
Kısa Vadeli Dış Borçlar
|
CDS Primi (Baz Puan - bp)
|
CDS Primi
|
<
|
300 bp
|
Kredi Derecelendirme Notu
|
Not
|
> / =
|
BBB-
|
Bu tablodaki kriterlerin
tutturulma sayısı arttıkça dış kaynaklara erişim o kadar kolaylaşır ve ucuzlar.
Tersi olursa dış kaynaklara erişim zorlaşır ve pahalı hale gelir. Bunu bir
çeşit Rubicon Kuralı olarak kabul etmek mümkündür. Bir ülke dış kaynaklara
rahat ulaşabilmek istiyorsa bu koşulları tutturmaya çalışmak zorundadır. Bu
benzetmede Rubikon’u dış kaynaklara ulaşmak için bir engel olarak düşünürsek bu
koşullar sağlanmadan o ülkenin Rubikon’u yüksek bedeller ödemeden geçmesi
mümkün olamaz.
Konuya Türkiye açısından bakarsak görünüm şöyle çıkıyor:
Konuya Türkiye açısından bakarsak görünüm şöyle çıkıyor:
Ölçü
|
Durum
|
Gereken
|
||
Guidotti– Greenspan Kuralı
|
Rezervler
86,2 milyar USD[ii]
|
<
|
> / =
|
Kısa V. Dış Borçlar
168 milyar USD[iii]
|
CDS Primi (Baz Puan)
|
626 bp[iv]
|
>
|
<
|
300 bp
|
Kredi Derecelendirme Notu
|
B+[v]
|
<
|
> / =
|
BBB-
|
Bu tablo, Türkiye’nin dış
kaynaklara ulaşmakta niçin düşük miktar ve yüksek maliyet sıkıntısı çektiğini
gösteriyor. Türkiye, yapısal reformlara başlarsa önce ikinci sıradaki kriteri,
ardından da zaman içinde diğerlerini yakalayarak Rubikon yapabilir.
[i]
Rubicon, ilk kez bu yazımızla ekonomiye uyarlanmış bir kural olarak ortaya
konulmaktadır.
[ii]
TCMB 7 Mayıs 2020 Haftalık Para Banka İstatistikleri
[iii]
TCMB Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/5bf5b69f-2828-4c03-b3aa-39766325bb65/kv.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-5bf5b69f-2828-4c03-b3aa-39766325bb65-n66X-AI
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026204 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.