Amerika'da Irkçılık
ABD'nin Minneapolis kentinde
siyahi George Floyd'u gözaltına almak isterken yere yatırıp boğazına diziyle
bastıran ve ölümüne neden olan polis memurlarına tepkiyle başlayan olaylar bütün
ülkeye yayılan protestolara dönüştü. ABD Başkanı Donald Trump'ın, güvenlik güçlerine, gereğinde ateş açılması talimatı vermesi olayın giderek büyümesine ve
yayılmasına yol açtı. Protestolar ve yağmalamalar yayılırken polis de son
derecede acımasız biçimde orantısız güç kullanmaya girişti. Dünya, bu
yaklaşımın altında ABD’de bir türlü bitmeyen ırkçılığın etkisi olduğunu konuşuyor.
Fransız düşünür Alexis de
Tocqueville Amerika’da yaptığı incelemelerde Amerikan sistemi hakkında çok
önemli gözlemlerde bulunmuş ve bunları ilk kez 1835 yılında yayımlanmış olan
Amerika’da Demokrasi kitabında ortaya koymuştur. İlker Yılmaz, Sasam için
yaptığı bir araştırmada Amerika’da Demokrasi kitabını ayrıntılı olarak değerlendirmiş
ve ırkçılık konusunda Tocqueville’in saptamalarını şöyle özetlemiş[i]: “Eski
toplumlarda köle, efendisiyle aynı ırktandı ve çoğu zaman bilgi ve eğitim
düzeyi olarak efendisinden üstündü. Köle ile efendiyi ayıran tek şey,
özgürlüktü. Köleye özgürlük tanındığı zaman, efendi ile köle kolaylıkla
bütünleşirdi. Ancak bu durum, Amerika’da geçerli değildir. Öyle ki; siyahi bir
insanı özgürleştirebilirsiniz fakat Amerikalıların gözünde o insanın bir
yabancı olarak kalmasını engelleyemezsiniz. Yazar, bunu kitabında şu şekilde
savunmuştur: Kölelik kavramı kaldırıldıktan sonra bile ön yargılar devam
edecektir. Bu yüzden hiçbir zaman siyahiler Amerikalılar ile tam anlamıyla
bütünleşemeyecektir.”
Alexis de Tocqueville’in 1835
yılında gözlemlediği ırkçılık saptamasının 185 yıl sonra da aynen geçerli
olduğu görülebiliyor.
Demokrasi çok kolay gibi görünen
ama gerçekte çok zor olan bir rejimdir. Sistemin temelinde hoşgörü vardır. Eğer
hoşgörü yoksa demokrasi gelişemez. Hoşgörü dediğimiz şey aslında azlık
haklarının korunmasıyla başlayan, fırsat eşitliği, yasalar karşısında eşitlik, ırk
ve cinsiyet ayrımının yok edilmesiyle devam eden, siyasal iktidarın çeşitli
denge mekanizmalarıyla ve her şeyden önemlisi kamuoyu aracılığıyla
denetlenmesini öngören bir noktaya kadar giden çok kapsamlı bir yaklaşımdır.
Demokrasi, kimin yöneteceğinden çok nasıl yöneteceğine ilişkin bir rejimdir.
Batıda aydınlanmanın en önde
gelen düşünürlerinden olan İngiliz filozof John Locke hoşgörüyü şöyle
çerçeveliyor: “Hoşgörü, insan toplumlarının kalıcı bir barış ve huzur ortamında
yaşayabilmelerinin vazgeçilmez şartıdır. Bu sadece bugün böyle değildir. Dün de
böyleydi, yarın da böyle kalacaktır. Hoşgörünün iki temel alanı vardır.
Birincisi, toplumsal hoşgörüdür. Toplumsal hoşgörünün sosyolojik bir olgu
olarak yerleşmesi zaman alır. Hoşgörünün ikinci boyutu siyasal alanla, daha
doğrusu devletin toplumsal hayattaki yeriyle ilgilidir[ii].”
İyi yönetimin de hoşgörünün de en
büyük düşmanı kibirdir. Bir yerde hata varsa o hatanın nereden geldiğini görmek
ve ona göre davranmak yaşamsal önemdedir. Bunun en önemli engeli kibirdir.
Marksist iktisatçı Lord Meghnad Desai Kibir adlı kitabında küresel krize giren
sitemde yanlışın nereden kaynaklandığını tarihte yaşanan ekonomik krizlerle
açıklamaya çabalıyor. İktisatçıların kuşkuya dayalı araştırmaları
bıraktıklarını ve kapıldıkları kibir nedeniyle krizi tahmin edememe hatasını
nerede yaptıklarını göremediklerini, o nedenle de her sorunu tek bir teoriyle
çözme hatasında ısrar ettiklerini anlatıyor[iii].
ABD Başkanı Donald Trump, polisin
ilk anda uyguladığı orantısız gücün yarattığı ölüm olayı nedeniyle toplumdan
devlet adına özür dileyip ve söz konusu polislerin derhal suçüstü mahkemesine
çıkarılacağını açıklasaydı olaylar bu boyuta gelmeyebilirdi.
Hatayı kabul etmek ve özür dilemeyi
bilmek aslında basit ama çözüme dönük bir adımdır. Ne var ki günümüz dünyasında
özür dilemenin zaaf olduğunun düşünüldüğü daha düşük kültürlerin görüşü dünyayı
egemenliği altına aldı. Devleti yönetenler, olayların büyümesini engellemek
yerine kendi seçmenlerine yaranmak için tam tersini yapar oldular. Böylece hoşgörüsüzlük
hoşgörünün, karanlıklar da John Locke’un önderliğinde gelen aydınlanmanın
yerini almaya başladı. Bugün hala içinde yaşadığımızı sandığımız demokrasinin
karşı karşıya bulunduğu en büyük tehlike budur.
[i] İlker Yılmaz, http://sahipkiran.org/2016/09/03/amerikada-demokrasi/, Alexis de Tocqueville,
Amerika’da Demokrasi (Çeviren: Seçkin Sertdemir Özdemir), İletişim Yyaınları,
2016.
[ii]
John Locke Hoşgörü Üstüne Mektuplar (Çeviren: Melih Yürüşen, Liberte Yayınları,
2004.
[iii] Meghnad Desai, Kibir (Çeviren: Ebru Kılıç), Koç
Üniversitesi Yayınları, 2017
Siyaset konusunda
Köy Enstitüleri ve Marshall Yardımı10 Kasım 2026Aşil'in Topuğu31 Ekim 2026Fransa'da Yağmacılık ve Tüketim Toplumu19 Ekim 2026Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 202662 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.